FP: Οι ανησυχίες του Νετανιάχου για την πιθανή πώληση των F-35 δεν είναι αβάσιμες

Ο προβληματισμός πως η πιθανή πώληση προηγμένων F-35 στην Τουρκία θα σηματοδοτούσε μια πραγματική αλλαγή στην περιφερειακή ισορροπία δυνάμεων, εκφράζεται σε άρθρο του αμερικανικού περιοδικού Foreign Policy.

Ο Νετανιάχου αναμένεται να συναντηθεί με τον Τραμπ τις επόμενες εβδομάδες και θα εξηγήσει την απειλή καθώς και τη μακροχρόνια ανησυχία του για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν».

Όπως επισημαίνει ο Azriel Bermant, συνεργαζόμενος ερευνητής στο Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων της Πράγας, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν κλιμακώνουν εκ νέου τη μεταξύ τους σύγκρουση, είναι αξιοσημείωτο ότι δεν είναι το Ιράν αλλά η Τουρκία που βρίσκεται στο επίκεντρο της ρητορικής του Ισραήλ τις τελευταίες ημέρες. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου εμφανίζεται ιδιαίτερα ανήσυχος από τις ενδείξεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι ενδέχεται να εγκρίνει την πώληση μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Τουρκία.

Τα υπερσύγχρονα αυτά αεροσκάφη θα μπορούσαν να περιορίσουν σημαντικά το στρατιωτικό πλεονέκτημα του Ισραήλ στην περιοχή. Παράλληλα, ο Νετανιάχου ανησυχεί για τη διαρκώς θερμότερη σχέση του Τραμπ με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Πριν από τη σύνοδο του ΝΑΤΟ που πραγματοποιήθηκε στην Άγκυρα νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, ο Τραμπ δήλωσε μάλιστα ότι συμμετείχε μόνο και μόνο επειδή οικοδεσπότης ήταν ο Ερντογάν.

Σε πρόσφατη συνέντευξή του στο CNN, ο Νετανιάχου χαρακτήρισε την Τουρκία «καθεστώς μολυσμένο από τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, η οποία μισεί τις Ηνωμένες Πολιτείες». Επιβεβαίωσε επίσης ότι είπε ευθέως στον Τραμπ πως η πώληση προηγμένων μαχητικών στην Τουρκία θα ανέτρεπε την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή. Ο Αμερικανός πρόεδρος, ωστόσο, υποβάθμισε τις ανησυχίες του, υποστηρίζοντας ότι ο ίδιος έπεισε τον Ερντογάν να μην εμπλακεί στον πόλεμο του Ιράν εναντίον του Ισραήλ.

Οι ανησυχίες του Νετανιάχου για την πιθανή πώληση των F-35 δεν είναι αβάσιμες. Η ρητορική της τουρκικής κυβέρνησης απέναντι στο Ισραήλ γίνεται ολοένα και πιο ακραία και εμπρηστική. Οι ήδη εύθραυστες σχέσεις των δύο χωρών επιδεινώθηκαν ακόμη περισσότερο μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 και τη στρατιωτική επιχείρηση του Ισραήλ στη Γάζα. Σε ιδιαίτερα σκληρές δηλώσεις στις 2 Ιουλίου, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν ανέφερε: «Αυτοί οι άνθρωποι έχουν γίνει ένα βάρος που η ανθρωπότητα δεν μπορεί πλέον να αντέξει».

Σύμφωνα με τον αρθρογράφο, δεν είναι μόνο το Ισραήλ που αισθάνεται ότι απειλείται από την Τουρκία. Η Άγκυρα εμφανίζεται ολοένα και πιο επιθετική στις διεκδικήσεις της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, ασκώντας πίεση και στην Ελλάδα. Παράλληλα, ο Ερντογάν έχει εντείνει την καταστολή στο εσωτερικό, φυλακίζοντας πολιτικούς αντιπάλους και δημοσιογράφους με αμφιλεγόμενες κατηγορίες. Όπως υποστηρίζει ο Bermant, η εμπειρία της Ρωσίας δείχνει ότι ένα καθεστώς που γίνεται ολοένα πιο αυταρχικό στο εσωτερικό τείνει να υιοθετεί πιο επιθετική συμπεριφορά και στο εξωτερικό.

Ο συντάκτης υπενθυμίζει επίσης τις κινήσεις της Τουρκίας που έχουν προκαλέσει τριβές στο ΝΑΤΟ, όπως η αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400 και το πολύμηνο βέτο στην ένταξη της Σουηδίας στη Συμμαχία. Αν και τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ ενδέχεται να παραβλέπουν τέτοιες ενέργειες για λόγους συνοχής, αυτό δεν σημαίνει ότι άλλοι παράγοντες δεν ανησυχούν για τις περιφερειακές φιλοδοξίες της Άγκυρας.

Ωστόσο, κατά τον Bermant, η αξιοπιστία των προειδοποιήσεων του Νετανιάχου υπονομεύεται από τη δική του πολιτική ανάγκη για επιβίωση ενόψει των επικείμενων εκλογών στο Ισραήλ. Υποστηρίζει ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός έχει κάθε λόγο να διογκώνει την τουρκική απειλή. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει την απόφαση της κυβέρνησής του να αναγνωρίσει επίσημα τη Γενοκτονία των Αρμενίων, μια κίνηση που το Ισραήλ απέφευγε επί δεκαετίες για να προστατεύσει τις σχέσεις του με την Άγκυρα.

Το άρθρο επισημαίνει ακόμη ότι ο Νετανιάχου εμφανίζεται επιλεκτικός στις αντιδράσεις του απέναντι στις αμερικανικές πωλήσεις όπλων. Ενώ τη δεκαετία του 1980 το Ισραήλ είχε αντιταχθεί σθεναρά στην πώληση αμερικανικών οπλικών συστημάτων στη Σαουδική Αραβία, ο ίδιος δεν αντέδρασε αντίστοιχα στα σχέδια της κυβέρνησης Τραμπ για πώληση F-35 στο Ριάντ, καθώς επιδίωκε την επέκταση των Συμφωνιών του Αβραάμ και την εξομάλυνση των σχέσεων με τη Σαουδική Αραβία.

Ο Bermant κατηγορεί επίσης τον Νετανιάχου για διπλά μέτρα και σταθμά όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα. Παρότι σήμερα επικρίνει τον Ερντογάν για τη φυλάκιση αντιπάλων και δημοσιογράφων, στο παρελθόν διατηρούσε στενή σχέση με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, παρά το γεγονός ότι η Ρωσία έχει κατηγορηθεί για ακόμη βαρύτερες παραβιάσεις.

Ο Νετανιάχου κατηγορεί επίσης τον Ερντογάν ότι επιδιώκει την αναβίωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ωστόσο, ο αρθρογράφος επισημαίνει ότι και οι επικριτές του Ισραηλινού πρωθυπουργού βλέπουν παρόμοιες επεκτατικές τάσεις στη δική του πολιτική, καθώς έχει δηλώσει ότι επιδιώκει να αλλάξει «το πρόσωπο της Μέσης Ανατολής», ενώ υποστηρίζει τη διατήρηση ισραηλινής στρατιωτικής παρουσίας σε τμήματα της Γάζας, του Λιβάνου και της Συρίας. Παράλληλα, μέλη της ακροδεξιάς κυβέρνησής του έχουν ζητήσει ακόμη και την προσάρτηση ολόκληρης της Δυτικής Όχθης ή την ίδρυση ισραηλινών οικισμών στον Λίβανο.

Κατά τον συντάκτη, η όξυνση της αντιπαράθεσης με την Τουρκία εξυπηρετεί τα πολιτικά συμφέροντα του Νετανιάχου. Σε συνέντευξή του στο ισραηλινό τηλεοπτικό δίκτυο Channel 14, όταν ρωτήθηκε αν οι πόλεμοι του Ισραήλ θα τελειώσουν σύντομα, απάντησε: «Ο πόλεμος δεν θα τελειώσει ποτέ. Θέλετε να ζήσετε στη Μέση Ανατολή; Να είστε δυνατοί».

Ο Bermant υποστηρίζει ότι η διεθνής εικόνα του Ισραήλ έχει επιδεινωθεί επειδή ο Νετανιάχου θεωρεί πως οι πιθανότητες επανεκλογής του ενισχύονται μέσα από τη διατήρηση ενός μόνιμου κλίματος απειλής. Η πολιτική του επιβίωση, γράφει, εξαρτάται από τη διατήρηση της σκληρής κυβερνητικής συμμαχίας, ενώ μια δημόσια αντιπαράθεση με τον Ερντογάν λειτουργεί συσπειρωτικά για τη βάση του.

Ο αρθρογράφος εκτιμά ακόμη ότι η αξιοπιστία του Νετανιάχου έχει πληγεί και από τον πρόσφατο πόλεμο με το Ιράν. Θεωρεί ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός αποδυνάμωσε τη θέση του απέναντι στην κυβέρνηση Τραμπ, προβάλλοντας –κατά τον ίδιο– ατεκμηρίωτους ισχυρισμούς ότι το ιρανικό καθεστώς μπορούσε εύκολα να ανατραπεί. Παράλληλα, σημειώνει ότι ο Νετανιάχου ισχυρίστηκε χωρίς αποδείξεις πως είχε εγκρίνει επιχειρήσεις στο εσωτερικό του Ιράν για να αποτρέψει την απόκτηση πυρηνικών όπλων που, όπως είπε, «βρίσκονταν ήδη στα χέρια τους».

Ο Bermant κλείνει το άρθρο παραπέμποντας στο ποίημα του Hilaire Belloc Matilda, Who Told Lies, and Was Burned to Death, όπου ένα κορίτσι που λέει συνεχώς ψέματα δεν γίνεται πιστευτό όταν ξεσπά πραγματική φωτιά. Κατά τον ίδιο, κάτι αντίστοιχο συμβαίνει σήμερα με τον Νετανιάχου: η πιθανή πώληση των F-35 στην Τουρκία συνιστά πράγματι σημαντική μεταβολή στην περιφερειακή ισορροπία δυνάμεων, όμως οι επανειλημμένες υπερβολικές προειδοποιήσεις του για πολιτικό όφελος έχουν οδηγήσει ακόμη και τους συμμάχους του να μην τον λαμβάνουν πλέον σοβαρά υπόψη. Το πιο ανησυχητικό, καταλήγει, είναι ότι ούτε η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται πλέον να τον ακούει.

Διαβάστε επίσης