Γιατί οι αεροπορικές «μισούν» τους επιβάτες της...«οικονομικής θέσης»;

Από τον Δεκέμβριο, ο λογαριασμός μέλους μου στην American Airlines έχει «κολλήσει» στα 55.361 μίλια. Και έτσι θα παραμείνει, καθώς ακόμη ένα προνόμιο της βασικής οικονομικής θέσης (basic economy) καταργείται.

Για περισσότερα από δώδεκα χρόνια, η κατηγορία εισιτηρίων με τη χαμηλότερη τιμή υπήρξε ευλογία για ταξιδιώτες με περιορισμένο προϋπολογισμό που ήταν πρόθυμοι να ανταλλάξουν τις ανέσεις με μια φθηνότερη τιμή. Ωστόσο, οι μεγάλες αεροπορικές εταιρείες έχουν αρχίσει να περιορίζουν σταδιακά τα προνόμιά μας, αναγκάζοντάς μας να αντιμετωπίσουμε μια σκληρή αλήθεια: η αφοσίωσή μας δεν ανταποδίδεται.

«Αυτό που ουσιαστικά κάνουν οι αεροπορικές εταιρείες με αυτές τις αλλαγές είναι να λένε στον ταξιδιώτη της basic economy ότι δεν εκτιμούν ούτε εκείνον ούτε τα χρήματά του», δήλωσε ο Henry Harteveldt, ιδρυτής και πρόεδρος της Atmosphere Research Group, μιας εταιρείας συμβούλων στην Washington Post. «Οι ενέργειες αυτές δεν θα κάνουν πολλούς από αυτούς τους ταξιδιώτες πιο πιστούς στην εταιρεία».

Από την αρχή, η basic economy ήταν μια επιλογή με τα απολύτως βασικά: δεν επιτρέπεται επιλογή θέσης εκ των προτέρων ούτε αλλαγές ή ακυρώσεις εισιτηρίων. Οι επιβάτες συνήθως επιβιβάζονται τελευταίοι, ενώ τουλάχιστον μία αεροπορική εταιρεία χρεώνει ακόμη και τη χειραποσκευή. Ο πιο πρόσφατος στόχος: τα μίλια των προγραμμάτων συχνών επιβατών.

Τον Δεκέμβριο, η American Airlines ενημέρωσε τους επιβάτες της basic economy ότι δεν δικαιούνται πλέον μίλια. Από τις 2 Απριλίου, η United θα εφαρμόσει παρόμοια πολιτική, με ορισμένες εξαιρέσεις. Η Delta Air Lines είχε καταργήσει το προνόμιο ήδη από τον Ιανουάριο του 2022. Οι Southwest, JetBlue και Alaska Airlines εξακολουθούν να επιτρέπουν στους ταξιδιώτες αυτής της κατηγορίας θέσεων να συγκεντρώνουν μίλια, αλλά με μειωμένο ρυθμό.

Χωρίς το κίνητρο των δωρεάν ταξιδιών, οι ταξιδιώτες με χαμηλό προϋπολογισμό μπορεί να βρεθούν σε ένα δίλημμα. Μπορούν να αντισταθούν στην πίεση για αναβάθμιση και να παραμείνουν στην ίδια κατηγορία. Μπορούν να υποκύψουν, πληρώνοντας περισσότερα για μια θέση στην κανονική οικονομική θέση με λιγότερους περιορισμούς. Μπορούν να στραφούν στις ακόμη πιο αυστηρές εταιρείες υπερ-χαμηλού κόστους. Ή μπορούν να μάθουν πώς να «παίζουν το παιχνίδι».

Πολλοί περιορισμοί

Οι μεγάλες αεροπορικές εταιρείες δημιούργησαν τη χαμηλότερη κατηγορία οικονομικής θέσης για να προσελκύσουν ταξιδιώτες που διαφορετικά θα επέλεγαν φθηνές εταιρείες όπως οι Frontier, Spirit και Allegiant, οι οποίες άρχισαν να εισχωρούν στην αγορά τους. Σήμερα, οι περισσότερες εγχώριες και διεθνείς αεροπορικές εταιρείες προσφέρουν μια κατηγορία «basic» ή «lite» economy.

Κατά την κράτηση, οι εταιρείες είναι ξεκάθαρες σχετικά με τους περιορισμούς. Αφού επιλέξετε τον ναύλο, εμφανίζεται ένας συγκριτικός πίνακας που δείχνει όλα τα προνόμια που θυσιάζετε για να εξοικονομήσετε λίγα χρήματα.

Το μεγαλύτερο μειονέκτημα για πολλούς ταξιδιώτες είναι η αυστηρή πολιτική ότι τα εισιτήρια δεν επιστρέφονται ούτε αλλάζουν. Για να τροποποιήσουν το εισιτήριο, οι επιβάτες πρέπει να ακυρώσουν την πτήση και στη συνέχεια να κλείσουν ξανά εισιτήριο χρησιμοποιώντας το πιστωτικό ποσό, πληρώνοντας επιπλέον τέλος αλλαγής και τη διαφορά τιμής. Στις υψηλότερες κατηγορίες εισιτηρίων, οι περισσότερες αεροπορικές εταιρείες καταργούν το τέλος αλλαγής.

Ο Nick Ewen, ανώτερος διευθυντής σύνταξης στο The Points Guy, προειδοποίησε ότι αν το τέλος ακύρωσης ξεπερνά την τιμή του εισιτηρίου, ενδέχεται να μην λάβετε καθόλου πιστωτικό ποσό.

Επιπλέον, οι επιβάτες της basic economy δεν μπορούν να επιλέξουν τις θέσεις τους εκ των προτέρων — κάτι που αποτελεί μεγάλο πρόβλημα για οικογένειες με μικρά παιδιά. Επιβιβάζονται στην τελευταία ομάδα, αυξάνοντας την πιθανότητα να χρειαστεί να παραδώσουν τις αποσκευές τους στην πύλη επειδή οι χώροι αποσκευών πάνω από τα καθίσματα έχουν γεμίσει. Συχνά καταλήγουν επίσης στη «λιγότερο επιθυμητή» μεσαία θέση.

«Δεν νομίζω ότι οι μεγάλες αεροπορικές εταιρείες θέλουν πραγματικά να σας πουλήσουν εισιτήρια basic economy», δήλωσε ο Jeb Brooks, δημιουργός ταξιδιωτικού περιεχομένου που ίδρυσε το GreenerGrass.com μαζί με τη σύζυγό του, Suzanne. «Κατά τη διαδικασία online κράτησης, συνήθως προσπαθούν να σας αποθαρρύνουν από το να αγοράσετε αυτού του είδους τα εισιτήρια».

Παρόλα αυτά, σε σύγκριση με τις εταιρείες χαμηλού κόστους, οι μεγάλες αεροπορικές εταιρείες μοιάζουν σχεδόν «νεράιδες-νονές», ακόμη και στη basic κατηγορία. Τα ποτά, τα σνακ και οι χειραποσκευές παρέχονται δωρεάν. (Η United αποτελεί εξαίρεση, χρεώνοντας 65 δολάρια για αποσκευή που πρέπει να ελεγχθεί στην πύλη.) Το Wi-Fi είναι δωρεάν για όλους τους επιβάτες (JetBlue) ή για τα μέλη προγραμμάτων πιστότητας (Delta, United, American). Οι επιβάτες μπορούν επίσης να παρακολουθούν δωρεάν ταινίες και τηλεοπτικές εκπομπές είτε από τις οθόνες των καθισμάτων είτε από την εφαρμογή της αεροπορικής εταιρείας.

«Όταν βρίσκεστε μέσα στο αεροπλάνο, είναι σχεδόν σαν όλοι να βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο», είπε ο Ewen. «Δεν είναι σαν να σας κλειδώνουν σε ένα κουτί και να μην μπορείτε να βγείτε μέχρι να προσγειωθείτε».

Μια μέρα τον Απρίλιο του 2025, ο Jeb και η Suzanne Brooks δοκίμασαν την εμπειρία της basic economy σε τρεις διαφορετικές αεροπορικές εταιρείες. Ο Jeb είπε ότι η ιδέα προήλθε από ακόλουθους τους, οι οποίοι είχαν εκφράσει την έκπληξή τους για τους αυστηρούς περιορισμούς. Το ζευγάρι βίωσε πολλά από τα μειονεκτήματα για τα οποία παραπονιούνται συχνά οι ταξιδιώτες με χαμηλό προϋπολογισμό.

Στο σκέλος της πτήσης της Delta από το Λος Άντζελες προς το Ντάλας, αναγκάστηκαν να παραδώσουν τις αποσκευές τους στην πύλη, επειδή οι χώροι αποσκευών πάνω από τα καθίσματα είχαν γεμίσει. Κάθισαν επίσης σε μεσαίες θέσεις. Είχαν καλύτερη τύχη στην πτήση της American από το Ντάλας προς το Σικάγο Ο’Χέαρ, όπου κάθισαν μαζί στην τελευταία σειρά, με ελάχιστη δυνατότητα ανάκλισης των καθισμάτων. Στο ταξίδι με τη United προς το αεροδρόμιο Reagan National, χρειάστηκε να πληρώσουν για να παραδώσουν τις αποσκευές τους — κάτι που τελικά ανέβασε το κόστος του εισιτηρίου πάνω από αυτό της κανονικής οικονομικής θέσης.

Όταν ρωτήθηκε αν θα έκλεινε basic economy για λόγους άλλους πέρα από ερευνητικούς, απάντησε ότι αυτό είναι «μάλλον απίθανο».

Η Sally French, βασική συντάκτρια στο NerdWallet, εναλλάσσεται ανάμεσα στη basic και την κανονική οικονομική θέση. Για ένα ταξίδι χαμηλού ρίσκου και μικρής σημασίας — όπως ένα πάρτι εργένικων στο Λας Βέγκας ή μια οικογενειακή επίσκεψη στη Νότια Καλιφόρνια — θα κλείσει basic economy. Για μια πιο ακριβή και σημαντική διακοπή, όπως μια πτήση 800 δολαρίων προς τη Χαβάη, θα επιλέξει την ακριβότερη οικονομική θέση.

Οι αεροπορικές εταιρείες μπορεί να μοιάζουν με «κακό αγόρι»

Ο Gary Leff, ιδρυτής του ταξιδιωτικού blog View from the Wing, παρομοίασε τις αεροπορικές εταιρείες με τον κακό σύντροφο του οποίου προσπαθείς να κερδίσεις την προσοχή.

«Θα σου φερθούμε πολύ άσχημα, οπότε δώσε μας περισσότερα χρήματα και σου υποσχόμαστε ότι θα σου φερθούμε καλύτερα», είπε ο Leff, μιμούμενος τη στάση των εταιρειών.

Ο Harteveldt είπε ότι οι επιβάτες της basic economy δεν είναι απαραίτητοι σε δρομολόγια με μεγάλη ζήτηση· αρκετοί άνθρωποι πληρώνουν υψηλότερους ναύλους ώστε η πτήση να είναι κερδοφόρα. Οι ταξιδιώτες με χαμηλό προϋπολογισμό, πρόσθεσε, συχνά θεωρούνται απλώς «γέμισμα θέσεων». Σε απάντηση στο ερώτημά μου για το αν οι επιβάτες basic economy παραμελούνται, η United με διαβεβαίωσε ότι αγαπά όλους τους πελάτες της. Η American, από την άλλη, μου υπενθύμισε ότι επιτρέπει στους επιβάτες να φέρνουν δύο αντικείμενα χειραποσκευών στην καμπίνα.

Για τους ταξιδιώτες που σκέφτονται να στραφούν σε αεροπορικές εταιρείες υπερ-χαμηλού κόστους, η French απαρίθμησε αρκετούς λόγους για να μην το κάνουν: ακόμη πιο αυστηρούς κανονισμούς, καθόλου προνόμια, λιγότερες πτήσεις και δρομολόγια, χειρότερες εφαρμογές και χαμηλότερη ποιότητα εξυπηρέτησης πελατών.

«Μου έχει συμβεί να ακυρωθεί πτήση της United και η εφαρμογή αμέσως να μου λέει: “Να η επόμενη επιλογή σου”, κάνοντας τη διαδικασία πολύ εύκολη», είπε η French. «Με μια εταιρεία χαμηλού κόστους είναι σαν να σου λένε: “Καλή τύχη”. Καταλήγεις σε ένα τεράστιο τηλεφωνικό σύστημα με έναν μόνο εκπρόσωπο εξυπηρέτησης».

Η French προειδοποίησε να μην εγκαταλείψουν οι ταξιδιώτες τις μεγάλες αεροπορικές εταιρείες εξαιτίας αυτής της τελευταίας αλλαγής. Τα μίλια συχνών επιβατών άλλωστε δεν έχουν ιδιαίτερα μεγάλη αξία — λιγότερο από δύο σεντς το μίλι, σύμφωνα με υπολογισμούς του NerdWallet.

«Μπορεί ψυχολογικά να σε απογοητεύει, αλλά από καθαρά οικονομική άποψη θα δεχόμουν ευχαρίστως να χάσω τη δυνατότητα να κερδίσω μίλια United αξίας περίπου 3 δολαρίων, αν αυτό σημαίνει ότι θα εξοικονομήσω αρκετά χρήματα στο εισιτήριό μου», είπε.

Εναλλακτικοί τρόποι για να συγκεντρώνετε μίλια

Οι επιβάτες της basic economy μπορούν ακόμη να συγκεντρώνουν μίλια και πολύτιμους πόντους μέσω άλλων τρόπων.

Μέσω των προγραμμάτων πιστότητας μιας αεροπορικής εταιρείας, μπορεί να συγκεντρώσετε πόντους που θα ανεβάσουν το επίπεδο της ιδιότητας μέλους σας, ανοίγοντας τον δρόμο για προνόμια όπως δωρεάν αποσκευές, προτεραιότητα στην επιβίβαση και αναβαθμίσεις θέσεων. Το πρόγραμμα κάθε εταιρείας είναι διαφορετικό. Στη United, για παράδειγμα, οι επιβάτες basic economy μπορούν να συγκεντρώνουν Premier Qualifying Points, αλλά όχι Premier Qualifying Flights, είπε ο Ewen.

Οι ταξιδιώτες μπορούν επίσης να κερδίζουν μίλια πετώντας με συνεργαζόμενες αεροπορικές εταιρείες σε παγκόσμιες συμμαχίες, όπως η Star Alliance (United), η oneworld (American) και η SkyTeam (Delta).

Ξέρετε εκείνες τις προωθήσεις πιστωτικών καρτών μέσα στο αεροπλάνο; Σταματήστε την ταινία και ακούστε. Εκτός από το μπόνους εγγραφής, αυτές οι κάρτες επιτρέπουν στους κατόχους τους να συγκεντρώνουν μίλια από αγορές αγαθών και υπηρεσιών. Πείτε το έξυπνες αγορές ή γλυκιά «εκδίκηση», αλλά μπορείτε να μαζεύετε μίλια ακόμη και όταν αγοράζετε το επόμενο εισιτήριο basic economy.

«Αυτές οι κάρτες μπορούν να βοηθήσουν να αντισταθμιστούν ορισμένοι από τους περιορισμούς της basic economy», είπε ο Ewen.

Διαβάστε επίσης