Η Αλμπέρτα θα ψηφίσει για το αν θα παραμείνει μέρος του Καναδά ή αν θα ανεξαρτοποιηθεί

Τον Οκτώβριο, η επαρχία Αλμπέρτα του Καναδά θα πραγματοποιήσει τοπικό δημοψήφισμα για να ρωτήσει τους πολίτες της, εάν επιθυμούν να παραμείνουν μέρος της χώρας ή να ανεξαρτοποιηθούν, γεγονός που αποτελεί μια σημαντική δοκιμασία για την ενότητα της χώρας, την πρώτη εδώ και δεκαετίες.

Η ηγέτιδα της Αλμπέρτα, η πρωθυπουργός Ντανιέλ Σμιθ, ανακοίνωσε την επικείμενη ψηφοφορία σε τηλεοπτική ομιλία της, τονίζοντας ότι η ίδια θέλει έναν ενωμένο Καναδά.

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ένα όλο και πιο αυξανόμενο αυτονομιστικό κλίμα στην συγκεκριμένη επαρχία του Καναδά, και το τοπικό δημοψήφισμα έρχεται έπειτα από λαϊκή πρωτοβουλία που ζητούσε την απόσχιση της επαρχίας και συγκέντρωσε περισσότερες από 300.000 υπογραφές.

Το δημοψήφισμα έχει προγραμματιστεί για τις 19 Οκτωβρίου, δήλωσε η Σμιθ.

Αυτά είναι όσα πρέπει να ξέρετε για το επικείμενο τοπικό δημοψήφισμα της Αλμπέρτα:

Ποιο θα είναι το ερώτημα του δημοψηφίσματος;

Το ερώτημα που θα τεθεί στους πολίτες δεν θα είναι τόσο απλό όσο ακούγεται.

Σύμφωνα με τοπικά μέσα το ερώτημα που θα τεθεί στους κατοίκους της Αλμπέρτα, έχει ως εξής: «Πρέπει η Αλμπέρτα να παραμείνει επαρχία του Καναδά ή πρέπει η κυβέρνηση της Αλμπέρτα να ξεκινήσει νομική διαδικασία βάσει του Καναδικού Συντάγματος για να διεξαχθεί ένα δεσμευτικό τοπικό δημοψήφισμα σχετικά με το αν η Αλμπέρτα πρέπει να αποσχιστεί από τον Καναδά;»

Το γραφείο της πρωθυπουργού Σμιθ διευκρίνισε στο BBC ότι οι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν ανάμεσα σε δύο επιλογές — η πρώτη επιλογή είναι η παραμονή στον Καναδά και η δεύτερη είναι η έναρξη της νομικής διαδικασίας για τη διεξαγωγή δεσμευτικού δημοψηφίσματος για απόσχιση.

Γιατί συμβαίνει το δημοψήφισμα;

Το δημοψήφισμα γίνεται λόγω της πίεσης που ασκεί μια ομάδα κατοίκων της Αλμπέρτα, η οποία υποστηρίζει την ανεξαρτησία της επαρχίας τους από τον Καναδά.

Κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους, οι κάτοικοι αυτοί διοργάνωναν ανοιχτές εκδηλώσεις σε όλη την επαρχία για να δουν εάν υπάρχουν και άλλοι που να συμμερίζονται το ενδιαφέρον τους. Όταν είδαν ότι πράγματι υπήρχε ενδιαφέρον ξεκίνησαν μια λαϊκή πρωτοβουλία που ζητούσε την απόσχιση της Αλμπέρτα από τον Καναδά, η οποία συγκέντρωσε περισσότερες από 300.000 υπογραφές.

Ωστόσο, η πρωτοβουλία απορρίφθηκε από ένα δικαστήριο της Αλμπέρτα νωρίτερα αυτόν το μήνα, καθώς κρίθηκε ότι οι κάτοικοι παρέλειψαν να συμβουλευτούν τις Πρώτες Εθνότητες -αυτόχθονες πληθυσμούς του Καναδά, των οποίων η γη θα επηρεαστεί εάν η επαρχία γινόταν ανεξάρτητο κράτος.

Η Σμιθ δήλωσε ότι είναι «βαθιά προβληματισμένη» από την απόφαση του δικαστηρίου και δεν θα αφήσει «έναν μόνο δικαστή να σιγήσει τις φωνές εκατοντάδων χιλιάδων κατοίκων της Αλμπέρτα». Η κυβέρνησή της έχει ασκήσει έφεση κατά της απόφασης.

Την ίδια στιγμή, μια ομάδα με επικεφαλής τον πρώην αναπληρωτή πρωθυπουργό της Αλμπέρτα, Τόμας Λουκάζουκ, συγκέντρωσε υπογραφές για μια άλλη πρωτοβουλία, η οποία είναι κατά της απόσχισης με τίτλο «ForeverCanadian» (Για πάντα Καναδός), η οποία συγκέντρωσε περισσότερες από 400.000 υπογραφές.

Να σημειωθεί ότι ο πληθυσμός της επαρχίας ξεπερνάει τα πέντε εκατομμύρια.

Ποιοι είναι αυτοί που θέλουν να ανεξαρτοποιηθεί η Αλμπέρτα και τι ζητούν;

Το αυτονομιστικό κίνημα ηγείται ο Μιτς Σιλβέστρε, ιδιοκτήτης καταστήματος όπλων από την πόλη Μπόνιβιλ, και ο Τζέφρι Ραθ, δικηγόρος με έδρα το Κάλγκαρι.

Τόσο ο Σιλβέστρε όσο και ο Ραθ είναι μέλη μιας ομάδας που ονομάζεται Alberta Prosperity Project, η οποία υποστηρίζει ότι η οικονομική ανάπτυξη της επαρχίας παρεμποδίζεται από τα χρόνια διακυβέρνησης του Φιλελεύθερου Κόμματος του Καναδά.

Συγκεκριμένα, πολλοί στο κίνημα είναι απογοητευμένοι με τις περιβαλλοντικές πολιτικές καθώς πιστεύουν ότι αυτές εμπόδισαν την κατασκευή αγωγών και την αξιοποίηση των πόρων της πλούσιας σε πετρέλαιο επαρχίας.

Πιστεύουν επίσης ότι η Αλμπέρτα συνεισφέρει πολύ περισσότερο στη χώρα από ό,τι λαμβάνει, και ότι η πρωτεύουσα του Καναδά, η Οτάβα, έχει δυσανάλογη επιρροή στα εσωτερικά της ζητήματα.

Το κίνημα αυτό έχει τις ρίζες του στην «αποξένωση της Δύσης» — ένας όρος που χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες για να περιγράψει την αίσθηση που νιώθουν ορισμένοι στις δυτικές επαρχίες του Καναδά ότι συχνά αγνοούνται και δεν εκπροσωπούνται δίκαια από τους ομοσπονδιακούς πολιτικούς στην πρωτεύουσα του Καναδά.

Ωστόσο, το κίνημα δεν είναι ομοιόμορφο στις απαιτήσεις του.

Σε μια εκδήλωση του κινήματος που διοργανώθηκε το 2025, ορισμένοι κάτοικοι δήλωσαν στο BBC ότι ήθελαν να χρησιμοποιήσουν την απειλή της ανεξαρτησίας ως διαπραγματευτικό ατού έναντι της Οτάβα, ενώ άλλοι δήλωσαν ότι θα ήθελαν να αποσπαστεί η επαρχία τελείως.

Άλλοι δήλωσαν ότι θα ήταν ανοιχτοί στο ενδεχόμενο η Αλμπέρτα να ενταχθεί στις ΗΠΑ. Ο Ραθ δήλωσε στο BBC ότι πιστεύει ότι η Αλμπέρτα έχει περισσότερα κοινά πολιτισμικά στοιχεία με περιοχές των ΗΠΑ παρά με τον υπόλοιπο Καναδά.

Ο ίδιος επίσης ταξιδέψει αρκετές φορές στην Ουάσιγκτον, όπου αυτός και άλλοι αυτονομιστές συναντήθηκαν με αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ για να δουν αν η αμερικανική κυβέρνηση θα υποστήριζε μια ανεξάρτητη Αλμπέρτα.

Ωστόσο, δεν έχει κατονομάσει δημοσίως τους αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ με τους οποίους συναντήθηκε.

Τι θα συμβεί στη συνέχεια;

Η προκήρυξη του δημοψηφίσματος σηματοδοτεί την έναρξη μιας πεντάμηνης προεκλογικής περιόδου για τα ενδιαφερόμενα μέρη και από τις δύο πλευρές του ζητήματος.

Η Σμιθ δήλωσε ότι θα ψηφίσει υπέρ της παραμονής της Αλμπέρτα στον Καναδά. Υποστηρίζει ότι, αν και ορισμένα παράπονα που διατυπώνουν οι αυτονομιστές είναι βάσιμα, η επαρχία κατάφερε πρόσφατα να σημειώσει σημαντική πρόοδο στις σχέσεις της με την Οτάβα.

Ο πρωθυπουργός του Καναδά, Μαρκ Κάρνι, ο οποίος έχει φιλοδοξίες να μετατρέψει τον Καναδά σε «ενεργειακή υπερδύναμη», έχει ασκήσει πιέσεις ώστε η επαρχία να παραμείνει.

«Ανακαινίζουμε τη χώρα καθώς προχωράμε, και είναι απαραίτητο η Αλμπέρτα να βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της διαδικασίας», είχε δηλώσει τον Μάιο ο Κάρνι, ο οποίος μεγάλωσε στην Αλμπέρτα.

Από την πλευρά του, ο ηγέτης της αντιπολίτευσης του Καναδά, Πιερ Πουαλιέβρ, δήλωσε επίσης ότι το κόμμα του θα υποστηρίξει την ενότητα της Αλμπέρτα με την χώρα.