Το κρίσιμο σημείο για την επιτυχία του «Κουμπαρά για τη νέα γενιά» –Τι κάνουν οι άλλες χώρες
Σύμφωνα με την εξειδίκευση των μέτρων από το κυβερνητικό επιτελείο τα αποταμιευτικά -επενδυτικά προϊόντα για τον «κουμπαρά» των νέων θα σχεδιαστούν από τράπεζες και ασφαλιστικές και ένα από αυτά θα πρέπει να είναι εγγυημένης απόδοσης
Η εξαγγελία του κυβερνητικού επιτελείου για τη θέσπιση ενός «κουμπαρά» για τη νέα γενιά στη φετινή ΔΕΘ, επαναφέρει στην επικαιρότητα ένα «πονεμένο» ζήτημα της εγχώριας ασφαλιστικής αγοράς που αφορά στα αποταμιευτικά προϊόντα εγγυημένης απόδοσης στη λήξη, τα οποία παλαιότερα είχαν διαγράψει μακρά και επιτυχημένη πορεία στην Ελλάδα, αλλά σήμερα έχουν σχεδόν «αφανιστεί» καθώς έχουν αντικατασταθεί από τα προϊόντα κυμαινόμενης απόδοσης στη λήξη (Unit Linked).
Τα προϊόντα εγγυημένης απόδοσης πρωταγωνιστούσαν για πάνω από 50 χρόνια στην ελληνική αγορά και είχαν βοηθήσει χιλιάδες ασφαλισμένους να λάβουν πρόσθετη συνταξιοδότηση ή κάποια σημαντική αποζημίωση όταν τη χρειάστηκαν.
Αυτά τα προϊόντα όμως πλέον ή δεν προσφέρονται από τις περισσότερες ασφαλιστικές και τα λίγα που υπάρχουν σήμερα στην αγορά δεν προωθούνται επαρκώς σε αντίθεση με τα UnitLinked.
Το κρίσιμο σημείο σε αυτή την εξέλιξη έχει να κάνει με το ποιος από τους δύο αντισυμβαλλόμενους σε ένα επενδυτικό ασφαλιστικό συμβόλαιο, (δηλαδή ο πελάτης ή η ασφαλιστική) αναλαμβάνουν το ρίσκο της απόδοσης.
Σύμφωνα την ισχύουσα νομοθεσία (SolvencyII), όταν ο πελάτης επιλέγει (με συμβουλή του ασφαλιστικού συμβούλου του) να αγοράσει προϊόν κυμαινόμενης απόδοσης (UnitLinked), υπεύθυνος για τις αποδόσεις του προϊόντος είναι ο ίδιος ο πελάτης, που επέλεξε το επενδυτικό του χαρτοφυλάκιο, ενώ αν αντίθετα επιλέξει να αγοράσει προϊόν σταθερής και συμφωνημένης απόδοσης στη λήξη, υπεύθυνη για να πετύχει αυτή την απόδοση είναι η ασφαλιστική εταιρία.
Έτσι μέσα στα τελευταία δέκα - δεκαπέντε περίπου χρόνια στην Ελληνική ασφαλιστική αγορά έχουν αρχίσει να εκλείπουν τα προϊόντα σταθερής απόδοσης.
Σύμφωνα με την εξειδίκευση των μέτρων από το κυβερνητικό επιτελείο τα αποταμιευτικά -επενδυτικά προϊόντα για τον «κουμπαρά» των νέων θα σχεδιαστούν από τράπεζες και ασφαλιστικές και ένα από αυτά θα πρέπει να είναι εγγυημένης απόδοσης.
Αυτό σημαίνει ότι τα προϊόντα θα καλύπτουν και τις ανάγκες αυτών που δεν έχουν τη δυνατότητα να αναλάβουν οι ίδιοι το ρίσκο της επένδυσης τους.
Τι έχουν κάνει οι άλλες χώρες
Οι ανεπτυγμένες χώρες παγκοσμίως έχουν θεσπίσει κρατικά επιδοτούμενα επενδυτικά ή αποταμιευτικά προγράμματα για παιδιά (γνωστά διεθνώς ως Child Development Accounts ή CSAs), με στόχο τη διασφάλιση ενός αρχικού κεφαλαίου για το μέλλον τους (σπουδές, επαγγελματικό ξεκίνημα).
Τα προγράμματα αυτά περιλαμβάνουν είτε απευθείας αρχική κρατική χρηματοδότηση (seed money), είτε ισόποση συμμετοχή του κράτους (matching contributions) στις καταθέσεις των γονέων, καθώς και σημαντικές φοροαπαλλαγές.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα στη Γερμανία, που το σχέδιο προβλέπει κρατική εισφορά 10 ευρώ τον μήνα για κάθε παιδί από τα 6 έως τα 18 χρόνια του, σε ατομικό επενδυτικό λογαριασμό για τη μελλοντική συνταξιοδότηση.
Σύμφωνα δηλαδή με το γερμανικό μοντέλο, οι γονείς δεν απαιτείται να βάζουν αντίστοιχα ποσά καθώς το κράτος βάζει έως 1.440 ευρώ συνολικά και η οικογένεια μπορεί να προσθέσει επιπλέον χρήματα.
Η Ουγγαρία διαθέτει το Baby Bond και το Start Account, σύμφωνα με τα οποία το κράτος επιδοτεί τις καταθέσεις των ιδιωτών με ποσοστό 10%, μέχρι συγκεκριμένο ετήσιο όριο. Τα χρήματα επενδύονται σε ειδικό κρατικό τίτλο και δημιουργούν κεφάλαιο για το παιδί.
Ίσως το πιο κοντινό με το ελληνικό παράδειγμα να είναι αυτό της Σιγκαπούρης.
Εκεί το κράτος στο πλαίσιο του προγράμματος βάζει αρχική ενίσχυση και στη συνέχεια συγχρηματοδοτεί τις καταθέσεις των γονέων στους Child Development Accounts.
Το πιο χρήσιμο, όμως, μάθημα για την Ελλάδα ίσως έρχεται από τη Βρετανία. Το Child Trust Fund δημιουργήθηκε για παιδιά που γεννήθηκαν από τον Σεπτέμβριο του 2002 έως τον Ιανουάριο του 2011. Το κράτος έδινε αρχικό κεφάλαιο και οι γονείς μπορούσαν να προσθέτουν χρήματα. Τα κεφάλαια μπορούσαν να επενδύονται και παρέμεναν μέχρι την ενηλικίωση.
Στις περισσότερες χώρες, τα χρήματα αυτά ανήκουν νομικά στο παιδί. Μόλις κλείσει τα 18, αποκτά τον πλήρη έλεγχο του λογαριασμού.
Τα ποσό συνήθως δεν «κάθεται» σε απλό τραπεζικό λογαριασμό, αλλά επενδύεται σε αμοιβαία κεφάλαια ή ETFs για να αντιμετωπιστεί ο πληθωρισμός, κάτι που σημαίνει ότι υπόκειται στις διακυμάνσεις των αγορών.
Ακολουθούν οι κυριότερες χώρες που εφαρμόζουν ή υιοθετούν τέτοια επενδυτικά μοντέλα:
ΗΠΑ: Trump Children’s Savings Account
Ο λογαριασμός Trump είναι ένας επενδυτικός λογαριασμός με φορολογικά πλεονεκτήματα, σχεδιασμένος ως αρχικό συνταξιοδοτικό κεφάλαιο για παιδιά. Το παιδί είναι ο νόμιμος κάτοχος και δικαιούχος, ενώ ένας γονέας ή νόμιμος κηδεμόνας ενεργεί ως αποκλειστικός θεματοφύλακας μέχρι το παιδί να συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας του. Οι λογαριασμοί έγιναν επίσημα διαθέσιμοι την 4η Ιουλίου 2026. Ο λογαριασμός είναι διαθέσιμος για κάθε πολίτη των ΗΠΑ κάτω των 18 ετών που διαθέτει έγκυρο αριθμό Κοινωνικής Ασφάλισης (Social Security number).
Αρχική Επιχορήγηση 1.000 $
Τα παιδιά που γεννήθηκαν μεταξύ 1ης Ιανουαρίου 2025 και 31ης Δεκεμβρίου 2028 δικαιούνται μια εφάπαξ συνεισφορά ύψους 1.000 $ από το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ. Για παιδιά που γεννήθηκαν εκτός του χρονικού διαστήματος 2025–2028 μπορεί επίσης να ανοιχτεί λογαριασμός, αλλά δεν λαμβάνουν την κρατική αρχική συνεισφορά των 1.000 $.
Κανόνες Συνεισφοράς & Επένδυσης – Ετήσια Όρια:
Οι οικογένειες και τα εξουσιοδοτημένα άτομα μπορούν να καταθέτουν έως και 5.000 $ ετησίως ανά παιδί, χρησιμοποιώντας κεφάλαια μετά την αφαίρεση φόρων. [
Κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας, τα κεφάλαια επενδύονται αποκλειστικά σε αμοιβαία κεφάλαια δείκτη μετοχών των ΗΠΑ χαμηλού κόστους ή σε διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια (ETFs) που εστιάζουν σε αμερικανικές εταιρείες. Όταν το παιδί συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας του, ο λογαριασμός μετατρέπεται σε έναν τυπικό παραδοσιακό λογαριασμό IRA και τα κεφάλαια μπορούν είτε να συνεχίσουν να αυξάνονται είτε να αναληφθούν για σκοπούς όπως η εκπαίδευση ή η αγορά κατοικίας.
Καναδάς: Canada Learning Bond (CLB)
Το κράτος δίνει έως και 2.000 $ ανά δικαιούχο παιδί. Πιο συγκεκριμένα καταβάλλονται 500 $ για το πρώτο έτος επιλεξιμότητας και 100 $ για κάθε επιπλέον έτος κατά το οποίο πληρούνται τις προϋποθέσεις, έως την ηλικία των 15 ετών. Οι γονείς δεν χρειάζεται να καταθέτουν δικά τους χρήματα για να λάβουν το επίδομα
Η κυβέρνηση καταβάλλει επίσης επιπλέον 25 $ για να βοηθήσει στην κάλυψη του κόστους ανοίγματος του λογαριασμού.Επίσης οι γονείς μπορούν να υποβάλλουν αίτηση για προηγούμενα έτη επιλεξιμότητας οποιαδήποτε στιγμή πριν το παιδί συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας του. Οι νέοι ενήλικες μπορούν επίσης να υποβάλουν αίτηση για τους εαυτούς τους μεταξύ 18 και 20 ετών (έως και την ημέρα πριν από τα 21α γενέθλιά τους).
Από τον Απρίλιο του 2028, η κυβέρνηση θα ανοίγει αυτόματα έναν λογαριασμό και θα καταθέτει το ποσό της επιχορήγησης (Canada Learning Bond) για τα δικαιούχα παιδιά που γεννήθηκαν την 1η Ιανουαρίου 2024 ή μεταγενέστερα.
Σινγκαπούρη: Child Development Account (CDA)
Ένα εξαιρετικά επιτυχημένο μοντέλο που στοχεύει και στην ενίσχυση της γεννητικότητας.
Με τη γέννηση του παιδιού, η κυβέρνηση καταθέτει ένα αρχικό ποσό (First Step Grant) στον λογαριασμό του παιδιού.
Κρατική Συγχρηματοδότηση (Matching): Για κάθε δολάριο που καταθέτουν οι γονείς, το κράτος βάζει ακριβώς το ίδιο ποσό (1:1 δολάριο προς δολάριο) μέχρι να συμπληρωθεί ένα ανώτατο όριο που εξαρτάται από τη σειρά γέννησης του παιδιού στην οικογένεια.
Μεγάλη Βρετανία: Junior ISAs (Individual Savings Accounts)
Αν και το αρχικό "Child Trust Fund" (όπου το κράτος έδινε αρχικό κεφάλαιο) αντικαταστάθηκε, το Ηνωμένο Βασίλειο προσφέρει πλέον τα Junior ISAs.
Πρόκειται για επενδυτικούς λογαριασμούς (σε μετοχές, ομόλογα ή αμοιβαία κεφάλαια) με ισχυρό κρατικό κίνητρο.
Η Επιδότηση: Η κρατική ενίσχυση έρχεται με τη μορφή πλήρους απαλλαγής από τον φόρο εισοδήματος και κεφαλαιακών κερδών (tax-free) για όλα τα κέρδη που δημιουργούνται μέχρι το παιδί να κλείσει τα 18.
Ισραήλ: "Saving for Every Child"
Το Ισραήλ διαθέτει ένα από τα πιο ολοκληρωμένα καθολικά προγράμματα στον κόσμο.
Πώς λειτουργεί: Το κράτος καταθέτει αυτόματα ένα σταθερό μηνιαίο ποσό (περίπου 58 NIS) σε έναν επενδυτικό λογαριασμό ή σε τράπεζα στο όνομα κάθε παιδιού μέχρι τα 18 του έτη.
Κρατική Επιδοτούμενη Συμμετοχή: Οι γονείς έχουν την επιλογή να διπλασιάσουν αυτό το ποσό, παρακρατώντας το επιπλέον μέρος από το μηνιαίο επίδομα τέκνων. Οι γονείς επιλέγουν το επενδυτικό προφίλ (χαμηλού, μεσαίου ή υψηλού ρίσκου) σε επενδυτικά ταμεία (provident funds) ή τράπεζες.
Γερμανία: «Kinderdepot»
Ένας επενδυτικός λογαριασμός για παιδιά (γνωστός και ως «Junior Depot») είναι ένας λογαριασμός τίτλων που ανοίγεται απευθείας στο όνομα του παιδιού. Οι γονείς ή οι νόμιμοι κηδεμόνες διαχειρίζονται αποκλειστικά τον λογαριασμό μέχρι το παιδί να ενηλικιωθεί (18 ετών).
Με τη συμπλήρωση των 18 ετών, τα χρήματα περιέρχονται στην κυριότητα του παιδιού, το οποίο αποκτά τον πλήρη έλεγχό τους.
Τα παιδιά δικαιούνται το δικό τους αφορολόγητο όριο για εισοδήματα από επενδύσεις (1.000€ ετησίως), καθώς και το βασικό αφορολόγητο όριο εισοδήματος. Με τη χρήση βεβαίωσης μη υπαγωγής σε φορολόγηση τα επενδυτικά έσοδα παραμένουν συχνά εντελώς αφορολόγητα.
Ταϊβάν:Νέο Πρόγραμμα Επενδύσεων για Νέους
Η Ταϊβάν θέσπισε ένα νέο πακέτο μέτρων για την καταπολέμηση της υπογεννητικότητας
Πώς λειτουργεί: Το πρόγραμμα αφορά παιδιά και νέους από 6 έως 18 ετών.
Η Επιδότηση: Περιλαμβάνει κρατικά επιδοτούμενους επενδυτικούς λογαριασμούς και φορολογικά κίνητρα, επεκτείνοντας τη στήριξη που παλαιότερα ίσχυε μόνο για οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα σε όλους τους πολίτες.
