ΔΕΘ 2026: Οι δύο «κινήσεις ματ» που σχεδιάζει ο Μητσοτάκης
Μόνιμο επίδομα συνταξιούχων στα επίπεδα της εθνικής σύνταξης και μισός 13ος μισθός στο Δημόσιο – Το σχέδιο για σταδιακή ενίσχυση σε βάθος τετραετίας
Δύο παρεμβάσεις με ισχυρό πολιτικό και κοινωνικό αποτύπωμα βρίσκονται στο τραπέζι των εισηγήσεων προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη εν όψει της ΔΕΘ: Σημαντική και μόνιμη αύξηση του ετήσιου επιδόματος των συνταξιούχων, ώστε να προσεγγίσει ή να φτάσει στα επίπεδα της εθνικής σύνταξης, και η επαναφορά ενός μισού 13ου μισθού για τους δημοσίους υπαλλήλους.
Δεν πρόκειται, σύμφωνα με τις εισηγήσεις που εξετάζονται, για δύο ακόμη έκτακτες παροχές με ημερομηνία λήξης. Η βασική φιλοσοφία του σχεδιασμού είναι διαφορετική: Μόνιμα μέτρα, τα οποία θα μπορούν να αυξάνονται σταδιακά κάθε χρόνο, εφόσον το επιτρέπουν τα δημοσιονομικά δεδομένα και η πορεία της οικονομίας.
Αυτό είναι και το στοιχείο που, εφόσον τελικά υιοθετηθεί από τον πρωθυπουργό, μπορεί να μετατρέψει τις δύο παρεμβάσεις σε κεντρικό πολιτικό αφήγημα της κυβέρνησης για την επόμενη τετραετία.
Η μεγάλη αλλαγή: Από το επίδομα στη μόνιμη παροχή
Το πρώτο μέτωπο αφορά τους συνταξιούχους.
Στο οικονομικό επιτελείο έχει συζητηθεί η περαιτέρω ενίσχυση του μόνιμου ετήσιου επιδόματος των 300 ευρώ, με ένα από τα σενάρια να προβλέπει την άνοδό του στα επίπεδα της εθνικής σύνταξης. Οι τελευταίες πληροφορίες κάνουν λόγο ακόμη και για ποσό της τάξης των 400-450 ευρώ, ενώ έχει καταγραφεί και το σενάριο της σύνδεσης του επιδόματος με την εκάστοτε εθνική σύνταξη.
Η συγκεκριμένη επιλογή έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία.
Γιατί εάν το ποσό δεν αντιμετωπιστεί ως ένα εφάπαξ βοήθημα αλλά ως μόνιμη ετήσια ενίσχυση που θα αποτελεί πλέον σταθερό στοιχείο του εισοδήματος των συνταξιούχων, τότε αλλάζει η σχέση της κυβέρνησης με μία από τις μεγαλύτερες κοινωνικές ομάδες της χώρας.
Και το σημαντικότερο: Το ποσό δεν θα χρειάζεται να παραμείνει σταθερό.
Η λογική της εισήγησης είναι ότι, εφόσον τα δημοσιονομικά περιθώρια το επιτρέπουν, η παροχή θα μπορεί να αυξάνεται χρόνο με τον χρόνο, ακολουθώντας την πορεία της εθνικής σύνταξης και συνολικά της οικονομίας.
Έτσι, αντί για ένα «δώρο» που ανακοινώνεται κάθε χρόνο και μπορεί να αλλάξει ή να καταργηθεί, δημιουργείται ένας μόνιμος μηχανισμός ενίσχυσης.
Ο μισός 13ος μισθός επιστρέφει από την άλλη πόρτα
Η δεύτερη κίνηση αφορά τους δημοσίους υπαλλήλους.
Στο τραπέζι βρίσκεται η χορήγηση μισού 13ου μισθού, με ετήσια καταβολή και χαρακτήρα μόνιμης παροχής. Το συγκεκριμένο σενάριο περιγράφεται ήδη στις πληροφορίες για το πακέτο της ΔΕΘ ως μία από τις παρεμβάσεις που εξετάζονται για τον δημόσιο τομέα.
Εδώ η κυβέρνηση επιχειρεί να κάνει κάτι πολύ διαφορετικό από την πλήρη επαναφορά του 13ου και 14ου μισθού.
Δεν θα πρόκειται για επιστροφή στο παλιό μισθολογικό καθεστώς από τη μία ημέρα στην άλλη. Αντίθετα, η λογική είναι σταδιακή επαναφορά ενός μέρους της απώλειας, με το κόστος να κατανέμεται στον χρόνο.
Ο μισός 13ος μισθός θα μπορούσε να αποτελέσει την αφετηρία.
Και στη συνέχεια, εφόσον τα δημοσιονομικά το επιτρέπουν, να υπάρξουν βελτιώσεις.
Αυτό είναι το κρίσιμο στοιχείο του σχεδιασμού: η κυβέρνηση δεν θα δεσμεύεται για μία τεράστια δημοσιονομική δαπάνη από την πρώτη ημέρα, αλλά θα ανοίγει έναν δρόμο σταδιακής αποκατάστασης εισοδήματος.
«Εμείς ό,τι λέμε, το κάνουμε – και το κάνουμε μόνιμα»
Αυτό ακριβώς είναι το πολιτικό μήνυμα που θα επιχειρήσει να εκπέμψει το Μέγαρο Μαξίμου εάν οι δύο εισηγήσεις μετατραπούν σε πρωθυπουργικές αποφάσεις.
Η λογική θα είναι απλή:
Όχι έκτακτα επιδόματα. Όχι παροχές μιας χρήσης. Όχι μέτρα που εξαφανίζονται μετά από έναν χρόνο.
Αλλά μόνιμες παρεμβάσεις στο εισόδημα, οι οποίες θα μπορούν να ενισχύονται όσο μεγαλώνει ο δημοσιονομικός χώρος.
Αυτό θα επιτρέψει στον Κυριάκο Μητσοτάκη να επιχειρήσει και μία πολιτική αντιστροφή του επιχειρήματος της αντιπολίτευσης.
Απέναντι στις πιέσεις για «13ο και 14ο μισθό» και «13η και 14η σύνταξη», το κυβερνητικό αφήγημα δεν θα είναι «ποιος δίνει περισσότερα».
Θα είναι: «Εμείς δεν πλειοδοτούμε. Δημιουργούμε μόνιμο εισόδημα που μπορεί να αυξάνεται κάθε χρόνο». Βέβαια μέχρι και την τελευταία στιγμή το Μέγαρο Μαξίμου κρατάει κλειστά τα χαρτιά του και δεν επιβεβαιώνει τους παραπάνω σχεδιασμούς.
Το στοίχημα της τετραετίας
Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη πολιτική σημασία των δύο κινήσεων.
Εάν το σχέδιο εφαρμοστεί, η ΔΕΘ του 2026 δεν θα παρουσιάσει απλώς ένα πακέτο μέτρων. Θα μπορούσε να αποτελέσει την αφετηρία ενός τετραετούς οδικού χάρτη για την ενίσχυση εισοδημάτων.
Το πρώτο βήμα θα είναι η αρχική αύξηση.
Το δεύτερο η μονιμοποίηση.
Το τρίτο η σταδιακή βελτίωση.
Και το τέταρτο η σύνδεση των αυξήσεων με τα πραγματικά δημοσιονομικά περιθώρια.
Με αυτόν τον τρόπο το Μαξίμου αποφεύγει και την παγίδα μιας ανεξέλεγκτης παροχολογίας. Δεν υπόσχεται σήμερα όλα όσα θα ήθελαν να ακούσουν οι κοινωνικές ομάδες. Υπόσχεται όμως έναν μηχανισμό σταδιακής επιστροφής εισοδήματος, εφόσον η οικονομία συνεχίσει να παράγει πλεονάσματα και δημοσιονομικό χώρο.
Οι δύο κατηγορίες στις οποίες απευθύνονται οι παρεμβάσεις έχουν ιδιαίτερο πολιτικό βάρος.
Από τη μία οι συνταξιούχοι, που έχουν βρεθεί τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο της συζήτησης για την ακρίβεια, την προσωπική διαφορά και την αγοραστική δύναμη.
Από την άλλη οι δημόσιοι υπάλληλοι, για τους οποίους η απώλεια των δώρων αποτελεί εδώ και χρόνια ένα από τα βασικά αιτήματα των συνδικαλιστικών φορέων.
Η σταδιακή επαναφορά ενός μέρους αυτών των εισοδημάτων θα μπορούσε, συνεπώς, να δημιουργήσει ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο, χωρίς η κυβέρνηση να χρειαστεί να υιοθετήσει το σύνολο των αιτημάτων για πλήρη επαναφορά 13ου και 14ου μισθού ή σύνταξης.
Το οικονομικό επιτελείο γνωρίζει, άλλωστε, ότι το πλήρες κόστος μιας επιστροφής στα προ μνημονίων δεδομένα είναι εξαιρετικά υψηλό.
Στο Μέγαρο Μαξίμου φαίνεται να αξιολογείται ιδιαίτερα και κάτι ακόμη: Η πολιτική ψυχολογία.
Μία έκτακτη επιταγή μπορεί να ανακουφίσει έναν οικογενειακό προϋπολογισμό για έναν μήνα.
Μία μόνιμη παροχή όμως αλλάζει την αίσθηση που έχει ο πολίτης για το διαθέσιμο εισόδημά του.
