Ο «πόλεμος» του κεμπάπ ανάμεσα στην Τουρκία και τη Γερμανία
Έπειτα από ένσταση του Βερολίνου, η Τουρκία τελικά απέσυρε την προσφυγή στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά της Γερμανίας
Snapshot
- Η Τουρκία απέσυρε την προσφυγή της στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά της Γερμανίας για την προστασία της παραδοσιακής συνταγής του ντονέρ μετά από ένσταση του Βερολίνου.
- Η Τουρκία ζητούσε την αναγνώριση και τυποποίηση της συνταγής του ντονέρ ως «Εγγυημένη Παραδοσιακή Ιδιότυπη Ειδικότητα» για να καθοριστεί το είδος του κρέατος και τα συνοδευτικά που επιτρέπονται.
- Η γερμανική κοινότητα τουρκικής καταγωγής έχει αναπτύξει μια βιομηχανία ντονέρ που αποφέρει δισεκατομμύρια ευρώ και υποστηρίζει ότι η τουρκική πρόταση θα πλήξει τις επιχειρήσεις λόγω αυστηρών προδιαγραφών.
- Η Γερμανία υποστηρίζει ότι το ντονέρ δημιουργήθηκε στη χώρα τη δεκαετία του 1970, ενώ η Τουρκία αναφέρει ως προέλευση την Οθωμανική Αυτοκρατορία του 19ου αιώνα.
- Η αύξηση της τιμής του ντονέρ στη Γερμανία προκάλεσε κοινοβουλευτικές αντιδράσεις και οφείλεται στην άνοδο του κόστους ενέργειας μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Σχεδόν μισό εκατομμύριο άνθρωποι περπατούν καθημερινά στην Ιστικλάλ, την καρδιά της σύγχρονης πλευράς της Κωνσταντινούπολης, πολλοί από αυτούς τουρίστες που θέλουν να βυθιστούν στις γεύσεις της πόλης. Ανάμεσα στο ιστορικό τραμ, τα καταστήματα με γλυκά και αρώματα, ξεχωρίζουν ομάδες επισκεπτών που στέκονται ακίνητες μπροστά στους πάγκους του κατεξοχήν τουρκικού street food: του ντονέρ.
Το μοσχαρίσιο κρέας, συχνά αναμεμειγμένο με αρνί, περιστρέφεται αργά σε μια κάθετη σούβλα. Όταν ψηθεί, κόβεται σε εξαιρετικά λεπτές φέτες με ένα μαχαίρι μεγαλύτερο από σπαθί. Οι τουρίστες περιμένουν τη σειρά τους φανταζόμενοι τη σάλτσα των ονείρων τους, ελπίζοντας σε ένα σάντουιτς που θα γίνει αξέχαστη εμπειρία του ταξιδιού τους.
Ωστόσο, προς έκπληξη πολλών, το παραδοσιακό κεμπάπ δεν έχει σάλτσες, μαρούλι ή όλα τα υλικά που γνωρίζουμε στην Ευρώπη. Αποτελείται από ένα μείγμα φρεσκοκομμένου κρέατος, κρεμμυδιού, ντομάτας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ψητής πιπεριάς, τυλιγμένο σε λεπτή πίτα.
Το τουρκικό ντονέρ έχει επισκιαστεί από τη γερμανική εκδοχή και τα γνωστά «κεμπάμπ, φίλε» (kebab, amigo) με διαφορετικές σάλτσες και συνταγές, ακόμη και χορτοφαγικές, γεγονός που έκανε την τουρκική κυβέρνηση να πει «ως εδώ» και να προσφύγει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητώντας η συνταγή να προστατευθεί όπως το ισπανικό ζαμπόν serrano ή η ναπολιτάνικη πίτσα.
Η Άγκυρα θέλει να τυποποιήσει τη συνταγή ώστε να αναγνωριστεί ως «Εγγυημένη Παραδοσιακή Ιδιότυπη Ειδικότητα» και να καθοριστεί τι είδους κρέας πρέπει να περιέχει και ποια συνοδευτικά επιτρέπονται, ώστε ένα πιάτο να θεωρείται αυθεντικό döner.
«Δεν λέω ότι αυτό που φτιάχνουν στο Βερολίνο, την Κολωνία ή τη Φρανκφούρτη δεν είναι καλό, αλλά σίγουρα δεν είναι döner, ακόμη κι αν το ονομάζουν έτσι», λέει στην εφημερίδα El Mundo ο Μουχιτίν Κοπαράν, ιδιοκτήτης εστιατορίου κεμπάπ στο κέντρο της Κωνσταντινούπολης.
«Η ουσία του ντονέρ είναι το κρέας, όχι όλες αυτές οι σάλτσες όπου δεν ξέρεις καν τι τρως. Εμείς οι Τούρκοι αγαπάμε το κρέας. Η συνταγή μου έχει 30% αρνί, το υπόλοιπο είναι μοσχάρι και όσο για τα μπαχαρικά… είναι μυστικό του μαγαζιού», συνεχίζει.
«Έχω δοκιμάσει ντονέρ στο Βερολίνο και στη Βιέννη. Είναι πολύ καλό. Είναι διαφορετικό, ναι. Νομίζω ότι μπορούν να υπάρχουν και τα δύο, όπως η πίτσα που σε κάθε χώρα έχει τη δική της πινελιά», προσθέτει ο Μπουρχάν Σεμέντ, ένας νεαρός που τρώει συχνά döner.
Σε μια προσπάθεια γαστρονομικής συμφιλίωσης, ο Γερμανός πρόεδρος Φρανκ Σταϊνμάιερ αποφάσισε να μεταφέρει μαζί του ένα ντονέρ κεμπάπ βάρους 60 κιλών κατά τη διάρκεια επίσημης επίσκεψής του στην Τουρκία, θέλοντας να δείξει την ποιότητα της γερμανικής γαστρονομικής παράδοσης.
Ωστόσο, η πρωτοβουλία απλώς έδωσε τροφή στις διπλωματικές εντάσεις, καθώς οι Τούρκοι θεώρησαν την χειρονομία υποτιμητική, μια κατάσταση που κλιμακώθηκε με δηλώσεις ορισμένων Γερμανών αξιωματούχων.
«Το ντονέρ ανήκει στη Γερμανία», δήλωσε ο πρώην υπουργός Τροφίμων και Γεωργίας της Γερμανίας, Cem Özdemir, ο οποίος αντιτίθεται στην καταχώριση της τουρκικής συνταγής ως επίσημης.
Ο κλάδος της εστίασης στη Γερμανία υποστηρίζει ότι, αν εγκριθεί η τουρκική πρόταση, θα πληγούν χιλιάδες επιχειρήσεις, καθώς οι προδιαγραφές που ζητά η Τουρκία απαιτούν μεγαλύτερες επενδύσεις, όπως η επεξεργασία του κρέατος μέσα στο ίδιο το εστιατόριο, και απομακρύνονται από το μοντέλο που δημιούργησαν οι Γερμανοί τουρκικής καταγωγής.
Η κοινότητα αυτή, περίπου 2,9 εκατομμύρια άνθρωποι, έχει δημιουργήσει μια βιομηχανία που αποφέρει 2,3 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως στη Γερμανία και σχεδόν τα διπλάσια σε ολόκληρη την Ευρώπη, σύμφωνα με την Ένωση Παραγωγών Ντονέρ της Ευρώπης με έδρα το Βερολίνο.
«Το κεμπάπ αποτελεί μέρος της Γερμανίας και η ποικιλία των τρόπων παρασκευής του αντικατοπτρίζει την ποικιλομορφία της χώρας μας. Αυτό πρέπει να διατηρηθεί. Για χάρη των πολλών φίλων του στη Γερμανία, δεσμευόμαστε ότι το ντονέρ κεμπάπ θα συνεχίσει να παρασκευάζεται και να καταναλώνεται όπως πάντα», ανέφερε το γερμανικό υπουργείο Τροφίμων και Γεωργίας.
Η μάχη για την καταγωγή του ντονέρ
Η διαμάχη αφορά ακόμη και την ίδια την προέλευση του πιάτου.
Η Γερμανία υποστηρίζει ότι το ντονέρ δημιουργήθηκε στη χώρα τη δεκαετία του 1970, όταν Τούρκοι μετανάστες εργάτες άρχισαν να βάζουν το κομμένο σε λωρίδες κρέας μέσα σε ψωμί, ώστε να μπορούν να το παίρνουν μαζί τους στη δουλειά.
Η Τουρκία, αντίθετα, υποστηρίζει ότι η ιστορία του φαγητού φτάνει στις αρχές του 19ου αιώνα, στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, όταν γεννήθηκε η ιδέα να τοποθετείται κάθετα μια στοίβα οριζόντια τοποθετημένου μαριναρισμένου κρέατος γύρω από μια σιδερένια ράβδο.
Με την κάθετη τοποθέτηση, το λίπος δεν πέφτει απευθείας στη φωτιά, οι χυμοί παραμένουν στο εσωτερικό της μάζας του κρέατος και εξοικονομείται χώρος. Άλλωστε, η ίδια η λέξη ντονέρ προέρχεται από το τουρκικό ρήμα dönmek, που σημαίνει «γυρίζω».
Η συζήτηση έχει προκαλέσει μεγάλη αντίδραση στη Γερμανία, όπου η κοινή γνώμη ανησυχεί περισσότερο για την αύξηση της τιμής αυτού του δημοφιλούς φαγητού του δρόμου.
Τα τελευταία δύο χρόνια η τιμή του έχει διπλασιαστεί, προκαλώντας ακόμη και κοινοβουλευτικές συζητήσεις. Πριν από μερικούς μήνες το αριστερό κόμμα Die Linke ζήτησε από τον πρώην καγκελάριο Όλαφ Σολτς μια σταθερή μείωση τιμής ή επιδοτήσεις για το street food, αίτημα που απορρίφθηκε από την κυβέρνηση.
Ο Σολτς, ωστόσο, αναγκάστηκε να τοποθετηθεί μέσω κοινωνικών δικτύων, εξηγώντας ότι η αύξηση της τιμής του ντονέρ οφείλεται στη γενικότερη άνοδο του κόστους ενέργειας μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία.
«Η αύξηση της τιμής του ντονέρ είναι κάτι που μοιραζόμαστε με τους Γερμανούς, γιατί εδώ πληρώνουμε τιμές Βερολίνου», λέει ο Σεμέντ. «Όταν είναι πολύ φθηνό, ο κόσμος υποψιάζεται ότι μπορεί να είναι κρέας γλάρου», αστειεύεται.
Έπειτα από ένσταση της Γερμανίας, η Τουρκία τελικά απέσυρε την αίτησή της από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ωστόσο, τουρκικά μέσα ενημέρωσης και πολιτικοί συνεχίζουν να πιέζουν ώστε να αναγνωριστεί επίσημα η τουρκική συνταγή του ντονέρ.
«Αν χαλαρώσουμε, θα μας τα πάρουν όλα. Πρώτα η Ελλάδα λέει ότι η σάλτσα γιαουρτιού είναι δική της, ακόμη και το γιαούρτι είναι δικό της, το μπακλαβά επίσης. Τώρα η Γερμανία πιστεύει ότι το döner είναι δικό της. Αυτό ήταν το μόνο που μας έλειπε», καταλήγει ο Μουχιτίν Κοπα
