Φονική ζέστη στην Ευρώπη: Πάνω από 35.000 οι νεκροί από τα 4 διαδοχικά κύματα καύσωνα
Τα διαδοχικά κύματα καύσωνα που έπληξαν τη δυτική Ευρώπη από τον Μάιο κατέρριψαν ιστορικά ρεκόρ θερμοκρασίας σε εκατοντάδες μετεωρολογικούς σταθμούς
Snapshot
- Τουλάχιστον 35.000 περισσότεροι θάνατοι καταγράφηκαν στην Ευρώπη λόγω τεσσάρων διαδοχικών καυσώνων φέτος το καλοκαίρι, σύμφωνα με ελλιπή στοιχεία από τομισό πληθυσμό των χωρών της ηπείρου.
- Η Γερμανία, η Γαλλία και η Ισπανία παρουσίασαν συνολικά πάνω από 25.000 επιπλέον θανάτους από καύσωνα, με τη Γερμανία να έχει τον υψηλότερο αριθμό, εκτιμώμενο σε 14.000 θανάτους μεταξύ Απριλίου και Αυγούστου.
- Τα καύσωνα κατέγραψαν ιστορικά ρεκόρ θερμοκρασίας σε πολλές περιοχές της Δυτικής Ευρώπης, με θερμοκρασίες που ξεπέρασαν τους 40°C σε Γερμανία, Γαλλία και Ισπανία.
- Η ζέστη επιδεινώνει προϋπάρχουσες ασθένειες και σπάνια αναφέρεται ως άμεση αιτία θανάτου, γεγονός που καθιστά δύσκολη την άμεση καταγραφή των θανάτων από καύσωνα.
- Η θνησιμότητα που σχετίζεται με τη ζέστη στην Ευρώπη έχει αυξηθεί πάνω από 30% τα τελευταία 20 χρόνια και αναμένεται περαιτέρω αύξηση λόγω της κλιματικής αλλαγής και της γήρανσης του πληθυσμού.
Τουλάχιστον 35.000 περισσότεροι άνθρωποι πέθαναν στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια των τεσσάρων διαδοχικών κυμάτων καύσωνα που έσπασαν ρεκόρ αυτό το καλοκαίρι, σε σχέση με τον αριθμό των θανάτων που θα αναμενόταν υπό φυσιολογικές συνθήκες, σύμφωνα με τα ελλιπή στοιχεία από μόλις λίγο περισσότερες από τις μισές χώρες της ηπείρου.
Η υπερβάλλουσα θνησιμότητα σε τρεις από τις μεγαλύτερες χώρες της ΕΕ –τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ισπανία– έχει ήδη ξεπεράσει τους 25.000 θανάτους, σύμφωνα με τα προσωρινά εθνικά στοιχεία, ενώ οι ειδικοί εκτιμούν ότι ο αριθμός θα αυξηθεί σημαντικά όταν ολοκληρωθεί η καταγραφή των θανάτων του Αυγούστου.
Τα διαδοχικά κύματα καύσωνα που έπληξαν τη δυτική Ευρώπη από τον Μάιο κατέρριψαν ιστορικά ρεκόρ θερμοκρασίας σε εκατοντάδες μετεωρολογικούς σταθμούς, ενώ η Γαλλία κατέγραψε την υψηλότερη μέση ημερήσια θερμοκρασία στην ιστορία της.
Στη Γερμανία, τα ρεκόρ καταρρίφθηκαν για τρεις συνεχόμενες ημέρες στα τέλη Ιουνίου, όταν 46 μετεωρολογικοί σταθμοί κατέγραψαν θερμοκρασίες άνω των 40°C, ενώ η Ισπανία βίωσε παρατεταμένες θερμοκρασίες άνω των 42°C. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η ανθρωπογενής υπερθέρμανση του πλανήτη καθιστά τέτοια ακραία φαινόμενα συχνότερα και εντονότερα.
Ο υψηλότερος αριθμός θανάτων καταγράφεται στη Γερμανία, η οποία στα τέλη της περασμένης εβδομάδας ανακοίνωσε εκτίμηση για 14.000 θανάτους που συνδέονται με τον καύσωνα από τις 6 Απριλίου έως τις 9 Αυγούστου. Το Ινστιτούτο Robert Koch (RKI), η γερμανική υπηρεσία δημόσιας υγείας, ανέφερε ότι 9.600 άνθρωποι πέθαναν μόνο κατά την εβδομάδα 22-28 Ιουνίου.
Τα συστηματικά καταγεγραμμένα στοιχεία για την υπερβάλλουσα θνησιμότητα σε επίπεδο ΕΕ, τα οποία είναι διαθέσιμα από το 2008, δείχνουν ότι η μοναδική άλλη καλοκαιρινή εβδομάδα κατά την οποία καταγράφηκε υψηλότερο ποσοστό επιπλέον θανάτων ήταν τον Ιούλιο του 2022, όταν η Covid-19 εξακολουθούσε να βρίσκεται σε έξαρση.
Το φετινό καλοκαίρι είναι μακράν το χειρότερο όσον αφορά τους θανάτους που συνδέονται με τη ζέστη στη Γερμανία από τότε που ξεκίνησαν οι σχετικές καταγραφές. Το προηγούμενο υψηλό στη χώρα, τη μεγαλύτερη πληθυσμιακά της ΕΕ, ήταν 8.900 θάνατοι το 2018. Κατά τη διάρκεια ενός φυσιολογικού καλοκαιριού, οι θάνατοι που αποδίδονται στη ζέστη είναι συχνά λιγότεροι από 2.000, σύμφωνα με το RKI.
Τα στοιχεία του Ινστιτούτου Υγείας Carlos III και του συστήματος παρακολούθησης θνησιμότητας της Ισπανίας δείχνουν ότι 4.947 θάνατοι στην Ισπανία μπορούν να αποδοθούν στη ζέστη από τον Μάιο έως και αυτή την εβδομάδα. Έτσι, το 2026 εξελίσσεται στη χειρότερη χρονιά που έχει καταγραφεί ποτέ στην Ισπανία όσον αφορά τους θανάτους από καύσωνα, ξεπερνώντας τους 4.520 θανάτους του 2022.
Οι διάφορες χώρες υπολογίζουν και παρουσιάζουν τα στοιχεία με διαφορετικό τρόπο. Η Ισπανία και η Γερμανία χρησιμοποιούν μοντέλα για την εκτίμηση των θανάτων που συνδέονται με τη ζέστη σε πραγματικό χρόνο, συγκρίνοντας τις ημερήσιες θερμοκρασίες με τα ποσοστά θνησιμότητας, ώστε να υπολογίσουν πόσοι θάνατοι αποδίδονται στις υψηλές θερμοκρασίες.
Τέτοιες εκτιμήσεις είναι απαραίτητες επειδή η ζέστη σπάνια αναφέρεται ως άμεση αιτία θανάτου. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο καύσωνας επιδεινώνει προϋπάρχουσες παθήσεις, όπως καρδιαγγειακά ή αναπνευστικά προβλήματα, και οι ασθενείς καταλήγουν από έμφραγμα, εγκεφαλικό ή νεφρική ανεπάρκεια.
Η οριστική απόδοση των θανάτων στον καύσωνα μπορεί να χρειαστεί εβδομάδες ή ακόμη και μήνες, ενώ πολλές χώρες δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιήσει στοιχεία ούτε για τις αρχές Αυγούστου. Ο Καρλ Λάουτερμπαχ, πρώην υπουργός Υγείας της Γερμανίας, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί μέχρι στιγμής πιθανότατα υποεκτιμούν τον πραγματικό αριθμό των θυμάτων.
Στη Γαλλία, όπου περισσότεροι από 500 μετεωρολογικοί σταθμοί κατέγραψαν θερμοκρασίες άνω των 40°C και σε κάποια στιγμή το 98% της χώρας βρισκόταν υπό προειδοποίηση για καύσωνα, οι Αρχές ανακοινώνουν αρχικά στοιχεία για την «υπερβάλλουσα θνησιμότητα από όλες τις αιτίες» και στη συνέχεια προχωρούν στην οριστική απόδοση των θανάτων.
Η εθνική υπηρεσία υγείας της χώρας ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ότι οι επιπλέον θάνατοι από όλες τις αιτίες μεταξύ τέλους Μαΐου και 22 Ιουλίου ανήλθαν σε 7.300. Τα στοιχεία για τον Αύγουστο δεν ήταν ακόμη διαθέσιμα, ενώ τα αρχικά δεδομένα βασίζονταν σε ηλεκτρονικά πιστοποιητικά θανάτου, τα οποία αντιστοιχούν περίπου στο 80% του συνολικού αριθμού θανάτων.
Η Ιταλία, της οποίας το εθνικό σύστημα παρακολούθησης του καύσωνα βασίζεται σε στοιχεία από τους δήμους και, ως εκ τούτου, παρουσιάζει συχνά σημαντικές καθυστερήσεις, έχει μέχρι στιγμής δημοσιοποιήσει μόνο ελλιπείς δείκτες σε πραγματικό χρόνο και όχι έναν συνολικό εθνικό αριθμό θανάτων.
Μοντέλο εκτίμησης δείχνει ότι 2.700 περισσότεροι άνθρωποι από το αναμενόμενο πέθαναν στην Ιταλία μόνο μεταξύ 22 και 28 Ιουνίου, ενώ επιδημιολόγοι εκτιμούν ότι ο συνολικός αριθμός των θανάτων που θα αποδοθούν στη ζέστη στη χώρα πιθανότατα θα κυμανθεί μεταξύ 5.000 και 8.000, όταν ολοκληρωθεί η επίσημη καταγραφή.
Και άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη ανακοινώσει στοιχεία για την υπερβάλλουσα θνησιμότητα. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η υπηρεσία υγειονομικής ασφάλειας ανακοίνωσε τον Ιούλιο ότι, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της, τα κύματα καύσωνα του Μαΐου και του Ιουνίου προκάλεσαν 2.877 θανάτους που συνδέονται με τη ζέστη στην Αγγλία.
Το Βέλγιο ανακοίνωσε ότι τα προκαταρκτικά στοιχεία δείχνουν αύξηση της θνησιμότητας κατά 39% μεταξύ 18 και 29 Ιουνίου, που αντιστοιχεί σε 1.222 επιπλέον θανάτους, ενώ η Ολλανδία ανέφερε ότι τουλάχιστον 900 περισσότεροι άνθρωποι από το συνηθισμένο πέθαναν μεταξύ 22 Ιουνίου και 5 Ιουλίου.
Μια ταχεία μελέτη μοντελοποίησης, την οποία επικαλέστηκε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκτιμά ότι 1.070 περισσότεροι άνθρωποι από το αναμενόμενο πέθαναν στην Πολωνία κατά τη διάρκεια του κύματος καύσωνα στα τέλη Ιουνίου. Παράλληλα, στοιχεία των ελβετικών Αρχών δημόσιας υγείας δείχνουν 220 επιπλέον θανάτους που συνδέονται με τη ζέστη την ίδια εβδομάδα.
Τα πρώτα στοιχεία από το Λουξεμβούργο, την Ελλάδα, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και τη Δανία δείχνουν περίπου 40 επιπλέον θανάτους σε κάθε μία από αυτές τις χώρες.
Το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) υπολόγισε ότι περιοχές στις οποίες κατοικούν περισσότεροι από 80 εκατομμύρια Ευρωπαίοι βίωσαν θερμοκρασίες άνω των 40°C αυτό το καλοκαίρι.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανέφερε τον Μάιο ότι η θνησιμότητα που συνδέεται με τη ζέστη στην ευρωπαϊκή περιοχή έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 30% τα τελευταία 20 χρόνια και αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά, εξαιτίας της κλιματικής κρίσης και της γήρανσης του πληθυσμού.
*Με πληροφορίες από τον Guardian
