Η Ελλάδα σε δική της τροχιά στο διάστημα: Από τον δορυφόρο Hyperion στο Hellenic Fire System
Το Newsbomb βρέθηκε στο Greek Space Tech Forum 2026 και συνομίλησε μεταξύ άλλων με τον υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρη Παπαστεργίου
Με τον Hyperion GR-1 να έχει μόλις εκτοξευθεί και το Hellenic Fire System να καταγράφει ήδη την πρώτη θερμική εικόνα πάνω από την Ελλάδα, συνέπεσε το Greek Space Tech Forum 2026 που πραγματοποιείται χθες και σήμερα στο Ωδείο Αθηνών. Στο συνέδριο, η ελληνική διαστημική φιλοδοξία παρουσιάζεται ως σχέδιο με επιχειρησιακό αποτύπωμα, εφαρμογές στην καθημερινότητα και σαφή στόχο να κρατήσει τεχνογνωσία, επενδύσεις και νέους επιστήμονες μέσα στη χώρα.
Το φετινό Greek Space Tech Forum πραγματοποιείται σε μια συγκυρία που έδωσε αμέσως άλλο βάρος στη συζήτηση. Η εκτόξευση του Hyperion GR-1, του πρώτου ελληνικού οπτικού μικροδορυφόρου του εθνικού προγράμματος, αλλά και η πρώτη επιτυχημένη θερμική απεικόνιση του Hellenic Fire System, έδωσαν στην εκδήλωση τον χαρακτήρα μιας παρουσίασης που δεν περιορίζεται πλέον στα σχέδια, αλλά πατά σε απτά αποτελέσματα.
Το μήνυμα που επιχειρήθηκε να σταλεί ήταν ότι η Ελλάδα δοκιμάζει να αλλάξει πίστα. Όχι απλώς να συμμετέχει συμβολικά στη διαστημική συζήτηση, αλλά να αποκτήσει δικά της εργαλεία παρατήρησης, πρόβλεψης, ανίχνευσης και διαχείρισης κρίσεων, με εφαρμογές που ξεκινούν από τις πυρκαγιές και φτάνουν μέχρι τη γεωργία, τη χαρτογράφηση, τη θαλάσσια επιτήρηση και τη δημόσια διοίκηση.
Δείτε το βίντεο με την παρουσίαση του διαστημικού προγράμματος της Ελλάδας:
Παπαστεργίου στο Newsbomb: «Δεν είναι εντυπωσιασμός, είναι εργαλείο για πραγματικά προβλήματα»
Μιλώντας στο Newsbomb στο περιθώριο του συνεδρίου και κατά τη διάρκεια των εγκαινίων, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου περιγράφει: «Όταν ήμουν έφηβος, λίγο πριν τις Πανελλαδικές, θυμάμαι τραγούδια που ξεκινούσαν με lift-off και σταθμούς εδάφους. Αυτό το lift-off σήμερα έγινε με τον 18ο μικροδορυφόρο μας, τον πρώτο από τους οπτικούς μας δορυφόρους, και πραγματικά είναι μόνο η αρχή».
Ο υπουργός περιέγραψε επίσης τη διαδρομή που οδήγησε ως εδώ, λέγοντας πως όταν η σημερινή πολιτική ηγεσία του υπουργείου έπιασε το νήμα του προγράμματος, βρήκε μια κατάσταση που έπρεπε να αλλάξει γρήγορα. «Θυμάμαι σαν χθες όταν ξεκινήσαμε το 2023. Βρήκαμε ένα πρόγραμμα το οποίο έπρεπε επειγόντως να το τροποποιήσουμε. Μας έλεγαν “παιδιά, δεν θα το προλάβετε, μην ακυρώνετε το παλιό πρόγραμμα”. Και όμως, το πρόγραμμα αυτό έτρεξε και σήμερα η χώρα έχει τη δικιά της δύναμη στο διάστημα», ανέφερε.
Στην αποτίμησή του, όμως, το σημαντικότερο δεν είναι μόνο οι εκτοξεύσεις ή οι αριθμοί. Είναι η αλλαγή που αρχίζει να φαίνεται μέσα στο ίδιο το ανθρώπινο δυναμικό της χώρας. «Το πιο σημαντικό είναι ότι σήμερα έχει νέους επιστήμονες, νέα παιδιά, να είναι εδώ, πίσω στην Ελλάδα, και να ασχολούνται με τους ελληνικούς μικροδορυφόρους», τόνισε. Και έσπευσε να δώσει και την πολιτική του ανάγνωση: «Αρχίζουμε και δίνουμε λύσεις. Ως μηχανικός, πάντα αυτό αγαπώ, το να απαντάμε σε υπαρκτά, πραγματικά προβλήματα με πραγματικές λύσεις».
Ο υπουργός μίλησε στο Newsbomb
«Δεν δανειζόμαστε μόνο πληροφορία – έχουμε και τους δικούς μας»
Στη συζήτησή μας, ο Δημήτρης Παπαστεργίου έβαλε στο επίκεντρο τη σύνδεση του διαστήματος με την πολιτική προστασία. «Διανύουμε το καλοκαίρι και ξέρουμε πόσο σημαντικό είναι πλέον ότι δεν δανειζόμαστε μόνο πληροφορία από άλλους δορυφόρους, αλλά έχουμε και τους δικούς μας, και συμμετέχουμε πλέον σε σμήνη μικροδορυφόρων για την πολιτική προστασία».
Για να εξηγήσει γιατί αυτή η δυνατότητα έχει τόσο μεγάλο βάρος, στάθηκε στη δική του εμπειρία από τη Θεσσαλία. «Κατάγομαι από τα Τρίκαλα, από τη Θεσσαλία, όπου ζήσαμε και Ντάνιελ και Ηλία και Ιανό. Ξέρουμε πόσο σημαντικό είναι πλέον να ξέρουμε ανά πάσα στιγμή τι γίνεται στο έδαφος και να μπορέσουμε να χαρτογραφήσουμε τις ανάγκες και τα προβλήματα», σημείωσε.
Κατά τον ίδιο, ακριβώς εκεί βρίσκεται η μεγάλη διαφορά του νέου προγράμματος: ότι επιχειρεί να ενώσει δορυφορικά δεδομένα, επίγεια συστήματα και κρατικές υποδομές πληροφορίας. «Δεν είχαμε συστήματα ή, ακόμη κι αν είχαμε, αυτά δεν λειτουργούσαν. Πλέον έχουμε ένα κτηματολόγιο που σχεδόν έχει τελειώσει τη χαρτογράφηση, έχουμε φωτογραφίες από το διάστημα από τους δικούς μας δορυφόρους, έχουμε διαλειτουργικότητα με την ΑΑΔΕ, και πλέον χτίζουμε ένα σύστημα που θα βοηθήσει και θα δώσει λύση σε πραγματικά προβλήματα».
Από τις πυρκαγιές στον... ΟΠΕΚΕΠΕ και τον αγρότη
Ο υπουργός δεν θέλησε να περιορίσει τη συζήτηση μόνο στο πεδίο των φυσικών καταστροφών. Αντίθετα, επέμεινε ότι η αξία του προγράμματος φαίνεται και σε ζητήματα που συνδέονται με την αγροτική οικονομία, τη διαφάνεια και τη διοίκηση. «Περάσαμε μια χρονιά με πολύ ΟΠΕΚΕΠΕ. Θα πει κανείς τι σχέση έχει. Μα προφανώς και έχει σχέση, γιατί αυτή είναι η απάντηση σε όλα αυτά τα ζητήματα και τις παθογένειες που κράτησαν όλα αυτά τα χρόνια».
Όπως εξήγησε, η συνδυαστική χρήση δορυφορικών εικόνων, κτηματολογίου, επίγειων μητρώων και φορολογικών δεδομένων μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο ελέγχεται η πραγματική κατάσταση στην ύπαιθρο. «Πλέον μπορούμε να έχουμε ένα σύστημα το οποίο θα βοηθήσει τον πραγματικό αγρότη που θέλει να μείνει στο χωράφι του και να βλέπει τις ενισχύσεις να πηγαίνουν εκεί που πρέπει», τόνισε.
Στην ίδια λογική εντάσσει και τη μετεωρολογία, τις κρίσιμες υποδομές, ακόμη και ζητήματα ασφαλείας. Όπως ανέφερε στο Newsbomb, οι οπτικοί δορυφόροι, οι θερμικοί αισθητήρες και οι SAR πλατφόρμες δεν είναι μεμονωμένα εργαλεία, αλλά κομμάτια ενός μεγαλύτερου πλέγματος που θα επιτρέπει στην Ελλάδα να έχει καλύτερη εικόνα, ταχύτερη αντίδραση και πιο αξιόπιστη λήψη αποφάσεων.
«Δεν αγοράζουμε απλά από το ράφι»
Ιδιαίτερο βάρος δίνει ο Δημήτρης Παπαστεργίου και στο αναπτυξιακό σκέλος του σχεδίου. «Το διάστημα γεμίζει πλέον αμφιθέατρα γιατί πάρα πολλά νέα παιδιά, φοιτητές, αλλά και νέοι μηχανικοί, βρίσκουν δουλειά ή θέλουν να βρουν δουλειά στο διάστημα», τονίζει, συνδέοντας ευθέως το αυξημένο ενδιαφέρον με τις επενδύσεις που έχουν αρχίσει να γίνονται τόσο από τον ιδιωτικό τομέα όσο και μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης.
Εκεί, όπως λέει, βρίσκεται και μια από τις πιο κρίσιμες διαφορές της δεύτερης φάσης. «Δεν αγοράζουμε απλά από το ράφι πράγματα. Στο νέο πρόγραμμα ζητάμε το 50% των χρημάτων που θα επενδυθούν να επενδυθούν εδώ, στην Ελλάδα, και να γίνουν υποδομές για την Ελλάδα από εταιρείες που θα έρθουν και θα επενδύσουν εδώ», τόνισε.
«Άρα αποκτάμε και τεχνογνωσία, αποκτάμε και εξοπλισμό, και όλα αυτά στήνονται κατά τουλάχιστον 50% εδώ, με εγχώρια και ελληνικά μυαλά». Αυτή, κατά τον ίδιο, είναι και η βασική προϋπόθεση ώστε το ελληνικό διαστημικό πρόγραμμα να μην εξαντληθεί σε μερικές εντυπωσιακές εκτοξεύσεις, αλλά να αφήσει πίσω του βιομηχανία, προσωπικό, εγκαταστάσεις και εξαγώγιμη γνώση.
Το επόμενο βήμα: «Hellas Space 2»
Ο υπουργός μίλησε και για τη συνέχεια, συνδέοντας το παρόν με το «Hellas Space 2». «Πριν από μία εβδομάδα παρουσιάστηκε η συνέχεια του προγράμματος, το νέο πρόγραμμά μας για το διάστημα, που έρχεται να καλύψει νέες ανάγκες», εξηγώντας ότι η επόμενη φάση θα κινηθεί σε ακόμη πιο σύνθετες δυνατότητες.
«Θέλουμε να έχουμε πολύ καλύτερη εικόνα και άποψη από το διάστημα, στη γεωεπισκόπηση, με οπτικές και υπερφασματικές δυνατότητες, αλλά και με sensing, ώστε να ξέρουμε πλέον τι εκπέμπεται και από πού εκπέμπεται», ανέφερε. Και συμπλήρωσε ότι η χώρα πρέπει να ακολουθήσει και τις νέες απαιτήσεις στις επικοινωνίες, στις επίγειες και οπτικές συνδέσεις, αλλά και στην ασφαλή ανταλλαγή κρυπτογραφημένων κλειδιών.
Στο τέλος της ομιλίας του δε, ο Δημήτρης Παπαστεργίου έδωσε ξανά έναν προσωπικό τόνο. «Δεν το έχω κρύψει και το ξαναλέω: αν ήμουν σήμερα 18 και έπρεπε σε λίγες μέρες να κάνω το μηχανογραφικό μου, θα ήθελα πάρα πολύ να ασχοληθώ με το διάστημα», τόνισε πριν ευχαριστήσει όσους συμμετέχουν στο πρόγραμμα και όσους, όπως είπε, «προσφέρουν σήμερα στη χώρα».
Το μήνυμα της ESA και της βιομηχανίας
Στο forum, ο Dominique Gilleron από την ESA περιέγραψε το ελληνικό πρόγραμμα ως μία από τις πιο γρήγορες και απαιτητικές εθνικές διαστημικές υλοποιήσεις που έχει δει τα τελευταία χρόνια. Το βασικό, όπως εξήγησε, ήταν ότι χρειάστηκε να αλλάξει η ίδια η λογική με την οποία σχεδιάζονται παραδοσιακά τέτοια έργα: λιγότερη γραφειοκρατική ακαμψία, περισσότερη προσαρμογή σε διαθέσιμες τεχνολογίες, μεγαλύτερη ευελιξία στις απαιτήσεις και στενότερη συνεργασία με τη βιομηχανία.
Το στίγμα ήταν ότι η ελληνική προσπάθεια δεν αντιμετωπίστηκε ως μια τυπική διοικητική άσκηση, αλλά ως ένα πρόγραμμα που έπρεπε να παραδώσει γρήγορα και μετρήσιμα αποτελέσματα. Αυτό ακριβώς εξηγεί και γιατί η ESA εμφανίστηκε να δίνει έμφαση όχι μόνο στους δορυφόρους που μπήκαν σε τροχιά, αλλά και στις επίγειες υποδομές, στις νέες μονάδες δοκιμών, στην ενίσχυση της εγχώριας παραγωγικής ικανότητας και στη δημιουργία ενός οικοσυστήματος που μπορεί να αντέξει και στη δεύτερη φάση.
«Ο πιο προηγμένος δορυφόρος που έχουμε φτιάξει»
Τον τόνο από την πλευρά της βιομηχανίας έδωσε η Μαρία Καλάμα, managing director της Open Cosmos στην Ελλάδα, η οποία βρέθηκε στην – όπως είπε – «πολύ ευχάριστη θέση να έχει σήμερα το launch». «Είναι μια μέρα γιορτής, μια μέρα που βλέπουμε όλη τη δουλειά των τελευταίων ετών να φτάνει σε ένα επιτυχημένο αποτέλεσμα», ανέφερε, τονίζοντας ότι όχι μόνο η εκτόξευση πήγε ομαλά, αλλά και ότι η πρώτη επικοινωνία με τον δορυφόρο έγινε χωρίς προβλήματα, με όλα τα υποσυστήματα να λειτουργούν ονομαστικά.
Η ίδια στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι ο Hyperion που εκτοξεύθηκε «είναι στην πραγματικότητα ο πιο προηγμένος δορυφόρος που έχει κατασκευάσει μέχρι σήμερα ο όμιλος Open Cosmos». «Είμαστε πολύ περήφανοι εδώ στην Ελλάδα γιατί δεν εκτοξεύσαμε ένα αντίγραφο κάποιου δορυφόρου που φτιάξαμε αλλού», τόνισε. «Χτίσαμε έναν δορυφόρο με υπομετρική ανάλυση, με προηγμένες δυνατότητες τεχνητής νοημοσύνης, με δορυφορικές συνδέσεις, με νέο ευρωπαϊκό payload και νέο σύστημα τηλεμετρίας και τηλεδιοίκησης. Είναι ο πιο προηγμένος δορυφόρος που έχει φτιάξει το group», είπε, υπογραμμίζοντας τη συμβολή των ελληνικών ομάδων στο εγχείρημα.
Όσο για τις προκλήσεις, η Μαρία Καλάμα εξήγησε ότι το μεγαλύτερο ζήτημα αυτή την περίοδο στην Ευρώπη είναι η εξασφάλιση εκτοξεύσεων. «Χτίζουμε δορυφόρους σε δεκάδες, αν όχι σε εκατοντάδες μονάδες, και παρ’ όλα αυτά έχουμε τεράστια έλλειψη διαθέσιμων launchers. Αυτό είναι η πρόκληση νούμερο ένα», σημείωσε, λέγοντας πως η εταιρεία βρίσκεται ταυτόχρονα σε έργα παρατήρησης της Γης και τηλεπικοινωνιών και χρειάζεται να εξασφαλίζει συνεχώς νέα παράθυρα εκτόξευσης. Παρ’ όλα αυτά, όπως πρόσθεσε, το γεγονός ότι το πρόγραμμα της Ελλάδας προχώρησε με επιτυχημένες εκτοξεύσεις και έγκαιρες παραδόσεις «κλειδώνει την εμπιστοσύνη των χρηματοδοτών και των πελατών και εξασφαλίζει τη συνέχεια – άρα νέες επενδύσεις και νέες θέσεις εργασίας στην Ελλάδα».
Το όραμα του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος
Ο Δημήτρης Μπλιζιώτης, Επιστημονικός Σύμβουλος στο Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος, περιέγραψε το το Εθνικό Πρόγραμμα Δορυφόρων, το οποίο «τουλάχιστον στη φάση 1 που υλοποιούμε τώρα, απαρτίζεται από 5 μεγάλα έργα, τα οποία προφανώς— το κάθε ένα έχει αντίστοιχα υποέργα και ειδικά για αυτό των 130 εκατομμυρίων, που αφορά στην παρατήρηση γης».
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει 13 επιχειρησιακούς δορυφόρους, 7 οπτικούς, 4 θερμικούς και 2 SAR. «Οι θερμικοί και οι SAR έχουν ήδη ολοκληρώσει τις φωτογραφίσεις τους, είμαστε τώρα σε φάση πλήρους επιχειρησιακής λειτουργίας, τα δεδομένα εκμεταλλεύονται από τους δημόσιους φορείς, όπως επίσης και από τις εταιρείες», υπογράμμισε.
Οι πρώτες εικόνες από τους θερμικούς δορυφόρους:
«O στόχος ήταν να ενισχυθεί η εθνική παραγωγή, να μην απλά αγοράζουμε δορυφόρους, αλλά να αρχίσουμε να επενδύουμε και να φτιάχνουμε σχηματικά components και συστήματα στην Ελλάδα», σημειώσε. «Ωστόσο, το εθνικό μας πρόγραμμα δεν περιελάμβανε μόνο την δορυφορική υποδομή. Έχουμε αναπτύξει διάφορες υποδομές εδάφους, οι οποίες λειτουργούν υποστηρικτικά και συμπληρωματικά στους δορυφόρους», ανέφερε, για να συμπληρώσει:
«Έχουν φτιαχτεί 2 νέοι σταθμοί εδάφους, ο ένας έχει φτιαχτεί από την AuroraTech και ο δεύτερος από την Open Cosmos, οι οποίοι αποσκοπούν στο να προσφέρουν υπηρεσίες και να μπορούν να υποστηρίξουν διαφορετικά συστήματα και διαφορετικούς δορυφόρους, πρωτίστως του εθνικού μας προγράμματος, αλλά προφανέστατα οι εφαρμογές που μπορούν να αξιοποιηθούν είναι πολλές».
«Μιλάμε δηλαδή για 5 διαφορετικές κατηγορίες υπηρεσιών: στο έδαφος, στα νερά, στην ασφάλεια, στην αγροτική παραγωγή και στα δάση. Κάθε μία από αυτές τις κατηγορίες έχει αναπτύξει πολλά προϊόντα και προστιθέμενης αξίας και υπηρεσίες, οι οποίες, ο στόχος είναι μέσω του Hub να γίνονται αντιληπτές και να χρησιμοποιούνται από τους τελικούς χρήστες» εξήγησε.
Δείτε χαρακτηριστικά την παρουσίαση:
