Ο πόλεμος της κυβέρνησης με τον Βενιζέλο, η συνέντευξη στο Newsbomb και το beef με Αλιβιζάτο

Η συνέντευξη του Ευάγγελου Βενιζέλου στο Newsbomb και στην εκπομπή Meeting Point της Όλγας Τρέμη έχει προκαλέσει πολιτικούς τριγμούς και έχει διαμορφώσει την ατζέντα της αντιπαράθεσης μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης.

Ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ στη συνέντευξή του στο Newsbomb με αφορμή την επιχειρούμενη συνταγματική αναθεώρηση κατηγόρησε την κυβέρνηση για συνταγματικό λαϊκισμό, θεσμικά ψεύδη και απόπειρα παραπλάνησης της κοινής γνώμης.

Μιλώντας μάλιστα με την ιδιότητά του ως καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου τόνισε ότι πρέπει να διαφυλαχθεί ο αυστηρός χαρακτήρας του Συντάγματος, γι' αυτό δεν πρέπει να δοθεί από αυτή τη Βουλή πλειοψηφία 180 ψήφων, σε καμία προς αναθεώρηση διάταξη.

«Γίνεται μία συζήτηση περί εκλογών, χωρίς καν να ξέρουμε τα πολιτικά υποκείμενα ποια είναι. Και κινείται μία διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος που κινδυνεύει να βρεθεί κρεμασμένη στα μανταλάκια, και από κάτω να υπάρχει μία απολύτως ασαφής κατάσταση, η οποία να είναι έτοιμη να κατασπαράξει τον καταστατικό χάρτη της χώρας» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Απευθυνόμενος προς την Όλγα Τρέμη και παρά τα επιχειρήματα της κυβέρνησης για το νόμο περί ευθύνης υπουργών ο κ. Βενιζέλος είπε ότι «Από το 1822 ισχύει ειδικό καθεστώς για την ευθύνη Υπουργών. Το 2001 δεν άλλαξε τίποτα, απλώς έγινε αυστηρότερο. Αντί η δίωξη να μπορεί να ασκηθεί την πρώτη σύνοδο της επόμενης Βουλής, επεκτάθηκε και στη δεύτερη σύνοδο».

Οι τοποθετήσεις του κ. Βενιζέλου προκάλεσαν την αντίδραση του Μεγάρου Μαξίμου αν και ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ δεν είναι εύκολος αντίπαλος όταν κινείται στο προνομιακό για τον ίδιο πεδίο του Συνταγματικού Δικαίου το οποίο γνωρίζει όσο λίγοι στην Ελλάδα.

Ο κ. Βενιζέλος στη συνέντευξή του ισχυρίστηκε ότι υπάρχει σαφέστατη απόπειρα παραπλάνησης της κοινής γνώμης. «Η πλειοψηφία, λοιπόν, η σημερινή, της Νέας Δημοκρατίας, αν ήθελε να κάνει ένα καλύτερο άρθρο 86 που να μην προκαλεί την κοινωνία, όπως λέμε σήμερα στη δημόσια συζήτηση, μπορούσε να το κάνει το 2019.

Θέλει να εφαρμόσει το άρθρο 86 όπως το εφάρμοσε στην υπόθεση των Τεμπών και στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ. Δηλαδή μιλάμε τώρα για μία πρόκληση θεσμική, πολιτική και διανοητική. Υπάρχει το άρθρο 86. Το άρθρο 86 επιτρέπει στη Βουλή να παραπέμψει τους Υπουργούς στο Ειδικό Δικαστήριο, να υπάρξει Αρεοπαγίτης Ανακριτής, Ειδικό Συμβούλιο Δικαστικό και δίκη στο ακροατήριο με ανώτατους δικαστές, με 13 ανώτατους δικαστές, επτά Αρεοπαγίτες και έξι Συμβούλους Επικρατείας».

Ο ιδρυτής του Κύκλου Ιδεών εκτίμησε ότι η ΝΔ εργαλειοποίησε το άρθρο 86 του Συντάγματος και ανέφερε τα παραδείγματα της υπόθεσης των Τεμπών και του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ σημειώνοντας ότι τώρα που ανοίγει το θέμα της αναθεώρησης το κάνει με τρόπο προσχηματικό και προκλητικό:

«Τι έκανε, λοιπόν, η Νέα Δημοκρατία; Πώς χρησιμοποίησε τη διάταξη αυτή; Στην περίπτωση των Τεμπών, το μοντέλο Τριαντόπουλου. Κατηγορεί τον Υπουργό για ένα δήθεν αδίκημα, ένα στοιχειώδες πλημμέλημα που είναι η παράβαση καθήκοντος, ώστε να μην υπάρξει άλλη κατηγορία. Στέλνει, λοιπόν, την παράβαση καθήκοντος στον Αρεοπαγίτη Ανακριτή, ο οποίος είναι δεσμευμένος από την απόφαση της Βουλής. Το ίδιο και με την περίπτωση του Κώστα Καραμανλή, του πρώην Υπουργού Μεταφορών, για όλα όσα συνέβησαν στα Τέμπη ασκεί μία δίωξη εικονική για παράβαση καθήκοντος, δηλαδή για ένα μικρό πλημμέλημα, τίποτα, επικουρικό όπως λέμε και για αυτό διενεργείται ανάκριση από Αρεοπαγίτη Ανακριτή. Αυτή είναι η διαχείριση του άρθρου 86 με το τέχνασμα, την καταστρατήγηση της δήθεν παράβασης καθήκοντος, προκειμένου να αποφευχθεί η ποινική λογοδοσία.

Πάμε τώρα στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Τι έκανε για τον ΟΠΕΚΕΠΕ; Κατάργησε, μάλλον ακύρωσε όλο τον Κανονισμό της Βουλής, όλη την κοινοβουλευτική διαδικασία, οργάνωσε αυτή την τραγική νύχτα στη Βουλή, διώχνοντας τους βουλευτές της για να μην ψηφίσουν κατά συνείδηση και παίρνοντας επιστολικές ψήφους εκβιαστικές από το μεγαλύτερο μέρος της Κοινοβουλευτικής της Ομάδας, για να μην γίνει δεκτή η πρόταση της Αντιπολίτευσης για σύσταση προκαταρκτικής Επιτροπής κατά το άρθρο 86, αλλά να αποφασιστεί μία Εξεταστική Επιτροπή, η οποία λειτούργησε καθ’ ον τρόπο λειτούργησε. Άρα παρεμποδίζει το άρθρο 86 τη λογοδοσία των Υπουργών της Νέας Δημοκρατίας; Όχι βεβαίως. Παρεμποδίζει τη λογοδοσία η βούληση της Κυβέρνησης να καταστρατηγεί και να παραβιάζει το Σύνταγμα κατά τρόπο προκλητικό».

Η απάντηση Μαρινάκη

Τα όσα είπε στο Νewsbomb ο Ευάγγελος Βενιζέλος προκάλεσαν την αντίδραση του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη ο οποίος τον αποκάλεσε «εμπνευστή του αμελλητί» και του χρέωσε και την κατάργηση της αποσβεστικής προθεσμίας:

«Τι προσετέθη στη συνταγματική αναθεώρηση του 2001, όπου εμπνευστής αυτών των αλλαγών ήταν ο κ. Βενιζέλος;

Προσετέθη καταρχάς το «αμελλητί». Τι είναι το αμελλητί για να καταλαβαίνει ο κόσμος; Μόλις "πέσει" η Δικαιοσύνη πάνω σε ένα όνομα κυβερνητικού στελέχους σταματάει την οποιαδήποτε έρευνα. Αυτό δεν υπήρχε μέχρι το 2001. Αυτό το οποίο, δηλαδή, συνέβη και στις περιπτώσεις, όπως μας κατηγορεί και ο κ. Βενιζέλος, του κ. Βορίδη, του κ. Αυγενάκη ή σε άλλες περιπτώσεις άλλων υποθέσεων, σχετικά και με το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών, όπου η Δικαιοσύνη δεν μπορεί να προχωρήσει την έρευνα, να κάνει, δηλαδή, την προκαταρκτική έρευνα και να αποφασίσει στο τέλος η Βουλή, όπως συνέβαινε μέχρι το 2001, για το αν θα ασκήσει ή όχι δίωξη, το αμελλητί προσετέθη από το Σύνταγμα του 2001. Επειδή απαντάω σε άρθρο του κ. Βενιζέλου. Ο κ. Βενιζέλος ήταν εκ των πρωτεργατών των αλλαγών του 2001», είπε ο κ. Μαρινάκης και πρόσθεσε ότι είναι οξύμωρο να μιλά για αναθεωρητικό λαϊκισμό ο εμπνευστής του αμελλητί:

«Δεύτερον, τι δεν υπήρχε μέχρι το 2001; Η διαδικασία της προκαταρκτικής εξέτασης. Και αυτό προσετέθη στη συνταγματική αναθεώρηση του 2001. Τι, τρίτον, δεν υπήρχε στο Σύνταγμα, αλλά υπήρχε στον εκτελεστικό νόμο, αλλά προσετέθη στο Σύνταγμα; Η αποσβεστική προθεσμία. Και, μάλιστα, για να είμαστε δίκαιοι ήταν μέχρι τον πρώτο χρόνο μετά τις εκλογές, δηλαδή την πρώτη Σύνοδο της Βουλής και πήγε στη δεύτερη Σύνοδο της Βουλής, δηλαδή ουσιαστικά δύο χρόνια μετά τις εκλογές στην πραγματικότητα. Δεν υπήρχε στο Σύνταγμα. Προσετέθη. Πάμε λοιπόν.

τότε συνολικά από ακόμη επτά συναδέλφους του, κατά κανόνα της Ν.Δ.. Τότε ήταν και ο κ. Λοβέρδος που τώρα είναι στη Ν.Δ.. Μέσα στους οκτώ, πέραν του νυν πρωθυπουργού, ήταν τότε ο νυν Πρόεδρος της Δημοκρατίας και πρώην Πρόεδρος της Βουλής, ο κ. Κωνσταντίνος Τασούλας. Τότε, οι οκτώ δεν γίνανε 50. Μείνανε οκτώ στον αριθμό και δεν έγινε τότε, δεν προχώρησε στην τότε συνταγματική αναθεώρηση, η οποία ολοκληρώθηκε λίγους μήνες μετά, η μεγάλη αλλαγή του άρθρου 86.

Άρα, θεωρώ λίγο οξύμωρο, για να το πω ευγενικά, ο εμπνευστής του "αμελλητί", της προκαταρκτικής εξέτασης και αυτός που εισήγαγε την αποσβεστική προθεσμία στο Σύνταγμα, να κατηγορεί την Κυβέρνηση που έχει επικεφαλής αυτόν που από το 2006 ζητάει την αλλαγή του άρθρου 86.

Και επί των ημερών του καταργήθηκε η αποσβεστική προθεσμία, για να μην μπορεί να τη γλιτώσει κανένας και να έχουμε όλοι, είτε έχουμε διατελέσει είτε όχι, υπουργοί και υφυπουργοί την ίδια παραγραφή».

Το beef με Αλιβιζάτο

Αντιπαράθεση για το άρθρο 86 σημειώθηκε μεταξύ του Ευάγγελου Βενιζέλου και του Νίκου Αλιβιζάτου στο πλαίσιο εκδήλωσης του Κύκλου Ιδεών με αντικείμενο τη συνταγματική αναθεώρηση εις την οποία συμμετείχαν μεταξύ άλλων και αρκετοί συνάδελφοί τους διακεκριμένοι νομικοί (τουλάχιστον έντεκα καθηγητές).

Οι δύο καθηγητές (εκ των κορυφαίων στην Ελλάδα) επέλεξαν να αντιπαρατεθούν δίπλα δίπλα σε μονοπλάνο, στο πάνελ της εκδήλωσης δείχνοντας ότι ακόμα κι αν διαφωνούν, μπορούν να συζητήσουν. Αυτό είναι άλλωστε και η πεμπτουσία της δημοκρατίας.

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε το άρθρο 86 για την ευθύνη των υπουργών, με τον κ. Αλιβιζάτο να αφήνει αιχμές κατά του κ. Βενιζέλου, κάνοντας λόγο για οπισθοδρόμηση αναφορικά με την αναθεώρηση του 2001, όταν καθιερώθηκε ότι αποκλειστικά η Βουλή έχει την αρμοδιότητα άσκησης διώξεων κατά υπουργών.

«Βαγγέλη, η σύγκριση του 1975 με το 2001 είναι καταλυτική» ανέφερε ο κ. Αλιβιζάτος, υποστηρίζοντας ότι επρόκειτο για βήμα προς τα πίσω.

Σε έντονο ύφος απάντησε ο κ. Βενιζέλος, θέτοντας το ερώτημα: «Είναι δυνατόν να λέμε ότι πιο πριν μπορούσε ο δικαστής να ασκεί ποινικές διώξεις σε υπουργούς;». Παράλληλα, επισήμανε ότι το 2001 η Βουλή, με ομοφωνία, επιχείρησε «να βάλει τάξη στην αθλιότητα του 1989».

«Δεν το ξέρω», απάντησε ο κ. Αλιβιζάτος, με τον κ. Βενιζέλο να ανταπαντά «το ξέρεις, είσαι ειδικός και το ξέρεις. Θέλω να μας πεις αν υπήρξε εισαγγελέας που παρέκαμψε ποτέ τη Βουλή».

Όπως ανέφερε ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, η διατύπωση του άρθρου 86 οδήγησε σε εντελώς διαφορετικές εξελίξεις στις υποθέσεις Novartis, ΟΠΕΚΕΠΕ και Τεμπών.

Το «παρών» έδωσαν, μεταξύ άλλων, οι Νίκος Ανδρουλάκης, Τάσος Γιαννίτσης Άννα Διαμαντοπούλου, Θόδωρος Ρουσόπουλος, Νίκος Βούτσης και Σταύρος Κοντονής.

Στη συζήτηση συμμετείχαν οι Νίκος Αλιβιζάτος, Χαράλαμπος Ανθόπουλος, Σπύρος Βλαχόπουλος, Ξενοφών Κοντιάδης, Λίνα Παπαδοπούλου, Νίκος Παπασπύρου, Τζούλια Ηλιοπούλου-Στράγγα, Φίλιππος Σπυρόπουλος, Ευριπίδης Στυλιανίδης, Κώστας Χρυσόγονος και Ευάγγελος Βενιζέλος, ο οποίος είχε και τον ρόλο του συντονιστή.

Το χρονικό των παρεμβάσεων Βενιζέλου

Πρακτικά ο κ. Βενιζέλος άνοιξε στο δημόσιο διάλογο ένα νέο κύκλο αντιπαράθεσης και δεν είναι η πρώτη φορά που πετυχαίνει κάτι αντίστοιχο.

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος τα τελευταία χρόνια έχει συγκροτήσει μια συνολική θεσμική κριτική προς την κυβέρνηση γύρω από το κράτος δικαίου, η οποία εκδηλώθηκε σε τρία βασικά πεδία: μεταναστευτικό, κοινοβουλευτική λειτουργία/θεσμοί και συνολική συνταγματική λειτουργία.

Στο μεταναστευτικό, η σύγκρουση κορυφώθηκε το 2025 με αφορμή την κυβερνητική επίκληση του άρθρου 15 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Ο Ευάγγελος Βενιζέλος υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη επίκληση αγγίζει τον πυρήνα του κράτους δικαίου, τονίζοντας ότι το άρθρο αυτό αντιστοιχεί σε συνθήκες «κατάστασης πολιορκίας», δηλαδή σε εξαιρετικές περιστάσεις που απειλούν τη ζωή του έθνους. Παράλληλα ζήτησε την απόσυρση της σχετικής αιτιολογίας, υποστηρίζοντας ότι δεν συντρέχουν τέτοιες προϋποθέσεις στην Ελλάδα.

Στο επίπεδο λειτουργίας των θεσμών και της Βουλής, άσκησε έντονη κριτική για συγκεκριμένες κοινοβουλευτικές διαδικασίες, όπως στην υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ, κάνοντας λόγο για παραβίαση συνταγματικών και κοινοβουλευτικών κανόνων και για «υποβάθμιση» των θεσμών. Σε αυτή τη γραμμή, συνέδεσε τέτοιες πρακτικές με ευρύτερη κρίση νομιμοποίησης και εμπιστοσύνης προς το πολιτικό σύστημα.

Σε πιο συνολικό συνταγματικό επίπεδο, ο Βενιζέλος έχει μιλήσει για ανάγκη ουσιαστικής προστασίας του Συντάγματος, πραγματικής συναίνεσης στις θεσμικές αλλαγές και σεβασμού στους εθνικούς και διεθνείς νομικούς περιορισμούς. Σε πρόσφατες παρεμβάσεις, συνέδεσε τα ζητήματα αυτά με θέματα όπως η λειτουργία ανεξάρτητων αρχών, υποθέσεις υποκλοπών και την ικανότητα του πολιτικού συστήματος να διασφαλίσει θεσμική ισορροπία, ενώ δεν είναι τυχαίο ότι η ΝΔ επιλέγει να απαντά με δελτία τύπου και ανακοινώσεις σε όλες τις δημόσιες τοποθετήσεις του πρώην προέδρου του ΠΑΣΟΚ.