Γιούργκεν Χάμπερμας: Τα τραγικά χτυπήματα της μοίρας που συγκλόνισαν τη ζωή του

Ο μεγάλος Γερμανός στοχαστής πέθανε στην ιδιαίτερη πατρίδα του, το Starnberg, όπου ζούσε εδώ και πολλά χρόνια αποσυρμένος. Τα τελευταία χρόνια η προσωπική του ζωή είχε γίνει πιο μοναχική.

Η είδηση του θανάτου του έγινε γνωστή το απόγευμα του Σαββάτου. Παρά την προχωρημένη ηλικία του, ο Χάμπερμας παρέμενε ιδιαίτερα παραγωγικός. Το 2019 δημοσίευσε έργο 1.750 σελίδων με τίτλο «Επίσης μια Ιστορία της Φιλοσοφίας» (Auch eine Geschichte der Philosophie), στο οποίο εξετάζει τη σχέση μεταξύ πίστης και γνώσης. Το έργο χαρακτηρίστηκε από τον ακαδημαϊκό κόσμο ως ένα «εντυπωσιακό έργο των γηρατειών».

Μέχρι το τέλος της ζωής του τοποθετούνταν δημόσια για τα μεγάλα ζητήματα της εποχής. Στο πλαίσιο του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, δύο παρεμβάσεις του στη γερμανική εφημερίδα Süddeutsche Zeitung προκάλεσαν μεγάλη συζήτηση, καθώς υποστήριζε την ανάγκη έγκαιρης διαπραγματευτικής λύσης. Τον Νοέμβριο του 2025 τόνισε ότι, «με βάση τους νέους συσχετισμούς ισχύος στον κόσμο, η περαιτέρω πολιτική ενοποίηση της Ευρώπης είναι πιο ζωτικής σημασίας από ποτέ».

Μια ζωή που έγινε πιο μοναχική

Την ίδια περίοδο η προσωπική του ζωή είχε ήδη σημαδευτεί από απώλειες. Ο Χάμπερμας δεν ήταν άνθρωπος που αναζητούσε τα φώτα της δημοσιότητας. Προτιμούσε τον γραπτό λόγο και κρατούσε την ιδιωτική του ζωή όσο το δυνατόν μακριά από τη δημόσια σφαίρα.

Ήταν παντρεμένος επί 70 χρόνια με τη σύζυγό του Ούτε Βέσελχοφ (Ute Wesselhoeft), την οποία γνώρισε στα φοιτητικά του χρόνια. Απέκτησαν τρία παιδιά και έζησαν μαζί μια μακρά ζωή. Τον Ιούνιο του 2025, όμως, η σύζυγός του πέθανε σε ηλικία 95 ετών. Η νεκρολογία της οικογένειας έγραφε: «Θρηνούμε την απώλεια της Ούτε Χάμπερμας-Βέσελχοφ, της αγαπημένης μου, στοργικής συζύγου, της στοργικής μας μητέρας...». Λιγότερο από ένα χρόνο αργότερα, απεβίωσε και ο Γιούργκεν Χάμπερμας.

Το ζευγάρι είχε ήδη βιώσει μια ακόμη μεγάλη τραγωδία: την απώλεια της κόρης τους Ρεμπέκα Χάμπερμας, η οποία ήταν διακεκριμένη ιστορικός και πέθανε τον Δεκέμβριο του 2023 ύστερα από σοβαρή ασθένεια. Οι γονείς της, ήδη άνω των 90 ετών, την κήδεψαν στο Γκέτινγκεν.

Το ζευγάρι είχε ακόμη δύο παιδιά: τον Tilmann Habermas, που γεννήθηκε το 1956 και είναι γνωστός ψυχολόγος, και την Judith Habermas, γεννημένη το 1976, η οποία εργάζεται ως επιμελήτρια εκδόσεων.

Η συμβολή της συζύγου του

Όπως είχε γράψει το 2025 η γερμανική εβδομαδιαία εφημερίδα Die Zeit, η Ute Wesselhoeft ήταν «εκείνη που καθιστούσε τα πάντα δυνατά». Χωρίς τη στήριξη και τις κριτικές της, σημείωνε η εφημερίδα, ο Χάμπερμας δύσκολα θα μπορούσε να μεγαλώσει τα παιδιά τους, να γράψει το τεράστιο έργο του και να διατηρήσει την οικογενειακή ζωή στο Starnberg.

Ο Χάμπερμας γεννήθηκε το 1929 στο Düsseldorf και μεγάλωσε στο Gummersbach. Το 1949 ξεκίνησε σπουδές φιλοσοφίας στο Göttingen. Η μεταπολεμική γερμανική κοινωνία, που ο ίδιος θεωρούσε συχνά αυταρχική και ασφυκτική, τον ώθησε νωρίς να οραματιστεί ένα νέο δημοκρατικό ξεκίνημα.

«Για μένα η δημοκρατία ήταν η λέξη-κλειδί», είχε πει σε βιογραφία που εκδόθηκε το 2014 από τον εκδοτικό οίκο Suhrkamp Verlag.