Φυλακές Αλκατράζ: 63 χρόνια από το «φινάλε»

Snapshot

• Το Ομοσπονδιακό Σωφρονιστήριο Αλκατράζ έκλεισε επίσημα στις 21 Μαρτίου 1963, με τους τελευταίους 27 κρατούμενους να μεταφέρονται αλλού.
• Το νησί Αλκατράζ χρησιμοποιήθηκε αρχικά ως στρατιωτικό οχυρό από το 1850 και μετατράπηκε σε φυλακή υψίστης ασφαλείας το 1934.
• Η φυλακή είχε 336 κελιά χωρισμένα σε τέσσερις πτέρυγες, με ειδικές πτέρυγες για τους πιο επικίνδυνους κρατούμενους και αυστηρά μέτρα ασφαλείας.
• Τρεις κρατούμενοι απέδρασαν επιτυχώς το 1962, χρησιμοποιώντας ψεύτικα κεφάλια και αυτοσχέδια σχεδία, αλλά η τύχη τους παραμένει άγνωστη.
• Το Αλκατράζ έκλεισε λόγω υψηλού λειτουργικού κόστους και φθοράς από το αλμυρό νερό, που κατέστησαν τη συντήρηση της φυλακής ασύμφορη.

Snapshot powered by AI

Στις 21 Μαρτίου του 1963 και ώρα 10:50 π.μ., το Ομοσπονδιακό Σωφρονιστήριο Αλκατράζ, γνωστό και ως «ο Βράχος», έκλεισε επίσημα τις πόρτες του, με τους 27 κρατούμενους που είχαν απομείνει στην φυλακή που βρισκόταν στο νησί στον Κόλπο του Σαν Φρανσίσκο, να μεταφέρθηκαν.

Φεύγοντας, ένας από αυτούς χαρακτήρισε το Αλκατράζ ως «ένα μέρος που δεν υπήρξε ποτέ καλό για κανέναν».

Το Αλκατράζ δεν ήταν πάντα φυλακή

Ωστόσο, πριν φιλοξενήσει την πιο διαβόητη φυλακή του κόσμου, το νησί Αλκατράζ χρησιμοποιήθηκε αρχικά ως στρατιωτικό οχυρό από το 1850 για την προστασία του Κόλπου του Σαν Φρανσίσκο κατά τη διάρκεια του Χρυσού Πυρετού της Καλιφόρνια (1848–1855), την μαζική, ταχεία μετανάστευση ανθρώπων σε περιοχές όπου ανακαλύφθηκε χρυσός, προτού μετατραπεί σε φυλακή υψίστης ασφαλείας το 1934. Ήταν μέρος μιας σειράς οχυρώσεων που δημιουργήθηκαν για να υπερασπιστούν το Σαν Φρανσίσκο από ξένους εισβολείς.

Ο αμερικανικός στρατός εγκατέστησε κανόνια στο νησί και κατασκεύασε επίσης έναν φάρο, ο οποίος αποτελούσε τον πρώτο στη δυτική ακτή των ΗΠΑ. Ωστόσο, η ανάγκη να διατηρηθεί το Αλκατράζ ως φρούριο δεν κράτησε και πολύ, καθώς σε λιγότερο από 10 χρόνια μετατράπηκε σε στρατιωτική φυλακή.

Το 1933, η κυριότητα του νησιού μεταβιβάστηκε από τον αμερικανικό στρατό στο υπουργείο Δικαιοσύνης, το οποίο εξουσιοδότησε την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Φυλακών να το χρησιμοποιήσει.

Η αρχική ιδέα του Ομοσπονδιακού Σωφρονιστηρίου Αλκατράζ ήταν εν μέρει ιδεαλιστική, καθώς είχε ως στόχο «να αντιμετωπίσει τους πιο επικίνδυνους κρατούμενους και να δείξει στο νομοταγές κοινό ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ ήταν αποφασισμένη να σταματήσει την ανεξέλεγκτη εγκληματικότητα των δεκαετιών του 1920 και του 1930», σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Φυλακών.

Η δομή του Αλκατράζ

Το Αλκατράζ αποτελούνταν από τρεις ορόφους κελιών, που ήταν χωρισμένοι σε τέσσερις κύριες πτέρυγες – από την πτέρυγα Α έως την πτέρυγα Δ. Μέσα στο κτήριο βρισκόταν και το γραφείο του αρχιφύλακα, μια αίθουσα επισκεπτηρίου, μια βιβλιοθήκη και ένα κουρείο.

Τα κελιά των φυλακών είχαν συνήθως διαστάσεις 2,7 μέτρα x 1,5 μέτρα και ύψος 2,1 μέτρα, και ήταν χτισμένα με τέτοιον τρόπο ώστε να μην υπάρχει ιδιωτικότητα. Ήταν εξοπλισμένα με ένα κρεβάτι, ένα γραφείο, ένα νιπτήρα, μια τουαλέτα και περιελάμβαναν λίγα αντικείμενα, συμπεριλαμβανομένης μιας κουβέρτας. Οι κρατούμενοι που ήταν Αφροαμερικανοί διαχωρίζονταν από τους άλλους κρατούμενους για να μην υπάρξει φυλετική κακοποίηση, ενώ η πτέρυγα Δ φιλοξενούσε τους «χειρότερους» κρατούμενους. Στην ίδια πτέρυγα υπήρχαν και έξι κελιά, τα οποία ονομάζονταν «The Hole» (Η Τρύπα). Οι κρατούμενοι με προβλήματα συμπεριφοράς στέλνονταν εκεί για μεγάλες περιόδους, και, σύμφωνα με πληροφορίες, δέχονταν βάναυσες τιμωρίες όσο βρίσκονταν εκεί.

Η τραπεζαρία και η κουζίνα της φυλακής βρισκόταν στην κεντρική πτέρυγα, όπου κρατούμενοι και προσωπικό έτρωγαν μαζί τρία γεύματα την ημέρα. Το νοσοκομείο της φυλακής βρισκόταν πάνω από την τραπεζαρία.

Οι διάδρομοι της φυλακής πήραν τα ονόματα των πιο διάσημων δρόμων στις ΗΠΑ, όπως το «Μπρόντγουεϊ» και η «Λεωφόρος Μίσιγκαν». Η εργασία για τους κρατούμενους του Αλκατράζ θεωρούνταν προνόμιο για όσους έδειχναν καλή συμπεριφορά και πολλοί από αυτούς απασχολούνταν στο «Κτίριο Βιομηχανικών Μοντέλων» και στο «Κτίριο Νέων Βιομηχανιών» κατά τη διάρκεια της ημέρας, ενώ άλλοι έκαναν εργασίες όπως ράψιμο και ξυλουργική, καθώς και δουλειές στην διαχείριση πλυντηρίων.

Η φυλακή είχε 336 κελιά, αλλά δεν έφτασε ποτέ το ύψιστο της χωρητικότητά της, αφού φιλοξενούσε κατά μέσο όρο έως και 275 κρατούμενους.

Η μόνη επιτυχημένη απόδραση παραμένει μυστήριο

Η απομόνωση του τόπου, η παρουσία παγωμένων ρευμάτων στα νερά του κόλπου του Σαν Φρανσίσκο καθώς και η παρουσία δομών υψίστης ασφάλειας, κατέστησαν την φυλακή του Αλκατράζ ως την πιο σκληρή φυλακή σε όλη την Αμερική.

Ωστόσο, τον Ιούνιο του 1962, τρεις κρατούμενοι του Αλκατράζ, οι Φρανκ Μόρις, Τζον Άνγκλιν και Κλάρενς Άνγκλιν, ξεγέλασαν τους φρουρούς και κατάφεραν να δραπετεύσουν.

Μεταξύ του 1934 και του κλεισίματος του Αλκατράζ το 1963, 36 κρατούμενοι προσπάθησαν να αποδράσουν 14 φορές. Σχεδόν όλοι συνελήφθησαν ή πέθαναν στην προσπάθεια, καθιστώντας τους τρεις άνδρες κάτι σαν «θρύλους».

Απέδρασαν χρησιμοποιώντας ακονισμένα κουτάλια για να σκάψουν ένα τούνελ μέσα από τη φυλακή και μια σχεδία φτιαγμένη από αδιάβροχα.

Στα κρεβάτια τους, είχαν αφήσει ρεαλιστικά ψεύτικα κεφάλια, τα οποία είχαν φτιάξει από σαπούνι, σκόνη τσιμέντου, τυλιγμένα με καλώδια, γύψο και μαλλιά που είχαν μαζέψει από το κουρείο της φυλακής. Έτσι, κατά την διάρκεια του βραδινού ελέγχου, οι φρουροί πίστευαν ότι οι τρεις άνδρες κοιμόντουσαν στα κρεβάτια τους, δίνοντας τους ένα πλεονέκτημα οκτώ ωρών πριν καταλάβει κανείς ότι είχαν φύγει.

Η ρουτίνα στη φυλακή ήταν η ίδια κάθε μέρα.

Γύρω στις 7 το πρωί, μετρούσαν τους κρατούμενους. Καθ' όλη τη διάρκεια της νύχτας, οι φρουροί έλεγχαν τα κελιά, και το πρωί πραγματοποιούνταν ξανά καταμέτρηση.

Εκείνο, λοιπόν, το πρωί ένας φρουρός πήγε να ελέγξει το κελί του Φρανκ και τον είδε ακόμη να κοιμάται. Πλησιάζοντας, έβαλε το γκλομπ του μέσα από τα κάγκελα και χτύπησε το «κεφάλι» του. Σύμφωνα με πληροφορίες, το ψεύτικο κεφάλι τινάχτηκε στον αέρα και προσγειώθηκε μισό μέτρο μακριά από το κρεβάτι. Αμέσως, ήχησαν σειρήνες στο Αλκατράζ, αλλά έως τότε ήταν αργά, καθώς οι τρεις άνδρες είχαν φύγει από το νησί και έως και σήμερα δεν έχει βρεθεί ίχνος τους.

Πολλοί κάνουν λόγο για επιτυχημένη απόδραση, ενώ άλλοι πιστεύουν ότι πέθαναν κατά την διάρκεια της απόδρασης τους, καθώς -πιθανώς- η βάρκα που δημιούργησαν από αδιάβροχα δεν ήταν αρκετά γερή και πνίγηκαν.

Διάσημοι κρατούμενοι

Κατά την διάρκεια των ετών που λειτουργούσε το νησί Αλκατράζ ως φυλακή, φιλοξένησε πολλούς διαβόητους κρατούμενους.

Αλ Καπόνε - Αριθμός κρατουμένου: 85 - Κατηγορία: Φοροδιαφυγή - Διάρκεια κράτησης στο Αλκατράζ: 5 έτη (1934–1939)

Ανάμεσα σε αυτούς ήταν και ο Αλ Καπόνε, ο περιβόητος Ιταλοαμερικάνος γκάνγκστερ και λαθρέμπορος οινοπνευματωδών ποτών, ο οποίος είχε καταδικαστεί σε 11 έτη φυλάκισης για φοροδιαφυγή.

Όταν ο Αλ Καπόνε έφτασε στο Αλκατράζ το πρωί της 22ας Αυγούστου 1934, δεν ήταν πλέον γνωστός ως «αρχηγός» του υποκόσμου. Ο «Scarface» είχε ήδη εκτίσει μερικά χρόνια από την 11ετή ποινή του, η οποία του επιβλήθηκε το 1931 μετά από αρκετές μακροχρόνιες δικαστικές υποθέσεις που εστίαζαν περισσότερο στην ανακριβή δήλωση των εισοδημάτων του παρά στη φήμη του ως δολοφόνου και λαθρέμπορου αλκοόλ.

Τη στιγμή της άφιξής του στο Αλκατράζ, ο Καπόνε υπέφερε από στέρηση λόγω εθισμού στην κοκαΐνη, ενώ μια αθεράπευτη αφροδίσια νόσος είχε αρχίσει να βλάπτει το σώμα και το μυαλό του. Το τελευταίο του έτος στο Αλκατράζ το πέρασε στο νοσοκομείο της φυλακής. Ο Καπόνε έφυγε από το Αλκατράζ το 1939 και πέρασε τα τελευταία 8 χρόνια της ζωής του σε απομόνωση στην έπαυλή του στη Φλόριντα. Πέθανε από καρδιακή ανεπάρκεια το 1947 σε ηλικία 48 ετών.

Τζορτζ "Machine-Gun" Κέλι - Αριθμός κρατουμένου: 117 - Κατηγορία: Απαγωγή - Διάρκεια κράτησης στο Αλκατράζ: 17 έτη (1934–1951)

Ο Τζορτζ Κέλι Μπαρνς μεγάλωσε σε μια εύπορη οικογένεια στο Μέμφις και είχε αρχίσει να φοιτά σε πανεπιστήμιο. Ένας ξαφνικός γάμος τον οδήγησε να εγκαταλείψει τις σπουδές του, και άρχισε να ασχολείται με το λαθρεμπόριο αλκοόλ κατά τη διάρκεια της Ποτοαπαγόρευσης των ΗΠΑ που διήρκησε από το 1920 έως το 1933.

Κατά την διάρκεια της «καριέρας» του, ο Κέλι γνώρισε και παντρεύτηκε μια πιο έμπειρη εγκληματία από τον ίδιο, την Κάθριν Θορν. Εκείνη του έκανε δώρο ένα υποπολυβόλο Τόμσον και, σύντομα, οι δύο άρχισαν να ληστεύουν τράπεζες, ακολουθώντας το στυλ των Μπόνι και Κλάιντ.

Ωστόσο, το ζευγάρι έκανε ένα «λάθος» όταν απήγαγε έναν μεγιστάνα πετρελαίου από την Οκλαχόμα, τον Τσαρλς Ούρσελ. Κατάφεραν να πάρουν λύτρα 200.000 δολαρίων και άρχισαν να ζουν «σαν πλούσιοι», αλλά το Γραφείο Ερευνών (που σύντομα θα γινόταν το FBI) τους βρήκε και μέσα σε δύο μήνες, ο Κέλι και η Θορν συνελήφθησαν και καταδικάστηκαν σε ισόβια κάθειρξη.

Ο Κέλι εξέτισε την ποινή του στο Αλκατράζ ήσυχα. Συμπεριφερόταν τόσο καλά που οι άλλοι κρατούμενοι άρχισαν να τον αποκαλούν «Παππού» και, σύμφωνα με πληροφορίες, μετάνιωσε για τη ζωή του στο έγκλημα. Το 1951, μεταφέρθηκε στη ομοσπονδιακή φυλακή του Λέβενγουορθ, όπου πέθανε το 1954, την ημέρα των 59ων γενεθλίων του.

Άλβιν Κάρπις - Αριθμός κρατουμένου: 325 - Κατηγορία: Απαγωγή - Διάρκεια κράτησης στο Αλκατράζ: 26 έτη (1936–1962)

Ο Άλβιν Φράνσις Καρπάβιτς, που αργότερα έγινε γνωστός ως «Κάρπις», θεωρούσε την απαγωγή ευκολότερο τρόπο για να βγάλει μεγάλα χρηματικά ποσά από ό,τι ήταν η ληστεία τραπεζών. Γνωστός ως «Creepy» λόγω του τρομακτικού χαμόγελου του, ο Κάρπις έγινε ο «εγκέφαλος» της οικογένειας Μπάρκερ, μιας συμμορίας ληστών που διακρίνονταν για τη σκληρότητά τους στις αρχές της δεκαετίας του 1930.

Ο Κάρπις και τα αγόρια της οικογένειας Μπάρκερ απήγαγαν τον εκατομμυριούχο Γουίλιαμ Χαμ το 1933, ζητώντας λύτρα 100.000 δολαρίων. Η επιχείρηση αυτή ήταν τόσο επιτυχημένη που την επανέλαβαν, απαγάγοντας έναν τραπεζίτη ονόματι Έντουαρντ Μπρέμερ και αυτήν την φορά ζητούσαν 200.000 δολάρια. Τότε, το FBI ανέλαβε την υπόθεση να εντοπίσει τους δράστες, και το 1936 ο Κάρπις συνελήφθη.

Ο Κάρπις είναι γνωστός ως ο κρατούμενος με τη μεγαλύτερη θητεία στο Αλκατράζ, ξεπερνώντας τη διάρκεια της επίσημης λειτουργίας του. Αφού εξέτισε την ποινή του αλλού, αφού οι φυλακές έκλεισαν, απελάθηκε στον Καναδά μετά την αποφυλάκισή του το 1969. Πέθανε από υπερβολική δόση υπνωτικών χαπιών το 1979 σε ηλικία 72 ετών.

Γιατί έκλεισε το Αλκατράζ

Το Αλκατράζ έκλεισε λόγω υπερβολικού λειτουργικού κόστους και φθοράς από το αλμυρό νερό.

Όπως είναι λογικό, μια φυλακή που βρίσκεται πάνω σε ένα βράχο, σε απόσταση περίπου 2 χλμ. από την ακτή, ήταν πάντα ένα «εφιάλτης» από λογιστικής άποψης. Τα έξοδα συντήρησης και λειτουργίας ήταν υψηλότερα από οποιαδήποτε άλλη φυλακή στη χώρα, συγκεκριμένα τρεις φορές ακριβότερα. Ακόμη και το τσιμέντο του κτηρίου είχε αρχίσει να αποτελεί πρόβλημα, καθώς μεγάλο μέρος του είχε αναμιχθεί με θαλασσινό νερό κατά τη διάρκεια της κατασκευής του Αλκατράζ, με αποτέλεσμα να διαβρωθεί.

Η «παγίδα» με τα ζεστά ντους

Σε αντίθεση με άλλες φυλακές, το Αλκατράζ προσέφερε ζεστά ντους. Αυτό γινόταν ως σκόπιμο μέτρο ασφαλείας, και όχι για λόγους άνεσης.

Διασφαλίζοντας ότι οι κρατούμενοι είχαν συνηθίσει το ζεστό νερό, οι αρχές ήλπιζαν ότι τα παγωμένα νερά του Κόλπου του Σαν Φρανσίσκο, με θερμοκρασία περίπου 10 °C, θα φαίνονται ανυπόφορα, αποτρέποντας έτσι τις απόπειρες απόδρασης.

Ενώ ο πρωταρχικός σκοπός ήταν ο έλεγχος της άνεσης, ορισμένες αναφορές υποδεικνύουν ότι οι σωλήνες ζεστού ατμού χρησιμοποιούνταν επίσης από τους κρατούμενους για να μαλακώσουν υλικά για τη διαφυγή, όπως στην απόδραση του 1962.

Αυτή η πρακτική κρατούσε τους κρατούμενους μη εξοικειωμένους με το σκληρό περιβάλλον, χρησιμοποιώντας την «άνεση» για να τους κάνει λιγότερο πιθανό να διακινδυνεύσουν τα παγωμένα, επικίνδυνα νερά.

Ουσιαστικά, τα ζεστά ντους ήταν μια μέθοδος ελέγχου, μετατρέποντας κάτι ευχάριστο σε εργαλείο για τη διατήρηση των κρατουμένων σε μία από τις πιο σκληρές φυλακές της Αμερικής.