Ηλεκτρική Διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου: Τα τρία σενάρια για τις έρευνες μετά την τουρκική αντίδραση

Snapshot

• Το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» προγραμματίζεται να πραγματοποιήσει έρευνες στα ανατολικά της Κρήτης μέχρι τις 6 Μαρτίου, με ελληνική και κυπριακή συντονισμένη NAVTEX.
• Η Τουρκία αντιδρά ζητώντας άδεια για το έργο από τις δικές της αρχές, αποκαλύπτοντας το διπλωματικό αδιέξοδο με τη Γαλλία.
• Η Ελλάδα ξεκαθάρισε ότι δεν αναγνωρίζει την ανάγκη αδειοδότησης από την Τουρκία για το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης GSI.
• Υπάρχουν τρία πιθανά σενάρια για τις επόμενες κινήσεις: απλή ανταλλαγή μηνυμάτων, παρατεταμένες διαπραγματεύσεις ή παρεμπόδιση των ερευνών όπως συνέβη στην Κάσο το 2024.
• Η περιοχή έρευνας ανήκει στην ελληνική Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη με διεθνή αναγνώριση, και η Ελλάδα έχει σχέδια διαχείρισης κρίσεων σε περίπτωση αδιεξόδου.

Snapshot powered by AI

Η επικείμενη «έξοδος» του υπό γαλλική σημαία ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo» στα ανατολικά της Κρήτης, στην πορεία που κοινοποιήθηκε την Παρασκευή μέσω της NAVTEX 1411/26 του σταθμού Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού (Π.Ν.), βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της προσοχής της Αθήνας. Σε συντονισμό και με τη Λευκωσία, η Αθήνα προχώρησε στην έκδοση της αγγελίας, για το χρονικό διάστημα έως τις 6 Μαρτίου.

Η Άγκυρα αντέδρασε, όπως αναμενόταν, αρχικά με αντι-NAVTEX (1105/26) και εν συνεχεία με μια γραφειοκρατική, αλλά ξεκάθαρη γλώσσα, υπογραμμίζοντας ότι το έργο πρέπει να αδειοδοτηθεί από τις τουρκικές αρχές προκειμένου να προχωρήσει. Η αντίδραση της Άγκυρας πρόδιδε, πρακτικά, το αδιέξοδο που επήλθε στις παρασκηνιακές διπλωματικές επαφές μεταξύ Άγκυρας και Παρισίων σχετικά με την περίφημη ενημέρωση. Εν ολίγοις, η Τουρκία εμφανιζόταν σε πρώτη φάση να μην αρκείται σε «επικοινωνία», ούτε σε «ενημέρωση» μέσω κάποιες ρηματικής διακοίνωσης, αλλά να ζητάει ανοιχτά να αδειοδοτήσει το έργο.

Οι δίαυλοι

Σύμφωνα με άριστα πληροφορημένες πηγές, ακόμη και μόλις δύο ώρες πριν από την έκδοση της ελληνικής NAVTEX, υπήρξε γαλλοτουρκική επικοινωνία μέσω διαύλων, που φαίνεται ότι δεν παρήγαγε τα αποτελέσματα που ανέμενε το Παρίσι. Επί τούτου, πάντως, η Αθήνα είχε θέσει στο Παρίσι το πολύ σαφές περίγραμμα των ελληνικών κόκκινων γραμμών: και τούτο ήταν ότι για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης (GSI) δεν μπορεί να ζητηθεί άδεια από τις τουρκικές αρχές.

Τα προβλήματα της τελευταίας στιγμής αναδεικνύουν και τη δυσκολία που ευθύς αρχικώς αντιμετώπισαν οι Γάλλοι στην προσέγγιση του θέματος, καθώς η πολιτική σημασία του για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις δεν είναι αμελητέα. Η συγκεκριμένη διπλωματική πτυχή του ζητήματος θα απασχολήσει και τις επόμενες ημέρες, αφού το έργο δεν έχει μόνο πολιτική σημασία, αλλά και καίρια οικονομική πτυχή, αφού σε αυτό έχει το πλειοψηφικό πακέτο ο γαλλικός όμιλος Meridiam (66%), ενώ η εξέλιξη του συνδέεται και με την εικόνα της επίσης γαλλικής Nexans, η οποία έχει αναλάβει το ρίσκο ήδη από τα πρώτα βήματα του έργου (το ανέλαβε το 2023). Επιπλέον, ο GSI έχει ενταχθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος (Projects of Common Interest - PCI), με χρηματοδότηση ύψους 657 εκατ. ευρώ.

Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στις έρευνες, με βάση τα μέχρι σήμερα δεδομένα, υπάρχουν τρία βασικά σενάρια, τα οποία μπορεί να εκτυλιχθούν το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα.

Σενάριο 1: Ανταλλαγή μόνο «μηνυμάτων»

Το πρώτο σενάριο είναι η έναρξη των ερευνών, μάλιστα παράλληλα με την εξέλιξη της Διάσκεψης για το Κλίμα COP31 στην Αττάλεια (9-20 Νοεμβρίου), όπου και θα είναι στραμμένο το διεθνές ενδιαφέρον, με παράλληλες επαφές Γαλλίας - Τουρκίας, που θα μπορούσαν να καταλήξουν σε κάποια φόρμουλα. Σε αυτή την περίπτωση το έργο θα εξελιχθεί όπως πολλά ακόμα, με πλέον πρόσφατο παράδειγμα το εξελισσόμενο EMC (οπτική ίνα), στο οποίο, υπενθυμίζεται, συμμετέχει ως σημαντικός μέτοχος και η ΔΕΗ, αν και βασικός χρηματοδότης η Σαουδική Αραβία.

Οι έρευνες για το EMC, από πλοίο νηολογημένο στις Μπαχάμες, το «Kobi Ruegg», εκτυλίσσονται τις τελευταίες εβδομάδες χωρίς επεισόδια, με τη διακριτική παρουσία πολεμικών (ένα ελληνικό και ένα τουρκικό), τα οποία μεταδίδουν αντικρουόμενα μηνύματα περί δικαιοδοσίας.

Σενάριο 2: Παζάρι διαρκείας

Το δεύτερο σενάριο είναι οι Τούρκοι να στείλουν πολεμικά πλοία στην περιοχή, αλλά αρχικά να μην παρεμποδίσουν το «Abeille Marengo». Καθώς παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη η προσπάθεια υπερβάσης του αδιεξόδου, οι έρευνες μπορεί να καθυστερήσουν, αλλά δεν θα οδηγηθούν σε αποτυχία.

Ένα τέτοιο παρατεταμένο ανατολίτικο παζάρι είναι κάτι που δεν θεωρείται αδύνατο από έμπειρους παρατηρητές στην τουρκική πρακτική στην Ανατολική Μεσόγειο. Το παρατεταμένο παζάρι είναι δεδομένο ότι θα περιλαμβάνει πολύ περισσότερα από την υπόθεση του GSI, όπως άλλωστε συνδέεται σε αυτές τις περιπτώσεις. Εξάλλου, στη γενικώς αρνητική για το έργο ανακοίνωση που εξέδωσε το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών την Παρασκευή υπάρχει η σιβυλλική διατύπωση ότι «δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί η διαδικασία για τη λήψη της απαραίτητης συγκατάθεσης από τη χώρα μας».

Σενάριο 3: «Κάσος» Νο 2

Το τρίτο και απευκταίο σενάριο είναι η επανάληψη του σκηνικού της Κάσου του 2024, όταν οι έρευνες υπό ιταλικό σημαία «Ievoll Relume» παρεμποδίστηκαν, με αποτέλεσμα πραγματικά το έργο να διακοπεί και να μπει σε τροχιά που παραλίγο να οδηγήσει στην ακύρωσή του. Σε μια τέτοια περίπτωση τα πράγματα θα οδηγηθούν σε επικίνδυνο μονοπάτι. Υπενθυμίζεται ότι στην περιοχή ανάμεσα στη νοτιοανατολική Κρήτη και τη μέση της Ρόδου (ελαφρώς δυτικά του 28ου μεσημβρινού) η Ελλάδα διαθέτει διεθνώς αναγνωρισμένη και οριοθετημένη Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) με την Αίγυπτο.

Η Ελλάδα δεν μπορεί να αποδεχθεί τετελεσμένα σε μια περιοχή της οποίας η αναγνωρισμένη οριοθέτηση αποτελεί το πιο ισχυρό τής με βάση τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Αν και επί του παρόντος δεν υπάρχουν οδηγίες για παρατεταμένη επιχειρησιακή ετοιμότητα, είναι σαφές ότι, σε περίπτωση που η κατάσταση οδηγηθεί σε αδιέξοδο, τότε θα ενεργοποιηθούν υφιστάμενα σχέδια για τη διαχείριση κρίσης.

*Με πληροφορίες από την εφημερίδα «Καθημερινή της Κυριακής»

Διαβάστε επίσης