Πριν την Γκίλφοϊλ: Οι Αμερικανοί πρέσβεις που «ξηλώθηκαν» στο παρελθόν με συνοπτικές διαδικασίες
Όταν ο Λευκός Οίκος δείχνει την πόρτα της εξόδου στους εκλεκτούς του
Snapshot
- Η παραίτηση της πρέσβειρας Κίμπερλι Γκιλφόιλ στην Αθήνα δεν είναι πρωτοφανής, καθώς το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχει στο παρελθόν ζητήσει ή επιβάλει αποχωρήσεις πρέσβεων.
- Κατά την προεδρία Τραμπ, πρέσβεις όπως ο Γκόρντον Σόντλαντ και η Μαρί Γιοβάνοβιτς απομακρύνθηκαν λόγω πολιτικών διαδικασιών και δημόσιων επικρίσεων.
- Επί Ομπάμα, παραιτήσεις πρέσβεων σχετίστηκαν με αρνητικές εκθέσεις του Γενικού Επιθεωρητή για τη διοίκηση πρεσβειών.
- Οι αποκαλύψεις των WikiLeaks το 2010 οδήγησαν σε άμεσες επιπτώσεις, όπως ανακλήσεις και παραιτήσεις πρέσβεων σε Λιβύη και Μεξικό.
- Υπήρξαν μαζικές ανακλήσεις πρέσβεων, όπως το 2017 με την αλλαγή κυβέρνησης Τραμπ και το 2025 με την πρώτη ιστορικά καταγεγραμμένη ανάκληση επαγγελματιών διπλωματών καριέρας.
Η αποπομπή της πρέσβειρας των ΗΠΑ στην Αθήνα, Κίμπερλι Γκιλφόιλ, της οποίας η παραίτηση ζητήθηκε από την εκπρόσωπο του Λευκού Οίκου, στην ντεμπούτο της, δεν αποτελεί κάποιου είδους πρωτοφανή εξέλιξη. Στην αμερικανική διπλωματική ιστορία, οι περιπτώσεις όπου ένας πρόεδρος ή το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ζητούν την παραίτηση, προχωρούν σε απόλυση ή ανακαλούν άμεσα έναν πρέσβη αν και σχετικά σπάνιες, έχουν προηγούμενο.
Κατά την πρώτη προεδρική θητεία του Ντόναλντ Τραμπ, δύο περιπτώσεις απομάκρυνσης πρέσβεων συνδέθηκαν με τις πολιτικές διαδικασίες στην Ουάσιγκτον.
Στις 7 Φεβρουαρίου 2020, ανακοινώθηκε η αποπομπή του πρέσβη των ΗΠΑ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, Γκόρντον Σόντλαντ. Ο Σόντλαντ, επιχειρηματίας στον τομέα των ξενοδοχείων, είχε τοποθετηθεί στη θέση αυτή μετά τη συνεισφορά ενός εκατομμυρίου δολαρίων στην επιτροπή ορκωμοσίας του Τραμπ το 2017.
Η απομάκρυνσή του ήρθε έπειτα από την κατάθεσή του στην έρευνα για την παραπομπή του προέδρου στη Βουλή των Αντιπροσώπων και δημοσιοποιήθηκε λίγες ώρες μετά την απομάκρυνση του αντισυνταγματάρχη Αλεξάντερ Βίντμαν από το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου.
Νωρίτερα, τον Μάιο του 2019, είχε σημειωθεί η επείγουσα ανάκληση της πρέσβειρας των ΗΠΑ στην Ουκρανία, Μαρί Γιοβάνοβιτς. Η Γιοβάνοβιτς, διπλωμάτισσα καριέρας, κλήθηκε πίσω στην Ουάσιγκτον έπειτα από δημόσιες επικρίσεις εις βάρος της από τον προσωπικό δικηγόρο του προέδρου Τραμπ, Ρούντι Τζουλιάνι. Η αποχώρησή της αποτέλεσε στη συνέχεια κεντρικό στοιχείο της πρώτης διαδικασίας παραπομπής του τότε προέδρου.
Οι εκθέσεις του Γενικού Επιθεωρητή επί Ομπάμα
Επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα, αρκετές παραιτήσεις πολιτικά διορισμένων πρέσβεων ακολούθησαν εσωτερικούς ελέγχους του Γραφείου του Γενικού Επιθεωρητή (Inspector General) του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Τον Ιούνιο του 2012, ο πρέσβης στην Κένυα, Σκοτ Γκρέισον, υπέβαλε αιφνιδίως την παραίτησή του. Η κίνηση αυτή σημειώθηκε μετά την ολοκλήρωση του προσχεδίου μιας ιδιαίτερα επικριτικής έκθεσης του Γενικού Επιθεωρητή για τη λειτουργία και τη διοίκηση της πρεσβείας στο Ναϊρόμπι, το οποίο τέθηκε υπόψη του πριν από την επίσημη δημοσιοποίησή του.
Τον Ιανουάριο του 2011, η Σίνθια Στρουμ παραιτήθηκε από τη θέση της πρέσβειρας στο Λουξεμβούργο, επικαλούμενη επισήμως επαγγελματικούς και οικογενειακούς λόγους. Την ίδια περίοδο, ρεπορτάζ του Fox News, επικαλούμενο πηγές, μετέδωσε ότι ο Λευκός Οίκος ζήτησε την αποχώρησή της έπειτα από αρνητικό πόρισμα του Γενικού Επιθεωρητή σχετικά με τη διαχείριση της διπλωματικής αποστολής.
Την ίδια χρονιά καταγράφηκε και η παραίτηση του Ντάγκλας Κμιέκ από την πρεσβεία στη Μάλτα. Είχε προηγηθεί έκθεση του Γενικού Επιθεωρητή που του καταλόγιζε ότι αφιέρωνε σημαντικό μέρος του χρόνου του σε άρθρα και δημόσιες ομιλίες για θέματα πίστης και αμβλώσεων, παραμελώντας τις υπηρεσιακές του υποχρεώσεις. Ο ίδιος ο Κμιέκ δήλωσε τότε ότι η παραίτησή του ήταν δική του απόφαση και ότι δεν δέχθηκε επίσημη πίεση από την κυβέρνηση.
Οι συνέπειες των διαρροών των WikiLeaks
Η δημοσιοποίηση χιλιάδων διπλωματικών τηλεγραφημάτων από τα WikiLeaks στα τέλη του 2010 προκάλεσε άμεσες επιπτώσεις σε επικεφαλής διπλωματικών αποστολών.
Τον Ιανουάριο του 2011, ο διπλωμάτης καριέρας Τζιν Κρετς ανακλήθηκε στην Ουάσιγκτον από την πρεσβεία στη Λιβύη. Στα τηλεγραφήματα που διέρρευσαν περιλαμβάνονταν αναφορές που έφεραν την υπογραφή του και περιέγραφαν την κατάσταση της υγείας, τις συνήθειες και το περιβάλλον του Μουαμάρ Καντάφι. Ανώτερος αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δήλωσε τότε ότι οι διαρροές δεν αποτελούσαν τον μοναδικό λόγο για την επιστροφή του, ωστόσο η παρουσία του στη χώρα δεν συνεχίστηκε.
Αντίστοιχα, τον Μάρτιο του 2011, ο πρέσβης στο Μεξικό, Κάρλος Πασκουάλ, υπέβαλε την παραίτησή του. Είχε προηγηθεί δημόσια ένταση με τον τότε πρόεδρο του Μεξικού, Φελίπε Καλντερόν, με αφορμή τηλεγραφήματα των WikiLeaks που ασκούσαν κριτική στις μεξικανικές αρχές ασφαλείας. Η τότε υπουργός Εξωτερικών, Χίλαρι Κλίντον, δήλωσε ότι η αμερικανική κυβέρνηση διατηρούσε την πλήρη εμπιστοσύνη της στο πρόσωπό του, με την πίεση για την αποχώρησή του να προέρχεται από την πλευρά των μεξικανικών αρχών.
Παραιτήσεις πριν από τη δημοσίευση ελέγχων
Στις περιπτώσεις πρόωρης αποχώρησης περιλαμβάνεται και αυτή της Νικόλ Αβάντ, πολιτικής διορισμένης στις Μπαχάμες, η οποία παραιτήθηκε τον Νοέμβριο του 2011, λίγο πριν από τη δημοσιοποίηση έκθεσης του Γενικού Επιθεωρητή.
Όταν η έκθεση δημοσιεύθηκε, κατέγραψε ότι η πρέσβειρα είχε απουσιάσει από το πόστο της για 276 ημέρες στο διάστημα μεταξύ Σεπτεμβρίου 2009 και Νοεμβρίου 2011. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, δεν είχε διατυπωθεί επίσημο αίτημα από την κυβέρνηση για την παραίτησή της.
Μαζικές ανακλήσεις και εκκαθαρίσεις
Πέρα από τις μεμονωμένες περιπτώσεις, η αμερικανική διπλωματία έχει γνωρίσει και περιόδους μαζικών αποπομπών.
Τον Ιανουάριο του 2017, κατά την ανάληψη των καθηκόντων της πρώτης κυβέρνησης Τραμπ, η μεταβατική ομάδα έδωσε εντολή σε όλους τους πολιτικούς πρέσβεις της κυβέρνησης Ομπάμα να αποχωρήσουν έως την ημέρα της ορκωμοσίας. Το τηλεγράφημα του Στέιτ Ντιπάρτμεντ όριζε ρητά ότι η οδηγία ίσχυε χωρίς καμία εξαίρεση, μεταβάλλοντας την πρακτική προηγούμενων κυβερνήσεων, όπως των Τζορτζ Μπους και Μπαράκ Ομπάμα, οι οποίοι είχαν παραχωρήσει χρονικές παρατάσεις σε ορισμένους πρέσβεις.
Στις αρχές του 2025 καταγράφηκε ένα νέο κύμα αντικαταστάσεων, το οποίο αφορούσε κυρίως πολιτικούς διορισμούς της προηγούμενης περιόδου.
Ακολούθησε, τον Δεκέμβριο του 2025, μια εκτεταμένη ανάκληση περίπου 30 διπλωματών καριέρας από πρεσβείες και ανώτερες θέσεις σε τουλάχιστον 29 χώρες, οι οποίοι ενημερώθηκαν ότι η θητεία τους θα ολοκληρωνόταν εντός του Ιανουαρίου. Σύμφωνα με το συνδικάτο των διπλωματών καριέρας (AFSA), επρόκειτο για την πρώτη ιστορικά καταγεγραμμένη μαζική ανάκληση επαγγελματιών διπλωματών που υπηρετούσαν ως πρέσβεις.
