Explainer: Κρίσιμες εκλογές στην Ουγγαρία για το μέλλον του Όρμπαν και της Ευρώπης

Snapshot

• Οι εκλογές στην Ουγγαρία μπορεί να σημάνουν το τέλος της 16ετούς διακυβέρνησης του πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν.
• Το εκλογικό σύστημα της Ουγγαρίας είναι σύνθετο, με 106 έδρες να εκλέγονται από περιφέρειες και 93 από κομματικές λίστες με αυστηρά όρια εισόδου.
• Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν μεγαλύτερη υποστήριξη για το κόμμα «Tisza» του Πέτερ Μαγιάρ, αλλά οι προηγούμενες εκλογές έδειξαν ότι τα ποσοστά ψήφων δεν μεταφράζονται άμεσα σε έδρες.
• Οι επιστολικές ψήφοι των Ούγγρων του εξωτερικού, που φέτος είναι ρεκόρ, μπορούν να επηρεάσουν καθοριστικά το εκλογικό αποτέλεσμα.
• Ο Πέτερ Μαγιάρ εκπροσωπεί την κεντροδεξιά αντιπολίτευση με έμφαση στην ευρωπαϊκή συνεργασία, ενώ ο Όρμπαν ηγείται του εθνικοσυντηρητικού Fidesz με έμφαση στην εθνική κυριαρχία και κοινωνική συντηρητικότητα.

Snapshot powered by AI

Στις κάλπες προσέρχονται σήμερα οι πολίτες της Ουγγαρίας σε μία εκλογική αναμέτρηση η οποία μπορεί να σημάνει το τέλος της 16ετους διακυβέρνησης του πρωθυπουργού της χώρας, Βίκτορ Όρμπαν.

Η εκλογική αναμέτρηση προκαλεί μεγάλο ενδιαφέρον σε όλο τον κόσμο και κυρίως εντός της Ευρώπης. Ο Βίκτορ Όρμπαν αποτελεί εντός της Ε.Ε. τον σημαντικότερο σύμμαχο τόσο του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ όσο και του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν.

Τόσο στην Ουάσιγκτον όσο και στη Μόσχα, η αποχώρηση του Ούγγρου ηγέτη θα θεωρηθεί ως πλήγμα. Από την πλευρά των ΗΠΑ, ο Όρμπαν έχει λάβει την άμεση υποστήριξη του Τραμπ και των συμμάχων του κινήματος MAGA, οι οποίοι τον θεωρούν πρωτοπόρο της δικής τους εκδοχής του χριστιανικού εθνικισμού. Από την πλευρά των Ρώσων, ο Όρμπαν έχει αποδειχθεί χρήσιμος σύμμαχος, αφού αρκετές φορές καθυστερεί και εμποδίζει την ανάληψη μέτρων από την Ε.Ε. για τη στήριξη της Ουκρανίας.

Οι περισσότεροι ψηφοφόροι θα επιλέξουν τόσο έναν υποψήφιο της εκλογικής περιφέρειας όσο και έναν από τον κομματικό κατάλογο, με περιφέρειες που έχουν αναδιαμορφωθεί προς όφελος του κυβερνώντος κόμματος και ψηφοδέλτια που φτάνουν από το εξωτερικό.

Είναι μία εξαιρετικά σύνθετη εκλογική αναμέτρηση και παρακάτω θα διαβάσετε όσα πρέπει να γνωρίζετε πριν αρχίσουν να βγαίνουν τα πρώτα αποτελέσματα.

Λεπτομέρειες για την ψηφοφορία

Τα εκλογικά τμήματα ανοίγουν στις 6:00 π.μ. τοπική ώρα και κλείνουν στις 7 το απόγευμα. Όσοι βρίσκονται σε ουρά στα εκλογικά την τμήματα την ώρα που κλείνουν θα μπορούν να ψηφίσουν κανονικά. Δικαίωμα ψήφου έχουν όλοι οι Ούγγροι πολίτες ηλικίας 18 ετών και άνω, καθώς και ορισμένοι άνω των 16 ετών, εφόσον είναι παντρεμένοι.

Οι περισσότεροι ψηφοφόροι θα ψηφίσουν δύο φορές. Θα κληθούν να επιλέξουν έναν υποψήφιο που μπορεί να κερδίσει έδρα στη δική τους εκλογική περιφέρεια και μετά θα ψηφίσουν μία κομματική λίστα που ισχύει σε ολόκληρη τη χώρα.

Τι λένε οι δημοσκοπήσεις

Οι δημοσκοπήσεις στην Ουγγαρία παρουσιάζουν μεγάλες αποκλίσεις, ανάλογα με τους δημοσκόπους και τους οργανισμούς που τις διεξάγουν.

Σε μέτρηση του περιοδικού Politico, που συγκεντρώνει τα στοιχεία από διάφορους φορείς δημοσκοπήσεων το κόμμα «Tisza» του Πέτερ Μαγιάρ συγκεντρώνει το 49% και βρίσκεται μπροστά με διαφορά 10 ποσοστιαίων μονάδων από το Fidesz του Όρμπαν, το οποίο βρίσκεται στο 39%.

Ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις για την πρόθεση ψήφου έχουν μεγάλο περιθώριο απόκλισης καθώς το σύνθετο εκλογικό σύστημα της Ουγγαρίας σημαίνει ότι τα ποσοστά σε ψήφους δεν «μεταφράζονται» σε αντίστοιχες έδρες στο κοινοβούλιο.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι εκλογές του 2022, όταν οι δημοσκοπήσεις έδειχναν μια δύσκολη αναμέτρηση μεταξύ του Όρμπαν και του τότε αντιπάλου του, Πέτερ Μάρκι-Ζάι. Ωστόσο, το Fidesz έλαβε τελικά ένα εντυπωσιακό 54% των ψήφων σε σύγκριση με το 34% που πήρε η αντιπολίτευση και κέρδισε τις 87 από τις 106 έδρες των εκλογικών περιφερειών.

Το πολύπλοκο σύστημα

Το ουγγρικό κοινοβούλιο διαθέτει 199 έδρες, 106 από τις οποίες καλύπτονται μέσω εκλογών σε εκλογικές περιφέρειες. Αυτές οι εκλογές είναι εύκολο να τις παρακολουθήσει κανείς: ο υποψήφιος με τις περισσότερες ψήφους κερδίζει την έδρα.

Οι υπόλοιπες 93 έδρες καλύπτονται από κομματικές λίστες σε εθνικό επίπεδο και εδώ τα πράγματα περιπλέκονται. Μόνο τα κόμματα που λαμβάνουν τουλάχιστον το 5% των ψήφων έχουν το δικαίωμα να κερδίσουν έδρες που καταλαμβάνονται μόνο από κομματικές λίστες. Ωστόσο, ο υπολογισμός για αυτές τις έδρες δεν βασίζεται μόνο στις ψήφους για τις κομματικές λίστες.

Αντίθετα, μέρος της καταμέτρησης των ψήφων για αυτές τις 93 έδρες περιλαμβάνει ψήφους που δόθηκαν στις 106 εκλογικές περιφέρειες. Εδώ γίνονται διάφορες προσθέσεις και αφαιρέσεις από ψήφους που πήγαν σε υποψηφίους που δεν εκλέχθηκαν, αλλά και ψήφους που οι νικητές δεν χρειάστηκαν για να μείνουν μπροστά από τον πλησιέστερο ανταγωνιστή τους. Γι' αυτό το λόγο μετά την μεταρρύθμιση του 2011 το εκλογικό σύστημα έχει κατηγορηθεί ότι εφαρμόζει την αρχή: «Ο νικητής τα παίρνει όλα».

Η ώρα των αποτελεσμάτων

Τα αποτελέσματα για τις εκλογές στις εκλογικές περιφέρειες συνήθως ανακοινώνονται πρώτα, ενώ τα ποσοστά για την ψηφοφορία με βάση τις κομματικές λίστες παραμένουν σε συνεχή μεταβολή καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας λόγω των περίπλοκων μαθηματικών υπολογισμών.

Η εκλογική επιτροπή της Ουγγαρίας ανακοίνωσε ότι η καταμέτρηση των ψήφων θα ξεκινήσει μόλις κλείσουν οι κάλπες και τα πρώτα αποτελέσματα αναμένονται από τις 8 μ.μ.

Η επιτροπή ανέφερε ότι αναμένει να καταμετρηθεί έως και το 95% των ψήφων των κομματικών λιστών και έως και το 97% των ψήφων των εκλογικών περιφερειών την Κυριακή το βράδυ, αλλά προειδοποίησε ότι μπορεί να χρειαστεί έως και μία εβδομάδα μέχρι να καταμετρηθεί το 100% των ψήφων.

Οι πρώτες προβλέψεις για τη νέα κατανομή των εδρών στο κοινοβούλιο αναμένεται να ανακοινωθούν γύρω στα μεσάνυχτα.

Η ψήφος του εξωτερικού

Οι Ούγγροι που ζουν στο εξωτερικό μπορούν να ψηφίσουν ταχυδρομικά, αλλά μόνο για τους πανεθνικούς καταλόγους.

Αυτές οι επιστολικές ψήφοι ήταν αρκετές για να καθορίσουν μία βουλευτική έδρα το 2018 και δύο το 2022. Οι αναλυτές προβλέπουν πλέον ότι η ταχυδρομική ψηφοφορία θα μπορούσε και πάλι να καθορίσει δύο έδρες και αυτές να αποδειχθούν καθοριστικές για τον νικητή σε αυτή την αναμέτρηση.

Στις δύο προηγούμενες εκλογές, η ψηφοφορία μέσω ταχυδρομείου ευνοούσε σε μεγάλο βαθμό τον Όρμπαν, με το Fidesz να λαμβάνει περισσότερο από το 90% των ψήφων μέσω ταχυδρομείου το 2022 και περισσότερα από τα 216.500 από τα περίπου 225.000 ψηφοδέλτια μέσω ταχυδρομείου το 2018. Αυτή η τάση που είχε οδηγήσει στο παρελθόν τα κόμματα της αντιπολίτευσης να υποστηρίξουν την κατάργηση του δικαιώματος ψήφου των Ούγγρων που δεν διαμένουν στη χώρα.

Φέτος, σχεδόν 500.000 άτομα έχουν εγγραφεί για επιστολική ψήφο, αριθμός που αποτελεί ρεκόρ. Πολλοί από αυτούς βρίσκονται στη Ρουμανία και τη Σερβία. Σύμφωνα με την κυβέρνηση, περισσότερες από 230.000 επιστολικές ψήφοι είχαν φτάσει στις αρχές έως την Μεγάλη Πέμπτη.

Ποιοι είναι οι δύο βασικοί αντίπαλοι

Ο δικηγόρος, Πέτερ Μαγιάρ ηγείται του Κόμματος «Σεβασμός και Ελευθερία» (Tisza), το οποίο έχει αναδειχθεί ως ο βασικός ανταγωνιστής του κόμματος Fidesz του Όρμπαν, που βρίσκεται εδώ και καιρό στην εξουσία. Ο Μαγιάρ συχνά χαρακτηρίζεται ως κεντροδεξιός, συντηρητικός και πολέμιος της διαφθοράς.

Υποστηρίζει τη στενότερη συνεργασία με την ΕΕ και την αποκατάσταση των δημοκρατικών θεσμών και των προτύπων του κράτους δικαίου στην Ουγγαρία. Είχε στο παρελθόν στενούς δεσμούς με το κυβερνών κατεστημένο και ήταν μέλος του Fidesz για πολλά χρόνια πριν αποχωρήσει από το κόμμα το 2024.

Στη συνέχεια, ξεκίνησε ένα νέο πολιτικό κίνημα που γρήγορα κέρδισε την προσοχή σε εθνικό επίπεδο και προκάλεσε μεγάλες διαδηλώσεις. Στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου του 2024, το Tisza κέρδισε σχεδόν το 30% των ψήφων, το ισχυρότερο αποτέλεσμα για ένα κόμμα εκτός του Fidesz εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες. Έκτοτε, ο Μαγιάρ έχει αναδειχθεί ως ο πιο σημαντικός πολιτικός αντίπαλος του Όρμπαν.

Ο Όρμπαν ηγείται του εθνικο-συντηρητικού κυβερνητικού συνασπισμού του Fidesz με το Χριστιανοδημοκρατικό Λαϊκό Κόμμα (KDNP), ο οποίος κυριαρχεί στην ουγγρική πολιτική σκηνή για πάνω από μια δεκαετία. Το Fidesz χαρακτηρίζεται γενικά ως δεξιό λαϊκιστικό και κοινωνικά συντηρητικό, με έμφαση στην εθνική κυριαρχία, τις περιοριστικές μεταναστευτικές πολιτικές και την εχθρότητα προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.

Το Fidesz συντάσσεται με ένα ευρύτερο δίκτυο δεξιών και εθνικιστικών κομμάτων στην Ευρώπη και ηγείται αυτού που ο Όρμπαν αποκαλεί «μη φιλελεύθερη δημοκρατία». Ο Όρμπαν διετέλεσε πρωθυπουργός για πρώτη φορά από το 1998 έως το 2002 και επανήλθε στην εξουσία το 2010, όταν το Fidesz κέρδισε κοινοβουλευτική πλειοψηφία δύο τρίτων, η οποία επέτρεψε τη διεξαγωγή ριζικών συνταγματικών και θεσμικών μεταρρυθμίσεων.

Από τότε ο Όρμπαν έχει εδραιώσει την πολιτική του εξουσία μέσω συνταγματικών αλλαγών, ευνοϊκών εκλογικών νόμων, ενός δικαστικού σώματος που ελέγχεται από το κόμμα του και περιορισμών στα μέσα ενημέρωσης.

Τα τελευταία χρόνια, η Ουγγαρία αντιμετωπίζει επίσης αυξανόμενες ανησυχίες σχετικά με τη διαφθορά και τις οικονομικές επιδόσεις, με τους επικριτές να επισημαίνουν τη συγκέντρωση των δημόσιων συμβάσεων και των κονδυλίων της ΕΕ στα χέρια ελίτ με πολιτικές διασυνδέσεις. Ταυτόχρονα, ο υψηλός πληθωρισμός, οι αυξανόμενες πιέσεις στο κόστος διαβίωσης και η επιβράδυνση της ανάπτυξης έχουν συμβάλει στην αύξηση της δυσαρέσκειας του κοινού και των οικονομικών πιέσεων.

Παρά αυτές τις αντιπαραθέσεις, ο Όρμπαν διατηρεί ισχυρή εσωτερική υποστήριξη και το Fidesz έχει κερδίσει τέσσερις συνεχόμενες κοινοβουλευτικές εκλογές από το 2010 με μεγάλες πλειοψηφίες.

Διαβάστε επίσης