Η σκοτεινή πλευρά μιας εξαφάνισης - Τι λέει η εγκληματολογική ψυχολογία για την υπόθεση της Λόρας

Η υπόθεση της εξαφάνισης της Λόρας έχει συγκλονίσει την κοινή γνώμη. Εκτός από την αστυνομική έρευνα, εγκληματολόγοι και ψυχολόγοι προσπαθούν να ρίξουν φως στα κίνητρα, στους παράγοντες κινδύνου και στις ενδείξεις που μπορούν να καθοδηγήσουν την έρευνα. Η Δρ. Μαρία Αγγελή, ειδικός στην εγκληματολογική ψυχολογία και κοινωνιολογία, ερμήνευσε στο Newsbomb ψυχολογικά και κοινωνιολογικά την υπόθεση εξαφάνισης.

«Όταν ένας ανήλικος εξαφανίζεται χωρίς να αφήσει ίχνη, δεν έχουμε μπροστά μας ένα παιδί που απλώς έφυγε. Έχουμε μπροστά μας ένα παιδί που έχει ήδη αποχωρήσει ψυχικά πολύ πριν κλείσει την πόρτα», ανέφερε αρχικά

Σύμφωνα με την εγκληματολογική ανάλυση, τέτοιες εξαφανίσεις δεν είναι αποτέλεσμα στιγμιαίας παρόρμησης. Προηγείται μια μακρά περίοδος συναισθηματικής πίεσης, εσωτερικής σύγκρουσης και αίσθησης εγκλωβισμού. Όπως εξηγεί η Δρ. Μαρία, το παιδί συχνά ζει σε ένα περιβάλλον όπου δεν νιώθει ασφαλές να μιλήσει, να εκφραστεί ή να ζητήσει βοήθεια.

«Στην εγκληματολογική ψυχολογία, μια τέτοια εξαφάνιση δεν είναι ποτέ τυχαία. Προηγείται μακροχρόνια συναισθηματική πίεση, αίσθηση εγκλωβισμού και ένα περιβάλλον όπου το παιδί δεν νιώθει ότι θα ακουστεί», τονίζει.

Η ίδια διευκρινίζει ότι δεν πρόκειται πάντα για εμφανή σωματική βία. Συχνά, οι παράγοντες είναι πιο ύπουλοι: «έλεγχος, φόβος, σιωπηρή απειλή, συναισθηματική ακύρωση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η φυγή δεν είναι αντίδραση, είναι μηχανισμός επιβίωσης».

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον όρο «εκούσια εξαφάνιση», τον οποίο η Δρ. Μαρία Αγγελή χαρακτηρίζει παραπλανητικό όταν αφορά ανηλίκους.

«Ένα παιδί μπορεί να φύγει μόνο του, αλλά όχι πάντα ελεύθερα. Η λέξη “εκούσια” αγνοεί την ψυχολογική πίεση και τις επιρροές που έχουν προηγηθεί».

Αναλύοντας τα σημάδια που προβληματίζουν ιδιαίτερα τους ειδικούς, η εγκληματολόγος επισημαίνει ότι: «Όταν η εξαφάνιση συνοδεύεται από υψηλό βαθμό οργάνωσης, προετοιμασία, καθαρό σχέδιο αποκοπής και πλήρη ρήξη με το προηγούμενο περιβάλλον, η εγκληματολογική αξιολόγηση στρέφεται σοβαρά στο ενδεχόμενο ενήλικης επιρροής ή χειραγώγησης. Όχι απαραίτητα μέσω βίας, αλλά μέσω συναισθηματικής εξάρτησης, υποσχέσεων ή ψευδούς αίσθησης σωτηρίας».

«Το παιδί πιστεύει ότι σώζεται, ενώ στην πραγματικότητα μεταφέρεται από ένα πλαίσιο ελέγχου σε ένα άλλο», επισημαίνει.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν και οι πράξεις που συνοδεύουν την εξαφάνιση. Η αλλαγή εμφάνισης, για παράδειγμα, δεν αποτελεί απλή αισθητική επιλογή.

«Η αλλαγή εμφάνισης είναι απόπειρα εξαφάνισης ταυτότητας», τονίζει η Δρ. Μαρία Αγγελή.

Εστιάζοντας στις πράξεις που ακολουθούν την απόφαση φυγής, η ειδικός εξηγεί ότι: «Η μετακίνηση σε άλλη πόλη ερμηνεύεται ως φόβος εντοπισμού και ανάγκη πλήρους ρήξης με το παρελθόν, ενώ η πώληση προσωπικών αντικειμένων δείχνει ψυχικό αποχωρισμό και προμελετημένη λογική επιβίωσης, όχι πανικό».

«Βλέπω ένα παιδί που έχει σκεφτεί τα πάντα. Αυτό, εγκληματολογικά, δεν είναι τυχαίο», ανέφερε.

Καθοριστικός είναι και ο ρόλος της οικογένειας. Οι σχέσεις με τους γονείς λειτουργούν είτε ως δίχτυ ασφαλείας είτε ως καταλύτης φυγής, σύμφωνα με την κυρία Αγγελή. «Όταν το παιδί φοβάται την αντίδραση των γονιών του, νιώθει ότι δεν θα ακουστεί ή ζει υπό διαρκή έλεγχο, τότε το σπίτι παύει να είναι καταφύγιο», εξηγεί.

Ένα παιδί που δεν νιώθει ασφαλές στο σπίτι του, αναζητά ασφάλεια εκτός του χάρτη ακόμα κι αν αυτό σημαίνει εξαφάνιση.

Στο τέλος, η ειδικός στέκεται στα λάθη που συχνά κοστίζουν πολύτιμο χρόνο στις έρευνες εξαφανίσεων ανηλίκων.

«Το μεγαλύτερο λάθος είναι η υποτίμηση. “Θα γυρίσει”, “είναι εφηβικό”, “έφυγε για λίγο”. Κάθε τέτοια φράση καθυστερεί την κινητοποίηση και επιτρέπει σε τρίτους να καλύψουν ίχνη».

«Πώς μπορεί ένα παιδί να προστατευτεί από εκείνους που εμπιστεύεται; Γιατί όταν η απειλή φοράει πρόσωπο οικείο, το παιδί δεν φωνάζει. Δεν καταγγέλλει. Σιωπά. Και μερικές φορές… εξαφανίζεται για να σωθεί», ανέφερε.

Διαβάστε επίσης