Ο κρυφός τρόπος με τον οποίο η ΔΕΠΥ αυξάνει τα επίπεδα χοληστερόλης
ΔΕΠΥ και χοληστερόλη: Τι λέει η επιστήμη για τη σύνδεση.
Η ΔΕΠΥ (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας) συνήθως συζητείται με όρους προσοχής, παρορμητικότητας και εκτελεστικής λειτουργίας. Ωστόσο, οι αναδυόμενες έρευνες υποδηλώνουν ότι μπορεί επίσης να συνδέεται με την καρδιομεταβολική υγεία, συμπεριλαμβανομένης της χοληστερόλης.
Η συσχέτιση δεν είναι απλή. Ορισμένες μελέτες έχουν βρει υψηλότερη LDL («κακή») χοληστερόλη σε άτομα με ΔΕΠΥ, ενώ άλλες βρήκαν χαμηλότερα επίπεδα ή καμία ουσιαστική διαφορά. Τα τρέχοντα στοιχεία υποδηλώνουν ότι οποιαδήποτε σύνδεση πιθανώς αντανακλά διάφορους παράγοντες, όπως η γενετική, το σωματικό βάρος, ο τρόπος ζωής και το περιβάλλον, αντί ότι η ΔΕΠΥ προκαλεί άμεσα υψηλή χοληστερόλη.
Τι δείχνουν έρευνες για τη ΔΕΠΥ και τη χοληστερόλη;
Μια μελέτη του 2024 στο Translational Psychiatry εξέτασε τη γενετική σύνδεση για ΔΕΠΥ σε 50.768 ενήλικες. Οι υψηλότερες πολύ-γονικές βαθμολογίες ΔΕΠΥ συσχετίστηκαν με διάφορους καρδιομεταβολικούς βιοδείκτες, συμπεριλαμβανομένων μετρήσεων του μεταβολισμού των λιπιδίων.
Ένα από τα πιο σαφή ευρήματα ήταν η χαμηλότερη HDL («καλή») χοληστερόλη. Μια αυξημένη απόκλιση στον γενετικό κίνδυνο ΔΕΠΥ συσχετίστηκε με μείωση κατά 0,04 τυπικής απόκλισης στην HDL. Συσχετίσεις εντοπίστηκαν επίσης με την ολική χοληστερόλη, την LDL χοληστερόλη, τα τριγλυκερίδια και την απολιποπρωτεΐνη Β.
Ωστόσο, οι επιδράσεις ήταν μικρές. Αφότου οι ερευνητές συνυπολόγισαν τον ΔΜΣ, πολλές συσχετίσεις (συμπεριλαμβανομένης της LDL χοληστερόλης) δεν ήταν πλέον στατιστικά σημαντικές, αν και οι συσχετίσεις HDL και τριγλυκεριδίων παρέμειναν.
Πώς συνδέεται η ΔΕΠΥ με πιο δυσμενές λιπιδαιμικό προφίλ;
Η καθημερινή συμπεριφορά μπορεί να συμβάλλει. Οι δυσκολίες στην εκτελεστική λειτουργία μπορούν να δυσκολέψουν τον προγραμματισμό γευμάτων, την τακτική άσκηση και τον συνεπή ύπνο. Σε ορισμένα άτομα με ΔΕΠΥ, η παρορμητικότητα μπορεί επίσης να συμβάλει στο κάπνισμα, την υπερφαγία και τη μεγαλύτερη εξάρτηση από «γρήγορα», υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα.
Αυτοί οι παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν το σωματικό βάρος, την ευαισθησία στην ινσουλίνη και τη χοληστερόλη. Η παχυσαρκία και ο διαβήτης είναι επίσης πιο συχνοί μεταξύ των ατόμων με ΔΕΠΥ.
Η γενετική μπορεί επίσης να συμβάλλει. Αλλά όταν οι ερευνητές στην μελέτη του 2024 συνέκριναν αδέλφια για να λάβουν υπόψη κοινούς οικογενειακούς παράγοντες, οι περισσότερες συσχετίσεις εξασθένησαν σημαντικά. Αυτό υποδηλώνει ότι το οικογενειακό περιβάλλον και άλλες κοινές επιρροές έχουν επίσης σημασία.
Επηρεάζουν τη χοληστερόλη τα φάρμακα για τη ΔΕΠΥ;
Τα τρέχοντα στοιχεία δεν δείχνουν ότι τα φάρμακα για τη ΔΕΠΥ αυξάνουν συστηματικά τη χοληστερόλη. Μια μακροχρόνια γερμανική μελέτη στην οποία συμμετείχαν περισσότερα από 1.200 παιδιά και έφηβοι δεν διαπίστωσε σημαντικές διαφορές στην ολική χοληστερόλη, την LDL, την HDL ή τα τριγλυκερίδια μεταξύ ατόμων με ΔΕΠΥ και ομάδων ελέγχου.
Τα διεγερτικά μπορούν να αυξήσουν σε μέτριο βαθμό τον καρδιακό ρυθμό και την αρτηριακή πίεση, επομένως αυτές οι μετρήσεις παραμένουν σημαντικές κατά τη διάρκεια της θεραπείας.
Γιατί αυτό έχει σημασία για την υγεία της καρδιάς;
Η χοληστερόλη είναι μόνο ένα μέρος της συνολικής εικόνας. Μια σουηδική μελέτη, στην οποία συμμετείχαν περισσότερα από 5 εκατομμύρια άτομα, διαπίστωσε ότι οι ενήλικες με ΔΕΠΥ είχαν υψηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων ακόμη και αφότου συνυπολογίστηκαν παράγοντες όπως η παχυσαρκία, ο διαβήτης, το κάπνισμα, τα προβλήματα ύπνου και άλλους παράγοντες.
Μια μεταγενέστερη μετα-ανάλυση διαπίστωσε, επίσης, υψηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο μεταξύ των ατόμων με ΔΕΠΥ, αν και οι μηχανισμοί παραμένουν αβέβαιοι. Αυτό δεν σημαίνει ότι η καρδιακή νόσος είναι αναπόφευκτη: σημαίνει ότι η καρδιαγγειακή πρόληψη αξίζει προσοχής παράλληλα με τη φροντίδα της ΔΕΠΥ.
Τι μπορούν να κάνουν τα άτομα με ΔΕΠΥ
Δεν υπάρχει κάποια ειδική «δίαιτα για χοληστερόλης για άτομα με ΔΕΠΥ». Χρήσιμα βήματα περιλαμβάνουν:
- γνώση των επιπέδων λιπιδίων και της αρτηριακής σας πίεσης
- αποφυγή του καπνίσματος
- τακτική σωματική δραστηριότητα
- διαχείριση του βάρους όταν είναι απαραίτητο
Επίσης, κατανάλωση περισσότερων:
- λαχανικών
- φρούτων
- δημητριακών ολικής αλέσεως
- οσπρίων
- ξηρών καρπών
- ψαριών
- ακόρεστων λιπαρών
Επειδή η καθαυτή οργάνωση μέσα στην ημέρα μπορεί να είναι δύσκολη για άτομα με ΔΕΠΥ, πρακτικές υποστηρίξεις όπως πρότυπα γευμάτων, λίστες αγορών και υπενθυμίσεις στο smartphone μπορούν να κάνουν ευκολότερη την τήρηση υγιεινών συνηθειών.
Συχνές Ερωτήσεις
Το να έχω ΔΕΠΥ σημαίνει αυτόματα ότι έχω και υψηλή χοληστερόλη;
Όχι βέβαια! Πολλά άτομα με ΔΕΠΥ έχουν φυσιολογικά επίπεδα λιπιδίων και τα ευρήματα για την LDL είναι ασυνεπή. Μόνο μια εξέταση αίματος μπορεί να προσδιορίσει το προφίλ χοληστερόλης σας.
Πρέπει τα άτομα με ΔΕΠΥ να ελέγχονται συχνότερα για τυχόν ανεβασμένη χοληστερόλη;
Η ΔΕΠΥ από μόνη της δεν δημιουργεί ένα καθολικό επιπλέον πρόγραμμα ελέγχου. Οι εξετάσεις θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν την ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό και άλλους καρδιαγγειακούς κινδύνους, αν και η συζήτηση για την καρδιομεταβολική παρακολούθηση με έναν κλινικό ιατρό είναι λογική.
Συμπέρασμα
Η ΔΕΠΥ μπορεί να σχετίζεται με τη χοληστερόλη μέσω επικαλυπτόμενων γενετικών παραγόντων, σωματικού βάρους, συμπεριφοράς και περιβαλλοντικών παραγόντων, αλλά η σχέση παραμένει περίπλοκη.
Η πρακτική διαχείριση είναι η τακτική καρδιαγγειακή παρακολούθηση και η υποστήριξη βιώσιμων συνηθειών. Μην υποθέσετε ποτέ ότι η καθαυτή ΔΕΠΥ προκαλεί αναπόφευκτα υψηλή χοληστερόλη.
Πηγές:
