Ανατροπή στην κτηνοτροφία: Τι αλλάζει στην ΕΕ - Γιατί οι Βρυξέλλες αλλάζουν στρατηγική

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει για πρώτη φορά μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την κτηνοτροφία και ένα Σχέδιο Πρωτεϊνών, αντιμετωπίζοντας πλέον την παραγωγή ζωικού κεφαλαίου ως ζήτημα στρατηγικής ασφάλειας και όχι μόνο αγροτικής πολιτικής.

Η χρηματοδότηση των μέτρων θα εξεταστεί στο νέο πολυετές ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο για την περίοδο 2028-2034.

Τα τελευταία δέκα χρόνια η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει χάσει περίπου το 10% του ζωικού της κεφαλαίου. Η μείωση αυτή πλήττει ιδιαίτερα τις αγροτικές και παραμεθόριες περιοχές, ιδίως στα ανατολικά σύνορα της ΕΕ.

«Μια ερημωμένη γη, ιδιαίτερα στα ανατολικά σύνορα, αποτελεί και ζήτημα ασφάλειας», προειδοποίησε ο Επίτροπος Γεωργίας και Τροφίμων, Κριστόφ Χάνσεν.

Με την παρουσίαση της πρώτης ευρωπαϊκής στρατηγικής για την κτηνοτροφία και του νέου Σχεδίου Πρωτεϊνών, η Κομισιόν διατυπώνει ένα νέο δόγμα: η κτηνοτροφία δεν αποτελεί πλέον μόνο ζήτημα αγροτικής πολιτικής, αλλά εργαλείο στρατηγικής ασφάλειας, διατήρησης του πληθυσμού στην ύπαιθρο και διασφάλισης της επισιτιστικής επάρκειας.

Μείωση της εξάρτησης από τις εισαγωγές σόγιας

Πέρα από τη συρρίκνωση του ζωικού κεφαλαίου, η Επιτροπή εντοπίζει ακόμη μία σοβαρή αδυναμία: την εξάρτηση της ευρωπαϊκής κτηνοτροφίας από εισαγόμενες φυτικές πρωτεΐνες.

Η ευρωπαϊκή παραγωγή καταναλώνει περίπου 74 εκατ. τόνους φυτικών πρωτεϊνών ετησίως, εκ των οποίων το ένα τέταρτο εισάγεται, κυρίως υπό μορφή σόγιας. Το 90% της παγκόσμιας παραγωγής προέρχεται από μόλις έξι χώρες: Βραζιλία, Ηνωμένες Πολιτείες, Αργεντινή, Κίνα, Ινδία και Παραγουάη.

Η Κομισιόν προτείνει έως το 2035 να αυξηθεί από 25% σε 35% το ποσοστό των πρωτεϊνούχων καλλιεργειών που παράγονται εντός της ΕΕ για ζωοτροφές.

Βασικό εργαλείο για την επίτευξη του στόχου θα είναι η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ), η οποία αναμένεται να παρέχει οικονομικά κίνητρα για την καλλιέργεια ψυχανθών και ελαιούχων φυτών, μειώνοντας παράλληλα τη χρήση λιπασμάτων και τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Η Επιτροπή προτείνει επίσης τη δημιουργία, μετά το 2027, ενός ξεχωρισού ευρωπαϊκού τομέα πρωτεϊνούχων καλλιεργειών, με αναγνώριση οργανώσεων παραγωγών, μακροχρόνιες συμβάσεις, επενδύσεις σε αποθήκευση, μεταποίηση και έρευνα. Ήδη έχουν επενδυθεί περισσότερα από 190 εκατ. ευρώ στην ανάπτυξη νέων ποικιλιών και στη μείωση των εισροών.

Τέλος στα κλουβιά για τις κότες που γεννούν αυγά

Παράλληλα, η Επιτροπή προωθεί σημαντικές αλλαγές στην ευζωία των ζώων.

Ο Επίτροπος Υγείας, Όλιβερ Βάρχελι, ανακοίνωσε την κατάργηση των κλουβιών για τις ωοτόκες κότες, υλοποιώντας την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών «End the Cage Age», η οποία είχε συγκεντρώσει πάνω από ένα εκατομμύριο υπογραφές.

Η απελευθέρωση των ωοτόκων ορνίθων και των κοτόπουλων κρεατοπαραγωγής προγραμματίζεται έως το τέλος του 2026, ενώ για τους χοίρους το μέτρο θα εφαρμοστεί από το 2027.

Παράλληλα προβλέπεται:

• η κατάργηση της μαζικής θανάτωσης αρσενικών νεοσσών,
• η αντικατάσταση των ατομικών κλωβών για τις χοιρομητέρες από ομαδικούς χώρους εκτροφής,
• η ειδική σήμανση αυγών που προέρχονται από εκκολαπτήρια τα οποία χρησιμοποιούν τεχνολογία προσδιορισμού του φύλου του εμβρύου πριν από την εκκόλαψη, ώστε να αποφεύγεται η θανάτωση των αρσενικών νεοσσών.

Η ευζωία των ζώων ως εργαλείο εμπορικής πολιτικής

Η Επιτροπή επιδιώκει να μετατρέψει τους αυστηρούς κανόνες ευζωίας των ζώων σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

Όπως υποστηρίζει ο Βάρχελι, καλύτερες συνθήκες εκτροφής σημαίνουν υγιέστερα ζώα, λιγότερες ασθένειες και μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα.

Παράλληλα, η ΕΕ σχεδιάζει να απαιτεί από τα εισαγόμενα προϊόντα να τηρούν αντίστοιχα πρότυπα ευζωίας με εκείνα που ισχύουν για τους Ευρωπαίους παραγωγούς.

Με αυτόν τον τρόπο, οι κανόνες ευζωίας μετατρέπονται σε εργαλείο προστασίας της ευρωπαϊκής παραγωγής απέναντι σε φθηνότερες εισαγωγές από χώρες με χαμηλότερα πρότυπα.

Ο Επίτροπος Χάνσεν υπογράμμισε πάντως ότι όλα τα μέτρα θα εφαρμοστούν με πλήρη συμμόρφωση προς τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ).

Φόβοι για μεταφορά της παραγωγής εκτός Ευρώπης

Η Κομισιόν εκφράζει την ανησυχία ότι υπερβολικά αυστηροί περιβαλλοντικοί κανόνες θα μπορούσαν να οδηγήσουν στη μεταφορά της παραγωγής εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σύμφωνα με τον Χάνσεν, εάν μειωθεί σημαντικά η ευρωπαϊκή παραγωγή κρέατος, οι καταναλωτές θα στραφούν σε εισαγόμενα προϊόντα με μεγαλύτερο ανθρακικό αποτύπωμα.

Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή επιμένει ότι δεν επιδιώκει να επιβάλει αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες των Ευρωπαίων.

«Δεν επιβάλλουμε διατροφικά πρότυπα. Προωθούμε την ελεύθερη επιλογή», τόνισε.

Μειώνεται η κατανάλωση κόκκινου κρέατος

Παρά τις προσπάθειες στήριξης της κτηνοτροφίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει συνέχιση της μείωσης στην κατανάλωση κόκκινου κρέατος.

Έως το 2035:

• η κατά κεφαλήν κατανάλωση βοείου κρέατος αναμένεται να υποχωρήσει από 6,7 σε 6,1 κιλά ετησίως,
• η κατανάλωση χοιρινού από 23,3 σε 21,8 κιλά.

Αντίθετα, η κατανάλωση πουλερικών προβλέπεται να συνεχίσει να αυξάνεται.

Η μεταβολή αυτή αποδίδεται στην αυξανόμενη ευαισθησία των Ευρωπαίων καταναλωτών απέναντι στην υγεία, το περιβάλλον και την ευζωία των ζώων, καθώς και στη σημαντική αύξηση του αριθμού των νέων που επιλέγουν χορτοφαγική διατροφή, ιδιαίτερα στη Γερμανία.

Χωρίς χρηματοδότηση

Παρά τις φιλόδοξες εξαγγελίες, ούτε το Σχέδιο Πρωτεϊνών ούτε τα μέτρα για την ευζωία συνοδεύονται προς το παρόν από συγκεκριμένη χρηματοδότηση.

Το ύψος των κονδυλίων θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης στο νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034.

Θετική αλλά επιφυλακτική υποδοχή από τους αγρότες

Η Copa-Cogeca, η μεγαλύτερη οργάνωση αγροτών και συνεταιρισμών της ΕΕ, χαιρέτισε τη νέα προσέγγιση της Επιτροπής, επισημαίνοντας ότι για πρώτη φορά η κτηνοτροφία αντιμετωπίζεται ως μέρος της λύσης και όχι ως μέρος του προβλήματος.

Ωστόσο, η οργάνωση εκτιμά ότι τα σχέδια εξακολουθούν να εστιάζουν κυρίως σε αξιολογήσεις και παρακολούθηση, χωρίς σαφείς δεσμεύσεις για χρηματοδότηση, ιδιαίτερα όσον αφορά την κατάργηση των κλουβιών.

Ανάλογη ήταν και η στάση της δεξαμενής σκέψης Farm Europe, η οποία χαρακτήρισε θετική την αναγνώριση των ευρωπαϊκών βιοκαυσίμων ως μέσου ενίσχυσης τόσο της παραγωγής πρωτεϊνών όσο και της ενεργειακής ασφάλειας, ζητώντας παράλληλα μεγαλύτερη στήριξη για την εγχώρια παραγωγή και διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας, με την Ουκρανία να προβάλλει ως βασικός εναλλακτικός εταίρος.

Διαβάστε επίσης