Πρώιμο Αλτσχάιμερ: Πώς μπορεί να εκδηλωθούν τα πρώτα συμπτώματα στην καθημερινή ζωή
Αλτσχάιμερ πριν από τα 65: Οι καθημερινές αλλαγές που μπορεί εύκολα να διαφύγουν της προσοχής.
Η νόσος Αλτσχάιμερ συνδέεται συνήθως με τα γηρατειά, αλλά μπορεί να ξεκινήσει πολύ νωρίτερα. Όταν τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 65 ετών, η πάθηση ονομάζεται νόσος Αλτσχάιμερ πρώιμης έναρξης.
Επειδή οι ασθενείς ενδέχεται να εργάζονται ακόμη, να μεγαλώνουν παιδιά ή να φροντίζουν άλλους, τα πρώτα σημάδια μπορεί να εκληφθούν λανθασμένα ως άγχος, εξάντληση ή διάσπαση προσοχής.
Τι είναι η νόσος Αλτσχάιμερ πρώιμης έναρξης;
Το πρώιμο Αλτσχάιμερ είναι η ίδια προοδευτική εγκεφαλική νόσος, που παρατηρείται και σε πιο προχωρημένη ηλικία, αλλά τα συμπτώματα εκδηλώνονται πριν από τα 65 έτη, ακόμα και από τα 40 ή τα 50. Είναι πολύ λιγότερο συχνή από την μορφή της νόσου που εμφανίζεται σε μεγαλύτερη ηλικία, και οι περισσότερες περιπτώσεις δεν οφείλονται στις κληρονομικές μεταλλάξεις, που πιθανώς ευθύνονται για την οικογενή μορφή της νόσου Αλτσχάιμερ.
Το Αλτσχάιμερ επηρεάζει σταδιακά τα εγκεφαλικά δίκτυα, που σχετίζονται με την μνήμη, τον λόγο, την λογική σκέψη, την οπτικοχωρική αντίληψη και τη συμπεριφορά. Η απώλεια μνήμης είναι συχνό φαινόμενο, ωστόσο οι νεότεροι ασθενείς είναι πιο πιθανό να παρουσιάσουν πιο έντονα συμπτώματα, τα οποία δεν αφορούν την μνήμη, γεγονός που μπορεί να καθυστερήσει την αναγνώριση και τη διάγνωση της νόσου.
Πώς μπορεί να εκδηλωθούν τα συμπτώματα πρώιμου Αλτσχάιμερ στην καθημερινή ζωή;
Το βασικό χαρακτηριστικό είναι μια επίμονη, προοδευτική μεταβολή σε σχέση με τις προηγούμενες ικανότητες του ατόμου και όχι ένα περιστασιακό σφάλμα ή κενό μνήμης.
- Προβλήματα πρόσφατης μνήμης: Ξεχνάτε μια συζήτηση που έγινε νωρίτερα την ίδια μέρα, ρωτάτε επανειλημμένα την ίδια ερώτηση, ή χάνετε ραντεβού και προθεσμίες, στα οποία παλαιότερα ήσασταν πάντοτε τυπικοί.
- Δυσκολία στον προγραμματισμό και την επίλυση προβλημάτων: Οι μηνιαίοι λογαριασμοί σας προκαλούν σύγχυση, δυσκολεύεστε με μια οικεία συνταγή μαγειρικής ή με εργασίες που απαιτούν πολλά επιμέρους στάδια προτού ολοκληρωθούν.
- Δυσκολία με τις λέξεις: Συχνή αδυναμία ανάκλησης κοινών λέξεων, διακοπή της ομιλίας στην μέση μιας πρότασης και δυσκολία στη σύνταξη συνηθισμένων μηνυμάτων στο κινητό τηλέφωνο.
- Οπτικοχωρικά προβλήματα: Λανθασμένη εκτίμηση αποστάσεων κατά την οδήγηση, αποπροσανατολισμός σε μια γνώριμη διαδρομή και δυσκολία στην ερμηνεία οπτικών ερεθισμάτων.
- Προβλήματα με οικείες δραστηριότητες: Η προετοιμασία ενός συνηθισμένου γεύματος, η οργάνωση μιας λίστας αγορών και η χρήση οικείων συσκευών μπορεί ξαφνικά να απαιτούν πολύ περισσότερο χρόνο.
- Αλλαγές στη διάθεση και την κοινωνική συμπεριφορά: Αυξανόμενη κοινωνική απόσυρση, άγχος, ευερεθιστότητα ή απάθεια, σε συνδυασμό με γνωστικές δυσκολίες.
Τα πρώτα συμπτώματα είναι πάντα προβλήματα μνήμης;
Όχι. Η προοδευτική δυσκολία στην μνήμη παραμένει συχνό φαινόμενο, ωστόσο η νόσος Αλτσχάιμερ πρώιμης έναρξης είναι πιο πιθανό να παρουσιάσει άτυπες μορφές σε σχέση με τον τύπο που εμφανίζεται σε μεγαλύτερη ηλικία.
Ορισμένα άτομα παρουσιάζουν αρχικά έντονα προβλήματα λόγου, ενώ άλλα αντιμετωπίζουν οπτικοχωρικές δυσκολίες ή διαταραχές στις εκτελεστικές λειτουργίες, δηλαδή στις δεξιότητες που απαιτούνται για τον σχεδιασμό, την οργάνωση και την εναλλαγή μεταξύ διαφορετικών δραστηριοτήτων.
Αυτά τα πρότυπα συμπτωμάτων μπορεί να προσομοιάζουν με άλλες νευρολογικές ή ψυχιατρικές παθήσεις, συμβάλλοντας έτσι στην καθυστέρηση της διάγνωσης.
Πότε πρέπει κάποιος να ζητήσει ιατρική αξιολόγηση;
Το να ξεχάσει κανείς ένα όνομα ή να μην θυμάται πού άφησε τα κλειδιά του μία φορά, δεν σημαίνει ότι πάσχει από τη νόσο Αλτσχάιμερ. Η ανησυχία δικαιολογείται όταν οι αλλαγές είναι καινούργιες, επιδεινώνονται σταδιακά και επηρεάζουν την εργασία, τη διαχείριση οικονομικών, την οδήγηση, τις διαπροσωπικές σχέσεις και άλλες καθημερινές δραστηριότητες.
Η αξιολόγηση από νευρολόγο μπορεί να περιλαμβάνει:
- λήψη λεπτομερούς ιατρικού ιστορικού
- γνωστικά και νευρολογικά τεστ
- εξετάσεις αίματος
- απεικονιστικές εξετάσεις εγκεφάλου
- έλεγχο για βιοδείκτες της νόσου Αλτσχάιμερ (εφόσον κρίνεται σκόπιμο)
Πρέπει επίσης να εξεταστούν άλλες πιθανές αιτίες γνωστικών προβλημάτων, όπως η κατάθλιψη, οι διαταραχές ύπνου, οι παρενέργειες φαρμάκων και ορισμένες άλλες ιατρικές παθήσεις.
Συχνές Ερωτήσεις
Είναι κληρονομικό το πρώιμο Αλτσχάιμερ;
Όχι. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η νόσος δεν οφείλεται σε άμεσα κληρονομούμενη μετάλλαξη, που σχετίζεται με το Αλτσχάιμερ. Υπάρχουν βέβαια σπάνιες κληρονομικές μορφές, οι οποίες ενδέχεται να προσβάλλουν αρκετά μέλη της οικογένειας σε διαφορετικές γενιές.
Είναι το να χάνει κανείς τον προσανατολισμό του πιο ανησυχητικό από τη συνηθισμένη λήθη;
Μπορεί να είναι. Ο αποπροσανατολισμός σε μια γνώριμη διαδρομή ή το να μην θυμάται κανείς πώς έφτασε σε ένα σημείο αποτελούν πιο ανησυχητικά σημάδια από ένα μεμονωμένο περιστατικό λήθης, ειδικά εάν το φαινόμενο επαναλαμβάνεται ή συνοδεύεται από άλλες γνωστικές αλλαγές.
Μπορεί κάποιος να πάσχει από πρώιμο Αλτσχάιμερ χωρίς εμφανή απώλεια μνήμης;
Ναι. Ορισμένοι ασθενείς παρουσιάζουν αρχικά πιο έντονα προβλήματα στον λόγο, στις οπτικοχωρικές δεξιότητες και στις εκτελεστικές λειτουργίες, παρά στην μνήμη.
Συμπέρασμα
Το πρώιμο Αλτσχάιμερ μπορεί να επηρεάσει άτομα πολύ πριν από την ηλικία… συνταξιοδότησης, και τα πρώτα της σημάδια δεν είναι πάντα έντονα, ούτε αφορούν πρωτίστως την μνήμη. Σταδιακές αλλαγές που επηρεάζουν τη διεκπεραίωση οικείων δραστηριοτήτων, τη χρήση της γλώσσας, τον προσανατολισμό, τον σχεδιασμό και την κρίση χρήζουν ιατρικής διερεύνησης, όταν αρχίζουν να παρεμποδίζουν την καθημερινή ζωή.
Η έγκαιρη αξιολόγηση μπορεί να εντοπίσει άλλες αιτίες και, εφόσον πρόκειται για νόσο Αλτσχάιμερ, να ανοίξει τον δρόμο για συζητήσεις σχετικά με τη θεραπεία, την παροχή υποστήριξης και τον πρακτικό σχεδιασμό της ζωής του ασθενούς.
Πηγές:
