Ο τρόμος του να ξυπνήσεις χωρίς να μπορείς να κουνηθείς – Τι να κάνετε στην υπνική παράλυση
Υπνική παράλυση: Γιατί ξυπνάτε αλλά δεν μπορείτε να κινηθείτε, τι την προκαλεί και τι βοηθά.
Η υπνική παράλυση μπορεί να σας αφήσει με επίγνωση του τι συμβαίνει γύρω σας στο δωμάτιο, αλλά προσωρινά ανήμπορους να κινηθείτε ή να μιλήσετε. Ορισμένοι αισθάνονται επίσης μια “παρουσία” κοντά τους ή νιώθουν πίεση στο στήθος, γεγονός που καθιστά το σύντομο αυτό επεισόδιο εξαιρετικά τρομακτικό.
Αυτό συμβαίνει συνήθως κατά την μετάβαση στον ύπνο ή κατά την αφύπνιση. Η κατανόηση αυτής της χρονικής στιγμής βοηθά στην ερμηνεία της εμπειρίας και στη διάκρισή της από την σταθερή μυϊκή αδυναμία, όταν είστε πλήρως ξύπνιοι.
Γιατί μπορεί να νιώθετε ξύπνιοι ενώ το σώμα σας δεν μπορεί να κινηθεί;
Η συνείδηση μπορεί να επανέλθει προτού ολοκληρωθεί η προσωρινή μυϊκή ακινησία του ύπνου REM. Ο ύπνος REM (Rapid Eye Movement - ύπνος με ταχείς οφθαλμικές κινήσεις κάτω από τα βλέφαρα) είναι ένα στάδιο που συνδέεται με έντονα όνειρα.
Κατά τη διάρκεια του ύπνου REM, ο εγκέφαλος φυσιολογικά αναστέλλει την κίνηση στους περισσότερους σκελετικούς μύες, αποτρέποντας έτσι την εκτέλεση των κινήσεων που ονειρευόμαστε. Στην υπνική παράλυση, αυτή η μυϊκή αναστολή συμπίπτει χρονικά με τη συνειδητή αντίληψη.
Μια κλινική ανασκόπηση για την υπνική παράλυση περιγράφει το πώς η ονειρική δραστηριότητα μπορεί να συνεχιστεί και σε αυτήν την κατάσταση. Επομένως, ενδέχεται να αντιλαμβάνεστε το πραγματικό περιβάλλον γύρω σας, ενώ ταυτόχρονα βιώνετε εικόνες, ήχους ή αισθήσεις που μοιάζουν με όνειρο.
Ένα επεισόδιο μπορεί να συμβεί τόσο κατά την είσοδο στον ύπνο όσο και κατά την αφύπνιση.
Πώς είναι η αίσθηση ενός επεισοδίου;
Το κύριο χαρακτηριστικό της εμπειρίας είναι η προσωρινή αδυναμία κίνησης ή ομιλίας στο μεταίχμιο μεταξύ ύπνου και εγρήγορσης. Τα επεισόδια διαρκούν συνήθως από μερικά δευτερόλεπτα έως λίγα λεπτά και υποχωρούν από μόνα τους.
Άλλες εμπειρίες μπορεί να περιλαμβάνουν:
- Την αίσθηση ότι “υπάρχει κάποιος στο δωμάτιο”. Είναι η αιτία που η υπνική παράλυση έχει συνδεθεί με περιγραφές για την λεγόμενη “Μόρα”, μια τρομακτική “δαιμονική παρουσία” στον χώρο.
- Την οπτική αντίληψη μιας σκιάς ή μιας μορφής (“Μόρα”), ή την ακρόαση ήχων.
- Την αίσθηση πίεσης στο στήθος.
- Έντονο φόβο, παρά το γεγονός ότι αναγνωρίζετε το περιβάλλον σας.
Δεν βιώνουν όλοι αυτές τις σχετιζόμενες με τον ύπνο παραισθήσεις . Η εμφάνισή τους κατά τη διάρκεια ενός επεισοδίου δεν υποδηλώνει, από μόνη της, την ύπαρξη ψυχιατρικής νόσου.
Η αναπνοή συνεχίζεται κατά τη διάρκεια της τυπικής υπνικής παράλυσης, ακόμη και αν η πίεση στο στήθος δίνει την αίσθηση δυσκολίας. Η επίμονη δυσκολία στην αναπνοή ή η μυϊκή αδυναμία μετά την πλήρη αφύπνιση δεν πρέπει να αποδίδονται σε υπνική παράλυση και απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Κατά τη διάρκεια ενός επεισοδίου που σας είναι γνώριμο, υπενθυμίστε στον εαυτό σας ότι πρόκειται για μια προσωρινή κατάσταση. Ορισμένοι διαπιστώνουν, ότι η εστίαση σε μια μικρή λεπτομέρεια, όπως η κίνηση ενός δακτύλου, τους βοηθά να ανακτήσουν την ικανότητα κίνησης, ωστόσο αυτό δεν αποτελεί εγγυημένο τρόπο για τον τερματισμό του φαινομένου.
Τι αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης υπνικής παράλυσης;
Ο ανεπαρκής ύπνος, το ακανόνιστο ωράριο ύπνου και το άγχος συνδέονται με την εμφάνιση επεισοδίων. Ο ύπνος ανάσκελα φαίνεται επίσης να αυξάνει την πιθανότητα.
Ορισμένες πρακτικές αλλαγές πρόληψης είναι:
- Εξασφαλίστε τακτικά 7-9 ώρες βραδινού ύπνου.
- Διατηρήστε σταθερό πρόγραμμα ύπνου και αφύπνισης, ακόμη και τις ημέρες που δεν εργάζεστε, (στο πλαίσιο του εφικτού).
- Δοκιμάστε να κοιμάστε στο πλάι, εάν τα επεισόδια τείνουν να συμβαίνουν όταν κοιμάστε ανάσκελα.
- Αποφύγετε την καφεΐνη, το αλκοόλ και τα βαριά γεύματα λίγο πριν πέσετε για ύπνο.
Αυτές οι συνήθειες ενδέχεται να μειώσουν τη συχνότητα των επεισοδίων, αν και δεν μπορούν να εγγυηθούν την πρόληψή τους. Εάν η αϋπνία ή κάποια άλλη πάθηση διαταράσσει τον ύπνο σας, η αντιμετώπισή της μπορεί να είναι πιο ωφέλιμη από τη συνεχή δοκιμή μεμονωμένων συμβουλών για τον ύπνο.
Πότε πρέπει να πάτε σε γιατρό;
Κλείστε ραντεβού εάν τα επεισόδια επαναλαμβάνονται, σας προκαλούν φόβο για τον ύπνο ή σας αφήνουν με αίσθημα διαρκούς κόπωσης. Ο συναισθηματικός αντίκτυπος έχει σημασία, ακόμη και αν η καθαυτή παράλυση είναι σύντομης διάρκειας.
Αναφέρετε στον γιατρό τυχόν έντονη υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας, τάση να αποκοιμιέστε κάποιες φορές αιφνιδίως ή ξαφνική μυϊκή αδυναμία που πυροδοτείται από το γέλιο ή άλλα έντονα συναισθήματα. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να υποδηλώνουν ναρκοληψία, μια πάθηση που επηρεάζει τη ρύθμιση του κύκλου ύπνου-εγρήγορσης. Η εμφάνιση παράλυσης ύπνου από μόνη της δεν σημαίνει ότι πάσχετε από τη συγκεκριμένη πάθηση.
Περιγράψτε πότε συμβαίνουν τα επεισόδια, τη συχνότητά τους και το συνηθισμένο πρόγραμμα ύπνου σας. Επίσης, συζητήστε για τυχόν φάρμακα που λαμβάνετε και για άλλα συμπτώματα. Η θεραπεία εξαρτάται από την αξιολόγηση της κατάστασης και μπορεί να περιλαμβάνει τεχνικές βελτίωσης του ύπνου, τη θεραπεία μιας υποκείμενης διαταραχής ή την υποστήριξη από ειδικό ύπνου.
Συχνές Ερωτήσεις
Μπορεί κάποιος να με ξυπνήσει με ασφάλεια κατά τη διάρκεια ενός επεισοδίου;
Ναι. Ο/η σύντροφός σας μπορεί να σας μιλήσει ή να σας αγγίξει απαλά. Αυτό μπορεί να σας βοηθήσει να ξυπνήσετε πλήρως και να ανακτήσετε την ικανότητα κίνησης. Συμφωνήστε σχετικά εκ των προτέρων εάν τα επεισόδια επαναλαμβάνονται, καθώς ενδέχεται να μην μπορείτε να δώσετε σήμα για το τι συμβαίνει.
Χρειάζεται να υποβληθώ σε μελέτη ύπνου;
Συνήθως όχι, τουλάχιστον για περιστασιακά και τυπικά επεισόδια χωρίς άλλα ανησυχητικά συμπτώματα. Η διενέργεια εξετάσεων μπορεί να συσταθεί εάν ο γιατρός υποψιάζεται κάποια άλλη διαταραχή ύπνου, όπως ναρκοληψία ή υπνική άπνοια.
Συμπέρασμα
Ένα σύντομο επεισόδιο παράλυσης κατά την μετάβαση στον ύπνο ή την αφύπνιση μπορεί να είναι τρομακτικό, χωρίς ωστόσο να είναι επικίνδυνο. Τα επαναλαμβανόμενα επεισόδια, η διαταραχή του ύπνου και η έντονη υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας χρήζουν αξιολόγησης και δεν πρέπει απλώς να τα υπομένετε.
Πηγές:
