Οι ΔΕΘ που έφεραν πολιτικούς σεισμούς - αλλά και μεγάλες περιπέτειες
Από το «λεφτά υπάρχουν» στο «Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης» – Η Ελλάδα πλήρωσε ακριβά τον πολιτικό λαϊκισμό - Η ΔΕΘ του 2026 πρέπει να σηματοδοτήσει την επιστροφή στη σύνεση, στη λογική και στις πραγματικές λύσεις
Snapshot
- Η ΔΕΘ του 2009 με το σύνθημα «λεφτά υπάρχουν» και η ΔΕΘ του 2014 με το «Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης» αποτέλεσαν πολιτικά ορόσημα που οδήγησαν σε μεγάλες οικονομικές και κοινωνικές περιπέτειες για την Ελλάδα.
- Οι πολιτικές υποσχέσεις των τότε κυβερνήσεων δεν ανταποκρίθηκαν στην πραγματικότητα, οδηγώντας τη χώρα σε μνημόνια, περικοπές, αυξημένη φορολογία και ύφεση.
- Η ΔΕΘ του 2026 πρέπει να σηματοδοτήσει την επιστροφή στη σύνεση και σε κοστολογημένες, βιώσιμες οικονομικές πολιτικές αντί για λαϊκίστικες εξαγγελίες.
- Απαιτούνται μόνιμες φορολογικές ελαφρύνσεις, στήριξη της εργασίας, μείωση του κόστους ζωής και ενίσχυση της παραγωγής για πραγματική βελτίωση του εισοδήματος των πολιτών.
- Η πολιτική ωριμότητα επιβάλλει υπεύθυνες εξαγγελίες που μπορούν να εφαρμοστούν, αντί για εύκολα συνθήματα που προκαλούν πολιτικούς σεισμούς χωρίς σταθερότητα.
Υπάρχουν ΔΕΘ που περνούν στην ιστορία ως απλές πολιτικές ομιλίες. Και υπάρχουν ΔΕΘ που γίνονται πολιτικά ορόσημα. Σημεία καμπής, είτε θετικά, είτε αρνητικά. Εκείνες οι στιγμές που μια πολιτική εξαγγελία, μια υπόσχεση ή ένα σύνθημα δεν μένει μέσα στις τέσσερις ημέρες της Έκθεσης, αλλά ταξιδεύει σε ολόκληρη την Ελλάδα και τελικά αλλάζει τον πολιτικό χάρτη.
Τα τελευταία χρόνια υπάρχουν δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα.
Η ΔΕΘ του 2009, με τον Γιώργο Παπανδρέου, και η ΔΕΘ του 2014, με τον Αλέξη Τσίπρα.
Δύο διαφορετικοί πολιτικοί αρχηγοί. Δύο διαφορετικές εποχές. Δύο διαφορετικά πολιτικά αφηγήματα. Με ένα κοινό χαρακτηριστικό: Η Θεσσαλονίκη έγινε το σημείο εκκίνησης μιας μεγάλης πολιτικής αλλαγής.
Μόνο που υπάρχει και η άλλη πλευρά της ιστορίας.
Γιατί οι πολιτικές αλλαγές που ακολούθησαν δεν οδήγησαν ακριβώς στον παράδεισο που είχε περιγραφεί από τα βήματα της ΔΕΘ. Αντίθετα, η χώρα βρέθηκε αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες οικονομικές και κοινωνικές περιπέτειες της μεταπολιτευτικής της ιστορίας.
Το 2009 και η υπόσχεση μιας άλλης Ελλάδας
Στη ΔΕΘ του 2009 ο Γιώργος Παπανδρέου εμφανίστηκε ως ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης που διεκδικούσε να αλλάξει τη χώρα. Το σύνθημα που έμεινε στην ιστορία ήταν το «λεφτά υπάρχουν».
Λίγες εβδομάδες αργότερα, το ΠΑΣΟΚ κέρδισε τις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου 2009.
Η συνέχεια όμως ήταν εντελώς διαφορετική από την εικόνα που είχε καλλιεργηθεί προεκλογικά.
Η Ελλάδα βρέθηκε αντιμέτωπη με τη δημοσιονομική κρίση, το πρώτο Μνημόνιο, την επιτήρηση, τις περικοπές μισθών και συντάξεων, την αύξηση της φορολογίας και μια πρωτοφανή ύφεση.
Η χώρα δεν οδηγήθηκε σε έναν εύκολο δρόμο ευημερίας. Οδηγήθηκε σε μια δεκαετία σκληρής προσαρμογής.
Και εδώ βρίσκεται το πρώτο μεγάλο μάθημα της ΔΕΘ:
Η πολιτική υπόσχεση μπορεί να κερδίσει τις εκλογές. Δεν μπορεί όμως να νικήσει τους αριθμούς.
Το 2014 και το «Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης»
Πέντε χρόνια αργότερα, η ιστορία επαναλήφθηκε με διαφορετικούς πρωταγωνιστές.
Ο Αλέξης Τσίπρας ανέβηκε στη Θεσσαλονίκη ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης και παρουσίασε το περίφημο «Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης».
Ο ΣΥΡΙΖΑ υποσχόταν ουσιαστικά μια έξοδο από τη μνημονιακή πολιτική και μια διαφορετική οικονομική πορεία. Η ΔΕΘ του 2014 αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους σταθμούς της πορείας προς την εξουσία.
Τον Ιανουάριο του 2015 ο ΣΥΡΙΖΑ κέρδισε τις εκλογές.
Και πάλι, όμως, η πραγματικότητα αποδείχθηκε πολύ σκληρότερη από τις πολιτικές υποσχέσεις.
Ακολούθησαν η διαπραγμάτευση, η σύγκρουση με τους θεσμούς, το δημοψήφισμα, οι κλειστές τράπεζες, τα capital controls και τελικά το τρίτο Μνημόνιο.
Και κάπως έτσι η Θεσσαλονίκη, που είχε χρησιμοποιηθεί ως σύμβολο μιας νέας αρχής, βρέθηκε να αποτελεί μέρος μιας ακόμη μεγάλης εθνικής περιπέτειας.
Ο πολιτικός σεισμός δεν είναι πάντα πολιτική πρόοδος
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο συμπέρασμα.
Ένας πολιτικός σεισμός μπορεί να ανατρέψει ένα πολιτικό σύστημα. Μπορεί να αλλάξει κυβερνήσεις. Μπορεί να δημιουργήσει νέες πλειοψηφίες.
Δεν σημαίνει όμως αυτομάτως ότι βελτιώνει τη ζωή των πολιτών.
Η Ελλάδα το έμαθε με τον δύσκολο τρόπο.
Έμαθε ότι η εύκολη υπόσχεση έχει δύσκολο λογαριασμό. Ότι οι παροχές χωρίς δημοσιονομικό αντίκρισμα κάποια στιγμή πληρώνονται. Ότι η πολιτική μπορεί να κερδίζει χειροκρότημα σήμερα, αλλά η οικονομία στέλνει τον λογαριασμό αύριο.
Και αυτός ο λογαριασμός, στην Ελλάδα της προηγούμενης δεκαετίας, ήταν βαρύς.
Μνημόνια. Περικοπές. Ανεργία. Υπερφορολόγηση. Μειώσεις εισοδημάτων. Εσωτερική υποτίμηση. Χαμένη παραγωγική δύναμη. Νέα γενιά που αναγκάστηκε να φύγει στο εξωτερικό.
Αυτό δεν πρέπει να ξεχαστεί.
Η ΔΕΘ του 2026 δεν χρειάζεται άλλον έναν πολιτικό σεισμό
Και εδώ βρίσκεται το μεγάλο στοίχημα της φετινής ΔΕΘ.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται άλλη μία ΔΕΘ που θα προσπαθήσει να μείνει στην ιστορία επειδή ο πρωθυπουργός είπε το πιο εντυπωσιακό σύνθημα ή ανακοίνωσε το μεγαλύτερο πακέτο.
Χρειάζεται μια ΔΕΘ που θα μείνει στην ιστορία για τον ακριβώς αντίθετο λόγο:
Επειδή ήταν σοβαρή.
Επειδή δεν υποσχέθηκε τα πάντα στους πάντες.
Επειδή δεν μοίρασε λεφτά που δεν υπάρχουν.
Επειδή δεν προσπάθησε να αγοράσει πολιτικό χρόνο με παροχές.
Επειδή έβαλε μπροστά το πραγματικό ζητούμενο: πώς θα αυξηθεί το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών με τρόπο μόνιμο και βιώσιμο.
Δεν είναι τυχαίο ότι για τη φετινή ΔΕΘ γίνεται λόγος για παρεμβάσεις με μόνιμο δημοσιονομικό αποτύπωμα και χωρίς μη κοστολογημένες εξαγγελίες.
Αυτό είναι το σωστό πολιτικό τεστ.
Όχι επιδόματα – πραγματική οικονομική ανάσα
Ο πολίτης δεν χρειάζεται άλλη μία εφάπαξ επιταγή για να βγει ο μήνας.
Χρειάζεται καλύτερο μισθό.
Δεν χρειάζεται ένα προσωρινό επίδομα για να πληρώσει τον λογαριασμό.
Χρειάζεται χαμηλότερη φορολογία ώστε να μπορεί να πληρώνει τη φορολογία του χωρίς να αισθάνεται ότι τιμωρείται επειδή εργάζεται.
Δεν χρειάζεται μια περιστασιακή ενίσχυση για το ενοίκιο.
Χρειάζεται να πέσει το πραγματικό κόστος στέγασης.
Δεν χρειάζεται ένα έκτακτο βοήθημα για το σούπερ μάρκετ.
Χρειάζεται να μπορεί ο μισθός του να αγοράζει περισσότερα.
Και χρειάζεται να ξέρει ότι το κράτος δεν θα του πάρει από τη μία τσέπη αυτά που του δίνει από την άλλη.
Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα στην πολιτική παροχών και στην οικονομική πολιτική.
Η ΔΕΘ της λογικής
Η φετινή ΔΕΘ μπορεί, λοιπόν, να γίνει μια διαφορετική ΔΕΘ.
Όχι ο επόμενος «πολιτικός σεισμός».
Αλλά η ΔΕΘ της οικονομικής κανονικότητας.
Η ΔΕΘ που θα πει στον πολίτη ότι η κυβέρνηση αντιλαμβάνεται την πίεση που δέχεται το νοικοκυριό, αλλά ταυτόχρονα αντιλαμβάνεται και τα όρια της οικονομίας.
Μόνιμες φορολογικές ελαφρύνσεις όπου υπάρχει δημοσιονομικός χώρος.
Κίνητρα για επενδύσεις και παραγωγή.
Στήριξη της εργασίας.
Μείωση των επιβαρύνσεων που πνίγουν τη μεσαία τάξη.
Περισσότερες και καλύτερα αμειβόμενες δουλειές.
Πραγματική μάχη για το κόστος ζωής.
Και πάνω απ' όλα, ένα μήνυμα σταθερότητας.
Η κυβέρνηση έχει μπροστά της μια ΔΕΘ που ήδη θεωρείται σημαντικός πολιτικός σταθμός στην πορεία προς τις επόμενες εκλογές.
Ακριβώς γι' αυτό πρέπει να αντισταθεί στον πειρασμό της προεκλογικής υπερβολής.
Γιατί η Ελλάδα έχει πληρώσει πολύ ακριβά στο παρελθόν τις μεγάλες πολιτικές υποσχέσεις.
Από το «θα τα δώσουμε όλα» στο «θα κάνουμε όσα μπορούμε»
Αυτή θα ήταν μια πραγματική πολιτική ωριμότητα.
Να μπορεί ένας πρωθυπουργός να πει:
Δεν μπορώ να σου υποσχεθώ τα πάντα. Μπορώ όμως να σου υποσχεθώ ότι όσα ανακοινώνω είναι κοστολογημένα, διαρκή και μπορούν να εφαρμοστούν.
Αυτό δεν είναι λιγότερο πολιτικό.
Είναι περισσότερο υπεύθυνο.
Γιατί η χώρα δεν βρίσκεται πλέον εκεί που βρισκόταν το 2009 ή το 2014. Έχει περάσει από την κρίση, τα Μνημόνια, τις περικοπές και την εσωτερική υποτίμηση. Έχει πληρώσει το τίμημα των λαθών και των υπερβολών.
Δεν έχει την πολυτέλεια να τα ξαναζήσει.
Γι' αυτό η ΔΕΘ του 2026 δεν χρειάζεται να προκαλέσει πολιτικό σεισμό.
Χρειάζεται να προκαλέσει πολιτική εμπιστοσύνη.
Να σηματοδοτήσει ότι η εποχή του εύκολου συνθήματος τελείωσε.
Ότι η πολιτική δεν μετριέται από το πόσα υποσχέθηκε κάποιος, αλλά από το πόσα πραγματικά μπορεί να κάνει.
Και ότι η Ελλάδα του 2026 χρειάζεται κάτι πολύ πιο δύσκολο από έναν ακόμη λαϊκισμό:
Σύνεση, λογική, κοστολογημένες αποφάσεις και μια οικονομία που θα αυξάνει πραγματικά το εισόδημα των πολιτών.
Γιατί οι προηγούμενες ΔΕΘ έφεραν πολιτικούς σεισμούς.
Η ΔΕΘ του 2026 ας φέρει κάτι καλύτερο: πολιτική και οικονομική σταθερότητα.
