Το Μάτι της Σαχάρας: Ένα γεωλογικό μυστήριο κατανοητό μόνο από το διάστημα
Μία από τις θεωρίες που το συνοδεύουν θέλει να συμπίπτει με τη θέση της μυθικής Ατλαντίδας
Στην καρδιά της ερήμου της Μαυριτανίας, ένας γεωλογικός σχηματισμός τεράστιων διαστάσεων και υπνωτικής εμφάνισης αποκαλύπτεται μόνο από την τροχιά της Γης. Αστροναύτες και δορυφόροι έχουν καταγράψει την ύπαρξη της δομής Richat, γνωστής παγκοσμίως ως Μάτι της Σαχάρας, μιας σχεδόν τέλειας περιφέρειας διαμέτρου περίπου 50 χιλιομέτρων που ιντριγκάρει επιστήμονες και ταξιδιώτες.
Σύμφωνα με έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), το μέγεθος του ματιού της Σαχάρας και το μοτίβο των ομόκεντρων δακτυλίων του καθιστούν αυτή τη δομή ένα από τα πιο αξιοσημείωτα ορόσημα ορατά από το διάστημα.
Η δομή Richat βρίσκεται στο οροπέδιο Adrar και εντοπίστηκε κατά την πρώτη επανδρωμένη διαστημική πτήση τη δεκαετία του 1960. Έκτοτε, ο σχηματισμός αποτελεί αντικείμενο διεθνούς έρευνας.
Σύμφωνα με τη NASA, «το Μάτι της Σαχάρας είναι ένας υπερυψωμένος γεωλογικός θόλος, του οποίου το σημερινό σχήμα οφείλεται στη συνδυασμένη επίδραση των τεκτονικών κινήσεων και της διαφορικής διάβρωσης σε διαφορετικούς τύπους πετρωμάτων».
Αν και οι ντόπιοι γνώριζαν για τη δομή από την αρχαιότητα, το πραγματικό της μέγεθος μπορεί να εκτιμηθεί μόνο από το διάστημα. Προεξέχει ανάμεσα στην άμμο της Δυτικής Σαχάρας, υψώνεται έως και 200 μέτρα πάνω από το περιβάλλον και δείχνει δακτυλίους χαλαζίτη και άλλων ιζηματογενών πετρωμάτων σύμφωνα με την περιγραφή της ESA. Οι δακτύλιοι, ορατοί σε αποχρώσεις που κυμαίνονται από καφέ έως μπλε έως κόκκινο, αντιστοιχούν σε διαφορετικά στρώματα υλικών που εκτίθενται από τη διάβρωση για εκατομμύρια χρόνια.
Αρχικά, διεθνείς επιστήμονες θεώρησαν ότι το Μάτι της Σαχάρας ήταν αποτέλεσμα πρόσκρουσης μετεωρίτη. Ωστόσο, μελέτες απέκλεισαν αυτή την υπόθεση. Σύμφωνα με το περιοδικό Geographic, «η κατασκευή σχηματίστηκε από την ανύψωση ενός γεωλογικού θόλου και αργότερα σμιλεύτηκε από τη δράση του ανέμου, του νερού και της άμμου».
Εκτός από τη γεωλογική του σημασία, το Μάτι της Σαχάρας έχει αρχαιολογική σημασία. Οι ανασκαφές αποκάλυψαν αντικείμενα που σχετίζονται με προϊστορικούς πολιτισμούς, όπως Homo erectus και Homo heidelbergensis πριν από περίπου δύο εκατομμύρια χρόνια.
Σύμφωνα με το Geographical, «η κατανομή αυτών των αντικειμένων σχετίζεται με τις κλιματικές αλλαγές που επηρέασαν την περιοχή και καθόρισαν τα μεταναστευτικά πρότυπα των πρώτων κατοίκων της Σαχάρας».
Η δομή είναι επίσης αντικείμενο μύθων και θρύλων, όπως η πεποίθηση ότι θα μπορούσε να συμπίπτει με τη θέση της μυθικής Ατλαντίδας που περιγράφει ο Πλάτωνας, αν και η επιστημονική κοινότητα απορρίπτει αυτή τη θεωρία.
