Προεδρικές εκλογές στη Γαλλία: Βάλτος στον δρόμο προς το Ελιζέ - Ποιος θα ανατρέψει τα δεδομένα;
Ενώ ποτέ άλλοτε μια προεδρική εκλογική αναμέτρηση δεν έμοιαζε τόσο ανοιχτή, η εικόνα των εκλογών παραμένει θολή.
Snapshot
- Οι προεδρικές εκλογές του 2027 στη Γαλλία παραμένουν ανοιχτές και ασταθείς, χωρίς να έχει διαμορφωθεί ξεκάθαρο πολιτικό τοπίο παρά την απαγόρευση επανεκλογής του απερχόμενου προέδρου.
- Το πολιτικό σκηνικό χαρακτηρίζεται από κατακερματισμό υποψηφιοτήτων στη Δεξιά και το Κέντρο, ενώ η δυναμική μονομάχια ανάμεσα σε Ζαν-Λικ Μελανσόν και Μαρίν Λεπέν θεωρείται πιθανή αλλά όχι βέβαιη.
- Η έλλειψη ισχυρών ηγετικών μορφών και πολιτικών σχεδίων που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες της κοινωνίας δημιουργεί αβεβαιότητα και δυσκολία στον σχηματισμό κοινής υποψηφιότητας για το κεντρώο και μεταρρυθμιστικό στρατόπεδο.
- Η προεκλογική εκστρατεία έχει ξεκινήσει πολύ νωρίς, αλλά δεν έχει ακόμη αποδώσει στρατηγικές πολιτικές προτάσεις ή σαφή υποψηφίους, με την πραγματική πολιτική αντιπαράθεση να αναμένεται να ξεκινήσει το 2027.
- Η κοινωνική αναταραχή και η διάχυτη ανασφάλεια επιβαρύνουν το πολιτικό κλίμα, ενώ η ημερομηνία των εκλογών παραμένει αβέβαιη και αποτελεί συνταγματικό ζήτημα.
Απομένουν 160 ημέρες μέχρι τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών στη Γαλλία και το τοπίο εξακολουθεί να καλύπτεται από πυκνή ομίχλη.
Οι προεδρικές εκλογές του 2027 στη Γαλλία χαρακτηρίζονται από ένα παράδοξο: παρότι ο απερχόμενος πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν μπορεί να θέσει εκ νέου υποψηφιότητα, γεγονός που καθιστά την αναμέτρηση πιο ανοιχτή από ποτέ, η εκλογική διαδικασία εμφανίζεται τουλάχιστον προς το παρόν εγκλωβισμένη σε αδιέξοδο, επισημαίνει στο άρθρο γνώμης της η Σολέν ντε Ρουαγιέ, πολιτική συντάκτρια της «Le Monde».
Στις προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις, το φθινόπωρο ήταν η περίοδος κατά την οποία ξεκαθάριζε το πολιτικό τοπίο.
Το 2007, η μονομαχία μεταξύ Νικολά Σαρκοζί και Σεγκολέν Ρουαγιάλ είχε ήδη διαμορφωθεί μετά τη νίκη της υποψήφιας των Σοσιαλιστών στις εσωκομματικές εκλογές της 16ης Νοεμβρίου 2006.
Το 2012, ο απερχόμενος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί δεν είχε ακόμη ανακοινώσει την υποψηφιότητά του, αλλά κανείς δεν αμφέβαλλε ότι θα το έκανε. Την ίδια στιγμή, ο Φρανσουά Ολάντ, ο οποίος είχε εξασφαλίσει το χρίσμα στις 16 Οκτωβρίου 2011, είχε ήδη ξεκινήσει την προεκλογική εκστρατεία του.
Ακόμη και πριν από δέκα χρόνια, το φθινόπωρο είχε συμβάλει στο ξεκαθάρισμα του πολιτικού ορίζοντα ενόψει των εκλογών του 2017. Στις 16 Νοεμβρίου 2016 ανακοινώθηκε η υποψηφιότητα του Εμανουέλ Μακρόν, στις 27 Νοεμβρίου αναδείχθηκε υποψήφιος ο Φρανσουά Φιγιόν και την 1η Δεκεμβρίου ο Φρανσουά Ολάντ ανακοίνωσε ότι δεν θα διεκδικούσε δεύτερη θητεία.
Η προεκλογική εκστρατεία επιφύλασσε, βεβαίως, πολλές ανατροπές από τα σκάνδαλα που αφορούσαν τον Φρανσουά Φιγιόν μέχρι τη στήριξη του Φρανσουά Μπαϊρού στον Εμανουέλ Μακρόν. Ωστόσο, η εκλογική διαδικασία είχε ήδη μπει σε τροχιά.
Αυτή τη φορά, η πολιτική εξίσωση παραμένει ασταθής.
Πέρα από την Εθνική Συσπείρωση (RN) και την Ανυπότακτη Γαλλία (LFI), που προελαύνουν σαν δύο οδοστρωτήρες, το πολιτικό σκηνικό θυμίζει έναν θολό βάλτο, στον οποίο ακόμη και οι ίδιοι οι υποψήφιοι μοιάζουν να πασχίζουν να βρουν τον βηματισμό τους.
Μετά τη δημοσκοπική ανάκαμψη που ακολούθησε τη νίκη του στις προκριματικές εκλογές της σοσιαλδημοκρατικής παράταξης, στις 11 Οκτωβρίου, ο Ραφαέλ Γκλικσμάν, επικεφαλής του κόμματος Place publique, δυσκολεύεται να αποκτήσει νέα δυναμική.
Στη Δεξιά και στο Κέντρο επικρατεί πλήρης σύγχυση, με έναν πρωτοφανή κατακερματισμό των υποψηφιοτήτων, χωρίς καμία να έχει καταφέρει μέχρι στιγμής να επιβληθεί. Ούτε καν εκείνη του Εντουάρ Φιλίπ, επικεφαλής του κόμματος Horizons, ο οποίος μέχρι πρότινος θεωρούνταν φαβορί.
Ποιος θα μπορούσε να αποτρέψει τη μονομαχία μεταξύ Ζαν-Λικ Μελανσόν και Μαρίν Λεπέν, την οποία προεξοφλούν οι δημοσκοπήσεις;
Το ερώτημα παραμένει αναπάντητο στο μεταρρυθμιστικό στρατόπεδο, καθώς δεν διαφαίνεται καμία συμφωνία για μια ενδεχόμενη διαδικασία ανάδειξης κοινού υποψηφίου.
Την Κυριακή 8 Νοεμβρίου, 66 βουλευτές και γερουσιαστές των κομμάτων Renaissance και MoDem υπέγραψαν, μέσω της εφημερίδας La Tribune Dimanche, έκκληση για τη διεξαγωγή προκριματικών εκλογών μεταξύ των «δημοκρατών και των ρεπουμπλικανών».
Ωστόσο, ο Εντουάρ Φιλίπ αντιτίθεται σε αυτή την προοπτική, ενώ δεν υπάρχει συμφωνία ούτε για το ιδεολογικό εύρος που θα πρέπει να καλύπτει μια τέτοια διαδικασία.
Η μεγάλη αυτή αβεβαιότητα, σε συνδυασμό με την ανησυχία των μετριοπαθών ψηφοφόρων που απορρίπτουν το προδιαγραφόμενο δίλημμα μεταξύ δύο ριζοσπαστικών πόλων, αφήνει πρόσφορο έδαφος για κάθε είδους σενάρια.
Η Κριστίν Λαγκάρντ ανακοινώνει την πρόωρη αποχώρησή της, τον Φεβρουάριο, από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και αμέσως βουλευτές και πολιτικοί στρατηγιστές του κεντρώου μπλοκ αρχίζουν να τη φαντάζονται ως πιθανή λύση ανάγκης, παρότι η ίδια δεν έχει πει τίποτα σχετικό.
Τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου, ήρθε η σειρά του 37χρονου Ολυμπιονίκη του τζούντο, Τεντί Ρινέρ, να ανακοινώσει στην εφημερίδα Le Parisien την υποψηφιότητά του για την προεδρία, προτάσσοντας μια ενωτική προσέγγιση, «ούτε δεξιά ούτε αριστερή».
Η φύση, άλλωστε, απεχθάνεται το κενό...
Έλλειμμα πολιτικού ενστίκτου
Στο πρόβλημα της απουσίας μιας ισχυρής πολιτικής προσωπικότητας προστίθεται και η αδυναμία των μετριοπαθών υποψηφίων να αφουγκραστούν την κοινωνία, να διατυπώσουν νέες ιδέες και να παρουσιάσουν ένα πολιτικό σχέδιο που θα απαντά στις υπαρξιακές αγωνίες των Γάλλων.
Το 1995, ο Ζακ Σιράκ είχε βρει τη συνταγή της επιτυχίας με το σύνθημα περί «κοινωνικού ρήγματος».
Το 2007, ο Νικολά Σαρκοζί είχε ανταποκριθεί στις προσδοκίες της πλειονότητας των Γάλλων με το σύνθημα «Δουλεύουμε περισσότερο για να κερδίζουμε περισσότερα».
Το 2012, ο Φρανσουά Ολάντ υποσχόταν την πολιτική εναλλαγή με το σύνθημα «Η αλλαγή είναι τώρα», αξιοποιώντας το κύμα αντίθεσης προς τον Σαρκοζί.
Αυτή τη φορά, οι υποψήφιοι που προέρχονται από τα παραδοσιακά κόμματα εξουσίας, μολονότι είχαν στη διάθεσή τους χρόνια για να προετοιμαστούν, εμφανίζονται να στερούνται στρατηγικού ενστίκτου.
«Το λεγόμενο στρατόπεδο της υπευθυνότητας είναι αδύναμο, επιβαρυμένο από μία δεκαετία διακυβέρνησης και τεράστια δημοσιονομικά ελλείμματα», συνοψίζει ο αναπληρωτής γενικός διευθυντής της Ipsos-BVA, Μπρις Τεντουριέ.
«Δεν υπάρχουν ηγέτες που να ξεχωρίζουν ξεκάθαρα».
Το τοξικό κλίμα και η διάχυτη ανασφάλεια –η δύση της εποχής Μακρόν, η αποδυνάμωση των πολιτικών κομμάτων, η δημοσιονομική και χρηματοπιστωτική κρίση– βαραίνουν τον δημόσιο διάλογο.
Η πολιτική αντιπαράθεση διεξάγεται μέσα σε ένα κατακερματισμένο μιντιακό τοπίο, με υψηλούς τόνους και έντονη πόλωση.
Ούτε το κοινωνικό κίνημα, που τροφοδοτείται από θυμό και συσσωρευμένες απογοητεύσεις, βοηθά στο ξεκαθάρισμα της κατάστασης.
Εδώ αναδεικνύεται ένα ακόμη παράδοξο αυτής της προεκλογικής περιόδου, μια ιδιαιτερότητα: η δυναμική επανεμφάνιση των κοινωνικών κινητοποιήσεων στους δρόμους, μόλις λίγους μήνες πριν από μια κορυφαία δημοκρατική διαδικασία, η οποία υποτίθεται ότι θα έπρεπε να επιτρέπει την αντιπαράθεση ιδεών.
Σαν να πιστεύει ένα μέρος των Γάλλων ότι η ψήφος τους δεν πρόκειται να λύσει τίποτα.
Έπειτα από δέκα χρόνια μακρονισμού, που συνέβαλαν στον περαιτέρω κατακερματισμό της πολιτικής ζωής, στη θόλωση των παραδοσιακών διαχωριστικών γραμμών και στην ενίσχυση της σύγχυσης και της απώλειας πολιτικών σημείων αναφοράς, η χώρα μοιάζει να έχει φθάσει στο τέλος ενός θεσμικού κύκλου.
Ακόμη και η ημερομηνία διεξαγωγής των εκλογών δεν συγκεντρώνει συναίνεση και εξελίσσεται σε συνταγματικό γρίφο.
Ορισμένοι ανησυχούν για το ενδεχόμενο ο δεύτερος γύρος να πραγματοποιηθεί την επομένη μιας δυνητικά εκρηκτικής Πρωτομαγιάς.
Όταν τίποτα δεν πηγαίνει όπως πρέπει...
Ποιος μπορεί να σταθεί στο ύψος του προεδρικού αξιώματος;
Η αίσθηση ότι η πολιτική διαδικασία έχει βαλτώσει συνδέεται εν μέρει με το γεγονός ότι η προεκλογική εκστρατεία ξεκίνησε πολύ νωρίς.
Ήδη από τα τέλη Αυγούστου, η γαλλική εργοδοτική οργάνωση Medef είχε οργανώσει συζήτηση μεταξύ των υποψηφίων, παρότι ο οριστικός κατάλογός τους δεν είχε ακόμη διαμορφωθεί.
«Αυτό ενισχύει την εντύπωση ότι η παρατεταμένη προεκλογική περίοδος, που διαρκεί εδώ και μήνες, δεν έχει αποδώσει τίποτα, ούτε ως προς τους υποψηφίους ούτε ως προς τα προγράμματα», παρατηρεί ο Φρανσουά Ολάντ.
Κατά τον πρώην πρόεδρο της Δημοκρατίας, η πραγματική προεκλογική εκστρατεία δεν έχει ακόμη αρχίσει.
Ο Ολάντ εμφανίζεται πεπεισμένος ότι στις αρχές του 2027 θα αλλάξει η οπτική των πολιτικών στελεχών, των κοινωνικών και θεσμικών φορέων, αλλά και των ίδιων των Γάλλων.
Τότε, εκτιμά, το ζήτημα της «προεδρικότητας» –ποιος, δηλαδή, διαθέτει το κύρος και τις ικανότητες να ενσαρκώσει το ύπατο αξίωμα, δεδομένης της σοβαρότητας των προκλήσεων– θα μεταβάλει τους όρους της πολιτικής αναμέτρησης.
Μιας αναμέτρησης στην οποία ο ίδιος σκοπεύει να συμμετάσχει.
Στην ίδια εκτίμηση βασίζεται και ο πρώην πρωθυπουργός Ντομινίκ ντε Βιλπέν, όπως και ο Ζαν-Λουί Μπορλό, ο οποίος επιχειρεί να ενισχύσει το προφίλ του ως ενωτική προσωπικότητα που θα μπορούσε να αποτελέσει λύση διεξόδου.
Τίποτα, ωστόσο, δεν έχει ακόμη κριθεί.
Την Κυριακή 8 Νοεμβρίου, στην εκπομπή «Franc-jeu» των France 2 και France Inter, ο βουλευτής των Ρεπουμπλικανών στην περιφέρεια Οτ-Λουάρ, Λοράν Βοκιέ, κάλεσε να σταματήσει «το μακελειό» στο εσωτερικό της Δεξιάς.
Τάχθηκε υπέρ της ανάδειξης ενός και μοναδικού υποψηφίου της Δεξιάς και του Κέντρου «πριν από τα Χριστούγεννα», ανεξαρτήτως της διαδικασίας που θα επιλεγεί.
Προκριματικές εκλογές, τηλεοπτικές συζητήσεις ή ακόμη και μια κλειστή σύσκεψη τύπου κονκλαβίου.
«Στο σημείο που έχουμε φθάσει...», σχολίασε χαρακτηριστικά.
Άλλοι προτείνουν τη διεξαγωγή μιας δημοσκόπησης πολύ μεγάλης κλίμακας.
Ο Εμανουέλ Μακρόν, από την πλευρά του, πρότεινε στις 4 Νοεμβρίου τη συγκρότηση ενός «συνασπισμού από τον Ραφαέλ Γκλικσμάν έως τον Νταβίντ Λισνάρ», υποψήφιο του κόμματος Nouvelle Énergie.
«Διανύουμε μια ιδιαίτερα σκοτεινή και επικίνδυνη φάση της προεκλογικής περιόδου, η οποία ευνοεί μια αναμέτρηση Μελανσόν - Λεπέν», παρατηρεί ο πρώην Σοσιαλιστής βουλευτής της Ζιρόντ, Ζιλ Σαβαρί.
«Ωστόσο, πάρα πολλοί Γάλλοι φοβούνται αυτό το σενάριο για να θεωρήσουμε ότι πρόκειται για μια αναπόφευκτη εξέλιξη».
Κουρασμένοι από τον θόρυβο και την ένταση της πολιτικής αντιπαράθεσης, οι Αμερικανοί τιμώρησαν τον Ντόναλντ Τραμπ στις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, στέλνοντας το μήνυμα ότι επιθυμούν την επιστροφή σε μια ορισμένη κανονικότητα.
Θα μπορούσε άραγε αυτό το αβέβαιο και πολωμένο φθινόπωρο να κουράσει και τους Γάλλους, μεταβάλλοντας τους όρους της πολιτικής εξίσωσης;
«Αυτό που είναι επαναστατικό και βαθιά ριζοσπαστικό, παραδόξως, στον σημερινό κόσμο, είναι το μέτρο», θέλει να πιστεύει ο επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του MoDem στην Εθνοσυνέλευση, Μαρκ Φενό, σε σημείωμα που δημοσίευσε στο ιστολόγιό του.
Σε κάθε περίπτωση, οι προεδρικές εκλογές, των οποίων η τελική μορφή παραμένει ακόμη άγνωστη, δεν έχουν ακόμη διαμορφωθεί.
