Τι εξέταση να κάνετε αν ξυπνάτε με πονοκέφαλο και έχετε υπνηλία μέσα στην ημέρα
Έχετε ροχαλητό και διακοπές στην αναπνοή; Πότε να ψαχτείτε για υπνική άπνοια.
Η υπνική άπνοια είναι ένα ρεαλιστικό ενδεχόμενο, όταν το ροχαλητό συνοδεύεται από διακοπές της αναπνοής, απότομες εισπνοές (σαν λαχάνιασμα ή πνιγμό) ή επίμονη υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας, ακόμη και μετά από έναν πλήρη νυχτερινό ύπνο.
Αυτά τα σημάδια δεν αποτελούν από μόνα τους διάγνωση, αλλά λόγο για να ζητήσετε ιατρική αξιολόγηση, αντί να προσπαθείτε απλώς να περιορίσετε τον θόρυβο του ροχαλητού.
Η πιο συχνή μορφή, η αποφρακτική υπνική άπνοια, εμφανίζεται όταν ο ανώτερος αεραγωγός στενεύει ή κλείνει επανειλημμένα κατά τη διάρκεια του ύπνου. Σύντομες αφυπνίσεις τον ανοίγουν ξανά, συχνά χωρίς καν το άτομο να τις θυμάται, με αποτέλεσμα ο ύπνος να είναι κατακερματισμένος.
Ποια συμπτώματα δικαιολογούν την εξέταση για υπνική άπνοια;
Οι διακοπές της αναπνοής και οι επιπτώσεις τους στην καθημερινή λειτουργικότητα αποτελούν ιδιαίτερα σημαντικές ενδείξεις.
Τα σημάδια που πρέπει να συζητήσετε με έναν γιατρό περιλαμβάνουν:
- Αναπνοή που σταματά και επανέρχεται επανειλημμένα, κάτι που γίνεται αντιληπτό από κάποιον άλλον (π.χ. τον/την σύντροφό σας στο κρεβάτι που κοιμάστε).
- Αφύπνιση με αίσθημα λαχανιάσματος, πνιγμού ή έντονου ροχαλητού.
- Δυνατό, συστηματικό ροχαλητό, το οποίο διακόπτεται συχνά από περιόδους σιωπής.
- Ύπνος που δεν προσφέρει ξεκούραση.
- Συχνές αφυπνίσεις κατά τη διάρκεια της νύχτας.
- Υπνηλία, δυσκολία συγκέντρωσης ή ακούσια νύστα/ύπνος κατά τη διάρκεια της ημέρας.
- Πρωινοί πονοκέφαλοι ή αφύπνιση με ξηροστομία.
Δεν έχουν υπνική άπνοια όλοι όσοι ροχαλίζουν αλλά ούτε και ροχαλίζουν όλοι όσοι έχουν υπνική άπνοια. Η απουσία δυνατού ροχαλητού δεν πρέπει να υποβαθμίζει τη σημασία άλλων ανησυχητικών συμπτωμάτων.
Πότε πρέπει να αναζητήσετε άμεσα βοήθεια;
Η υπνηλία που θέτει σε κίνδυνο την ασφάλειά σας απαιτεί άμεση προσοχή.
Μην οδηγείτε εάν δυσκολεύεστε να μείνετε ξύπνιοι. Εάν αυτό συμβεί ενώ οδηγείτε, σταματήστε σε ασφαλές σημείο. Ο ακούσιος ύπνος στο τιμόνι ή ένα περιστατικό όπου αποφεύχθηκε οριακά ένα ατύχημα λόγω ύπνου επιβάλλουν άμεση ιατρική αξιολόγηση. Δεν πρέπει να περιμένετε την επιβεβαίωση της διάγνωσης, για να αντιμετωπίσετε τον κίνδυνο. Η ίδια προσοχή απαιτείται και κατά τον χειρισμό μηχανημάτων.
Σε κάθε άλλη περίπτωση, προγραμματίστε ένα ραντεβού εάν έχετε επαναλαμβανόμενες διακοπές της αναπνοής, απότομες εισπνοές ή επίμονη, ανεξήγητη υπνηλία. Η περιγραφή από τον/την σύντροφο μπορεί να βοηθήσει, καθώς λίγοι μπορούν να αναγνωρίσουν το δικό τους μοτίβο αναπνοής κατά τη διάρκεια του ύπνου.
Το αυξημένο σωματικό βάρος αυξάνει τον κίνδυνο, αλλά η πάθηση μπορεί να εμφανιστεί και σε άτομα με φυσιολογικό βάρος. Σημαντικό ρόλο παίζουν επίσης η ανατομία των αεραγωγών και το οικογενειακό ιστορικό.
Πώς διαγιγνώσκεται η υπνική άπνοια;
Η διάγνωση απαιτεί κλινική αξιολόγηση και κατάλληλη εξέταση αναπνοής ή ύπνου κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Ένας γιατρός θα εξετάσει τα συμπτώματά σας, το σύνηθες πρόγραμμα ύπνου σας, τυχόν φαρμακευτική αγωγή που ακολουθείτε και το ιατρικό ιστορικό σας. Ανάλογα με τις περιστάσεις σας, οι εξετάσεις μπορεί να περιλαμβάνουν:
- Ένα κατ' οίκον τεστ που έχει προγραμματιστεί από κλινικό ιατρό, για την μέτρηση της αναπνοής, της ροής του αέρα και του οξυγόνου στο αίμα κατά τη διάρκεια του ύπνου.
- Μια μελέτη ύπνου σε κλινική (πολυυπνογραφία), η οποία καταγράφει επίσης την εγκεφαλική δραστηριότητα και άλλα σήματα για την πληρέστερη αξιολόγηση του ύπνου.
Το κατ' οίκον τεστ είναι κατάλληλο για ορισμένους ενήλικες, αλλά όχι για όλους. Σημαντική καρδιακή ή πνευμονική νόσος και ορισμένες άλλες παθήσεις μπορούν να κάνουν μια κλινική μελέτη προτιμότερη.
Μια αρνητική, ασαφής ή τεχνικά ανεπαρκής κατ' οίκον εξέταση θα πρέπει να ακολουθείται από μια κλινική μελέτη ύπνου κατά τη διερεύνηση υποψίας αποφρακτικής υπνικής άπνοιας. Μην απορρίπτετε τα συνεχιζόμενα συμπτώματα απλώς και μόνο επειδή ένα αρχικό κατ' οίκον αποτέλεσμα φάνηκε φυσιολογικό.
Μπορεί ένα smartwatch να εντοπίσει το πρόβλημα;
Όχι σε βαθμό που θα επαρκεί για διάγνωση. Οι εφαρμογές στα κινητά και οι συσκευές ελέγχου υπνικής άπνοιας μπορούν να παρέχουν ενδείξεις, αλλά δεν μπορούν να επιβεβαιώσουν την πάθηση ή να την αποκλείσουν αξιόπιστα.
Μια καταγραφή μπορεί να βοηθήσει στην περιγραφή αυτού που έχει παρατηρήσει κάποιος. Δεν μπορεί να αντικαταστήσει μια αξιολόγηση ύπνου που έχει προγραμματιστεί από κλινικό ιατρό. Ένα καθησυχαστικό αποτέλεσμα από φορητή συσκευή δεν πρέπει να καθυστερεί την ιατρική αξιολόγηση των συμπτωμάτων.
Τι συμβαίνει εάν επιβεβαιωθεί η υπνική άπνοια;
Η θεραπεία εξαρτάται από τα ευρήματα, τα συμπτώματα και τις ατομικές περιστάσεις.
Πολλοί ασθενείς ωφελούνται από μηχανήματα συνεχούς θετικής πίεσης αεραγωγών (CPAP): μια συσκευή παρέχει πεπιεσμένο αέρα μέσω μιας μάσκας για να διατηρεί τους αεραγωγούς ανοιχτούς κατά τη διάρκεια του ύπνου. Άλλες επιλογές περιλαμβάνουν μια στοματική συσκευή που κρατά τη γνάθο προς τα εμπρός. Επιλεγμένοι ασθενείς μπορεί να χρειαστούν χειρουργική επέμβαση.
Εν αναμονή ιατρικής αξιολόγησης, ο ύπνος στο πλάι και η αποφυγή κατανάλωσης αλκοόλ κοντά στην ώρα του ύπνου μπορεί να βοηθήσει. Αποφύγετε τα υπνωτικά χάπια χωρίς ιατρική συμβουλή και συζητήστε τυχόν άλλα ηρεμιστικά φάρμακα με τον γιατρό σας, αντί να τα διακόψετε μόνοι σας.
Συμπέρασμα
Οι επαναλαμβανόμενες παύσεις αναπνοής, οι πρωινοί πονοκέφαλοι και η υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας απαιτούν αξιολόγηση. Η εξέταση κατά τη διάρκεια της νύχτας εντοπίζει το πρόβλημα και καθοδηγεί τη θεραπεία. Η επικίνδυνη υπνηλία απαιτεί δράση πριν ολοκληρωθεί η εξέταση.
Πηγές:
