Χριστιανικές εικόνες στα δικαστήρια: Το νομικό οπλοστάσιο πριν την μάχη στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο

Χριστιανικές εικόνες στα ελληνικά δικαστήρια μέρος δεύτερον...

Όπως αποκάλυψε το Newsbomb σε προηγούμενο άρθρο, ήρθε η ώρα να αποφασίσει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων μετά από προσφυγή της Ένωσης Αθέων Ελλάδας.

Το χρονικό της προσφυγής στην ευρωπαϊκή δικαιοσύνη

Το 2020, κατατέθηκε αίτημα στο ΕΔΑΔ, ενώ οι πρώτες προσφυγές κατατέθηκαν το 2018 και το 2019. Οι αιτούντες ζήτησαν την αφαίρεση των χριστιανικών συμβόλων που εκτίθενται σε κάθε αίθουσα δικαστηρίου κατά τη διάρκεια των ακροάσεων. Υποστήριξαν ότι η παρουσία αυτών των εικόνων έθετε σε κίνδυνο την αντικειμενικότητα του δικαστηρίου και παραβίαζε το δικαίωμά τους σε δίκαιη δίκη, καθώς και το δικαίωμά τους στην ελευθερία της σκέψης, της συνείδησης και της θρησκείας.

Τα ελληνικά δικαστήρια απέρριψαν τα αιτήματα με αποτέλεσμα η Ένωση Αθέων να προσφύγει στο ΕΔΑΔ.

Η Ένωση Αθέων Ελλάδας αναφερόμενη στις δύο αιτήσεις της που εκκρεμούν επί του παρόντος ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) ισχυρίζεται ότι οι υποθέσεις αφορούν «φερόμενες παραβιάσεις του δικαιώματος
σε δίκαιη δίκη και ελευθερία συνείδησης που προκύπτουν από την παρουσία θρησκευτικής εικόνας του Ιησού Χριστού στην αίθουσα της ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας της Ελλάδας, του ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου της χώρας».

Αξιοσημείωτο είναι ότι είχε προηγηθεί η υπόθεση Lautsi στην Ιταλία. Το 2009, το ΕΔΑΔ εξέδωσε απόφαση που απαιτούσε από την Ιταλία να αφαιρέσει τους σταυρούς από τα δημόσια σχολεία. Τελικά το 2011, το ΕΔΑΔ δικαίωσε την Ιταλία. Το ερώτημα είναι αν θα γίνει κάτι ανάλογο με την Ελλάδα.

Οι Άθεοι πάντως θέλουν να αποκόψουν την μία υπόθεση από την άλλη ισχυριζόμενοι ότι το ΕΔΑΔ δεν έχει αποφανθεί ποτέ σε καμία άλλη υπόθεση που αφορά την έκθεση θρησκευτικών συμβόλων εντός του ανώτατου δικαστηρίου ή των αιθουσών του Συμβουλίου της Ευρώπης. Για το λόγο αυτό, όπως υποστηρίζει η Ένωση Αθέων, η παρούσα υπόθεση είναι άνευ προηγουμένου.

Σύμφωνα με την ίδια, οι αιτήσεις προέρχονται από δύο ακροάσεις στις οποίες συμμετείχε η ίδια η Ένωση Αθέων ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας το 2019. Η μία υπόθεση αφορούσε το περιεχόμενο της θρησκευτικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα, ενώ η άλλη αφορούσε την κατάργηση της θρησκευτικής ταυτότητας από τα σχολικά διπλώματα και πιστοποιητικά που εκδίδονται στο πλαίσιο του ελληνικού δημόσιου εκπαιδευτικού συστήματος. Και οι δύο ακροάσεις πραγματοποιήθηκαν ενώπιον της Ολομέλειας του Δικαστηρίου και αποτελούν τη βάση των υποτιθέμενων παραβιάσεων.

Το νομικό οπλοστάσιο της ελληνικής πλευράς

Αντιθέτως η Alliance Defending Freedom International υποστηρίζει ότι η ελληνική υπόθεση εμπίπτει άμεσα στο πλαίσιο που θέτει η απόφαση Lautsi. Σημειώνει δε ότι η έκθεση θρησκευτικών συμβόλων σε δημόσιους χώρους δεν είναι σε καμία περίπτωση ασυμβίβαστη με το διεθνές δίκαιο για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Παράλληλα, όπως επισημαίνει ο Nicolas Bauer του Ευρωπαϊκού Κέντρου για το Δίκαιο και τη Δικαιοσύνη σε άρθρο γνώμης που δημοσιεύθηκε την Τρίτη 3 Φεβρουαρίου στην εφημερίδα Le Figaro, το ΕΔΑΔ δεν θα έπρεπε να αποφανθεί σχετικά με την ταυτότητα ή την ουσία μιας χώρας, αλλά μόνο σχετικά με πρακτικές που παραβιάζουν τις ατομικές ελευθερίες. Επισημαίνει ότι οι κυβερνήσεις που καταδικάζονται συχνότερα από το ΕΔΑΔ, μεταξύ άλλων σε θέματα θρησκευτικής ελευθερίας, είναι αυτές των κοσμικών κρατών — απόδειξη ότι η συνταγματική ταυτότητα ενός κράτους, ακόμη και όταν περιλαμβάνει θρησκευτική και πολιτιστική διάσταση, δεν συνδέεται απαραίτητα με πρακτικές εξαναγκασμού των πολιτών του.

Πού στηρίζεται νομικά η Ένωση Αθέων

Από την πλευρά της η Ένωση Αθέων ισχυρίζεται ότι υπάρχει εκτεταμένη νομολογία από ανώτατα και συνταγματικά δικαστήρια σε όλο τον κόσμο, που απαγορεύει την επίδειξη θρησκευτικών συμβόλων στις αίθουσες των δικαστηρίων. Η πιο πρόσφατη τέτοια απόφαση εκδόθηκε από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Κολομβίας τον Νοέμβριο του 2025.

Όπως αναφέρει η Ένωση Αθέων, επί του παρόντος, η Ελλάδα και η Πολωνία είναι τα μόνα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης των οποίων τα ανώτατα δικαστήρια συνεχίζουν να επιδεικνύουν θρησκευτικά σύμβολα εντός των δικαστικών αιθουσών τους.

Αντιτίθεται δε στην απόφαση Lautsi κατά Ιταλίας του 2011, η οποία συχνά αναφέρεται σε αυτό το πλαίσιο, υποστηρίζοντας ότι αυτή δεν αφορά το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη και δεν έχει καμία σχέση με την παρουσία θρησκευτικών συμβόλων στην αίθουσα του ανώτατου δικαστηρίου.

Αποκρούει δε και όσα αναφέρει το ADF International σχετικά με την υποτιθέμενη «αμυντική στρατηγική» της Ελλάδας στη διαδικασία, λέγοντας πως δεν βασίζονται σε καμία επίσημη υποβολή της ελληνικής κυβέρνησης.

Υπενθυμίζεται όπως το Newsobmb είχε αποκαλύψει σε προηγούμενο άρθρο, η ελληνική κυβέρνηση πρόκειται να δημοσιεύσει ένα μνημόνιο σχετικά με το θέμα στις 19 Φεβρουαρίου 2026, πριν από την διαδικασία στο ΕΔΑΔ. Σε κάθε περίπτωση το Δικαστήριο έχει ορίσει ως προθεσμία την 21η Ιανουαρίου 2026 για την υποβολή των παρατηρήσεων της κυβέρνησης, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω παράτασης.

Διαβάστε επίσης