SOS από τον ΟΗΕ για τα αυτόνομα όπλα - Ποια είναι και πώς λειτουργούν

Η διεθνής κοινότητα οφείλει να απαγορεύσει ή να θέσει αυστηρούς περιορισμούς στη χρήση αυτόνομων οπλικών συστημάτων, σύμφωνα με όσα δήλωσε την Τρίτη από τις Βρυξέλλες ο γενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, σε κοινή έκκληση με τον Ερυθρό Σταυρό.

Ο επικεφαλής του ΟΗΕ προειδοποίησε ότι ο κόσμος πλησιάζει επικίνδυνα στο να ξεπεράσει μια κρίσιμη ηθική κόκκινη γραμμή, η οποία αφορά την αυτόνομη στοχοποίηση ανθρώπων απευθείας από μηχανές. Το επίσημο δελτίο τύπου των Ηνωμένων Εθνών έκανε λόγο για ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες σχετικά με drones που καθοδηγούνται από τεχνητή νοημοσύνη και επιχειρούν ήδη στο πεδίο των μαχών. Τη Δευτέρα, δημοσίευμα των New York Times αποκάλυψε ότι ένα ρωσικό drone τεχνητής νοημοσύνης σκότωσε τρεις Ουκρανούς, γεγονός που αποτυπώνει με σκληρό τρόπο πώς η τεχνολογία μεταλλάσσει ραγδαία τις πολεμικές συγκρούσεις.

Ο κίνδυνος για τους αμάχους και η διάσκεψη της Γενεύης

Την ίδια ώρα, ο Αντόνιο Γκουτέρες και η πρόεδρος της Διεθνούς Επιτροπής του Ερυθρού Σταυρού (ICRC), Μιριάνα Σπόλιαριτς, υπογράμμισαν ότι η στοχοποίηση πολιτών παραβιάζει κατάφωρα το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο. Οι δύο πλευρές εξέφρασαν σοβαρές ανησυχίες για το κατά πόσο οι μηχανές είναι σε θέση να διακρίνουν τους μαχητές από τους αμάχους. Με βάση αυτό το σκεπτικό, ζήτησαν την καθολική απαγόρευση των αυτόνομων όπλων που επιφέρουν απρόβλεπτα αποτελέσματα, καθώς και των όπλων κατά προσωπικού που στοχεύουν σκόπιμα ανθρώπινους στόχους.

Όπως ανακοινώθηκε, ο ΟΗΕ προγραμματίζει διάσκεψη στη Γενεύη τον ερχόμενο Νοέμβριο με αντικείμενο την αναθεώρηση της σύμβασης για ορισμένα συμβατικά όπλα. Τα φονικά αυτόνομα όπλα αναμένεται να κυριαρχήσουν στην ατζέντα, καθώς ο διεθνής οργανισμός πιέζει επίμονα για τη θέσπιση νομικά δεσμευτικών ρυθμίσεων.

Η στάση των Βρυξελλών και το κενό στον ευρωπαϊκό κανονισμό

«Όταν μιλάμε για την τεχνητή νοημοσύνη, θέλουμε ανθρώπινη εποπτεία», δήλωσε στους δημοσιογράφους την Τρίτη ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Τομά Ρενιέ, ερωτηθείς για την ανάγκη διατήρησης του ανθρώπινου ελέγχου στις στρατιωτικές εφαρμογές.

Κι όμως, παρόλο που η ανθρώπινη επίβλεψη αποτελεί θεμελιώδη αρχή της ευρωπαϊκής πράξης για την τεχνητή νοημοσύνη (AI Act), η συγκεκριμένη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξαιρεί ρητά τις εφαρμογές που σχετίζονται με την άμυνα και την εθνική ασφάλεια.

Ποια είναι τα αυτόνομα όπλα

Η βασική στρατιωτική και νομική ταξινόμηση των αυτόνομων οπλικών συστημάτων εδράζεται στον βαθμό ελέγχου που διατηρεί ο άνθρωπος πάνω στην τελική εντολή προσβολής.

Ημιαυτόνομα συστήματα (Human-in-the-loop): Το σύστημα εντοπίζει, παρακολουθεί και προτείνει στόχους μέσω αισθητήρων και αλγορίθμων, όμως η απόφαση για την εξαπόλυση πυρός ανήκει αποκλειστικά στον ανθρώπινο χειριστή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι κατευθυνόμενοι πύραυλοι ακριβείας και τα τηλεκατευθυνόμενα drones επιτήρησης.

Συστήματα υπό ανθρώπινη εποπτεία (Human-on-the-loop): Το όπλο έχει τη δυνατότητα να επιλέξει και να πλήξει τον στόχο αυτόνομα, ωστόσο ένας χειριστής παρακολουθεί τη διαδικασία σε πραγματικό χρόνο διατηρώντας το δικαίωμα να ματαιώσει την επίθεση ανά πάσα στιγμή. Τέτοιες διατάξεις συναντώνται κυρίως σε αυτοματοποιημένα αντιαεροπορικά και αντιπυραυλικά δίκτυα.

Πλήρως αυτόνομα όπλα (Human-out-of-the-loop): Πρόκειται για τα λεγόμενα Lethal Autonomous Weapon Systems (LAWS). Από τη στιγμή της ενεργοποίησης, η μηχανή αναζητά, αναγνωρίζει, αξιολογεί και εκτελεί την προσβολή χωρίς καμία ανθρώπινη παρέμβαση ή δυνατότητα ανάκλησης. Αυτή η κατηγορία βρίσκεται στο επίκεντρο των διεθνών πρωτοβουλιών για νομικές απαγορεύσεις.

Διαβάστε επίσης