Καισαριανή: Πώς φτάσαμε στο προσύμφωνο - Τα επόμενα βήματα για τις φωτογραφίες των 200 εκτελεσθέντων
Το υπουργείο Πολιτισμού υπέγραψε προσύμφωνο για την απόκτηση της συλλογής φωτογραφιών που αποτυπώνουν στιγμές από τη ναζιστική Κατοχή στην Αθήνα
Οι φωτογραφίες που απεικονίζουν τις τελευταίες στιγμές των 200 αγωνιστών πριν εκτελεστούν στην Καισαριανή από τους ναζί, την Πρωτομαγιά του 1944.
Snapshot
- Το υπουργείο Πολιτισμού υπέγραψε προσύμφωνο με τον Βέλγο συλλέκτη για την απόκτηση 262 αυθεντικών φωτογραφιών από τη ναζιστική Κατοχή στην Αθήνα, συμπεριλαμβανομένων των εικόνων της εκτέλεσης των 200 αγωνιστών στην Καισαριανή το 1944.
- Οι φωτογραφίες κρίθηκαν αυθεντικές μετά από μακροσκοπική εξέταση από ειδικούς του υπουργείου και ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες.
- Οι συζητήσεις θα συνεχιστούν και τις επόμενες ημέρες προκειμένου να επικυρωθεί αυτή η συμφωνία που θα φέρει πίσω επίσημα όλα τα ντοκουμέντα.
- Οι φωτογραφίες αποσύρθηκαν από δημοπρασία στο eBay μετά από παρέμβαση του υπουργείου που τις χαρακτήρισε προστατευόμενο μνημείο και απαγορεύει την πώλησή τους.
Υπογράφτηκε το προσύμφωνο μεταξύ του υπουργείου Πολιτισμού και του Βέλγου συλλέκτη που έχει στην κατοχή του τη συλλογή των φωτογραφίων που τράβηξε στην Ελλάδα ο υπολοχαγός της Βέρμαχτ, κατά τη διάρκεια της θητείας του το 1943-1944, στην κατεχόμενη από τα ναζιστικά στρατεύματα Αθήνα.
Σε αυτή τη συλλογή, περιλαμβάνονται και οι φωτογραφίες των 200 αγωνιστών που εκτελέστηκαν από τους Ναζί την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.
Το προσύμφωνο υπογράφτηκε, καθώς οι φωτογραφίες κρίθηκαν αυθεντικές από τους εμπειρογνώμονες του υπουργείου Πολιτισμού, που έφτασαν χθες, Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου, στη Γάνδη του Βελγίου, προκειμένου να συναντηθούν με τον συλλέκτη. Έτσι, έπειτα από τη μακροσκοπική εξέταση της συλλογής Χόιερ, που αριθμεί τελικά 262 φωτογραφικά ντοκουμέντα, οι δύο πλευρές κατέληξαν στο προσύμφωνο, ώστε να αποκτηθεί το υλικό από το ελληνικό κράτος.

Πλέον, και αφού η πρώτη φάση των επαφών ολοκληρώθηκε, οι συζητήσεις θα συνεχιστούν και τις επόμενες ημέρες προκειμένου να επικυρωθεί αυτή η συμφωνία που θα φέρει πίσω επίσημα όλα τα ντοκουμέντα.
Μετά την επίτευξη του αρχικού σταδίου της συμφωνίας, η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, ανέφερε ότι «η μακροσκοπική εξέταση, από έμπειρα στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού και ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, επιβεβαίωσε την αυθεντικότητα του υλικού. Υπεγράφη προσύμφωνο μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και του συλλέκτη και η συλλογή αποσύρθηκε από τον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών».
Υπενθυμίζεται ότι, οι φωτογραφίες των 200 εμφανίστηκαν προς δημοπράτηση στον διαδικτυακό τόπο eBay το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου, με ιδιοκτήτη τον συλλέκτη Τιμ ντε Κράνε, ο οποίος μέσω της εταιρείας του προσέφερε προς πώληση μέρος της συλλογής. Δύο ημέρες μετά την δημοσιοποίηση των φωτογραφιών στην Ελλάδα, ο συλλέκτης απέσυρε τις 12 φωτογραφίες.

Φωτογραφίες που φαίνεται να απεικονίζουν τις τελευταίες στιγμές των 200 αγωνιστών πριν εκτελεστούν στην Καισαριανή από τους ναζί, την Πρωτομαγιά του 1944.
Η συλλογή Χόιερ και το ιστορικό πλαίσιο
Οι εικόνες προέρχονται από το αρχείο του τότε υπολοχαγού της Βέρμαχτ, Hermann Heuer, ο οποίος το 1943-1944 υπηρετούσε στο στρατόπεδο της Μαλακάσας και είχε λάβει εντολή να παρακολουθήσει –ή και να συνδράμει– στην εκτέλεση των 200 κρατουμένων που μεταφέρθηκαν από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.
Η ευρύτερη συλλογή του, που περιλαμβάνει εκατοντάδες φωτογραφίες από περιοχές της κατεχόμενης Ευρώπης –Βέλγιο, Γαλλία και Ελλάδα– βρέθηκε στην κατοχή του Tim de Craene.

Κακλαμάνης: «Αναφορές ότι υπάρχει ολόκληρο άλμπουμ φωτογραφιών»
Την Πέμπτη, ο Νικήτας Κακλαμάνης έκανε σημαντικές αποκαλύψεις για την ύπαρξη ενός φωτογραφικού άλμπουμ, και όχι μεμονωμένων λήψεων, από την εκτέλεση των 200 αγωνιστών.
Όπως ανέφερε ο πρόεδρος της Βουλής στην ΕΡΤ, οι τελευταίες πληροφορίες που έλαβε από την Λίνα Μενδώνη συγκλίνουν στο ότι πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο ιστορικό αρχείο, γεγονός που καθιστά την απόκτησή του εθνική προτεραιότητα.
Η «έξυπνη κίνηση» και το μπλόκο στη δημοπρασία
Ο Νικήτας Κακλαμάνης χαρακτήρισε ως στρατηγικής σημασίας την απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού να κηρύξει τις φωτογραφίες ως προστατευόμενο μνημείο. Η κίνηση αυτή, σε συνδυασμό με τους κανονισμούς των διεθνών οίκων δημοπρασιών που απαγορεύουν την πώληση τεκμηρίων που αποτελούν αποδείξεις ναζιστικών εγκλημάτων πολέμου, ανάγκασε τον συλλέκτη να αποσύρει το υλικό από την πλατφόρμα. Πλέον, η διαπραγμάτευση διεξάγεται σε προσωπικό επίπεδο μεταξύ του Υπουργείου και του κατόχου του αρχείου.
Ο κ. Κακλαμάνης εξέφρασε την αισιοδοξία του για την τελική έκβαση της υπόθεσης, τονίζοντας ότι η Βουλή θα παραμείνει εγγυητής της διαδικασίας μέχρι το υλικό να περιέλθει οριστικά στην κυριότητα της χώρας.
Τι είπε ο Βέλγος συλλέκτης
Με μία λιτή δήλωσή του ο Βέλγος συλλέκτης επιβεβαίωσε το προσύμφωνο που υπογράφτηκε με το υπουργείο Πολιτισμού για την απόκτηση των φωτογραφιών.
Ο ίδιος, μιλώντας λακωνικά σε Έλληνες δημοσιογράφους που βρέθηκαν χθες, Παρασκευή, έξω από το σπίτι του, δήλωσε «χαρούμενος και ανακουφισμένος με τη λύση που βρίσκεται τώρα στο τραπέζι», χωρίς ωστόσο να θελήσει να πει κάτι περισσότερο.
Ποιος είναι ο Βέλγος συλλέκτης
Απόφοιτος Ιστορίας της Τέχνης του Πανεπιστημίου της Γάνδης είναι ο Βέλγος συλλέκτης, ο οποίος έχει στην κατοχή του τα φωτογραφικά ντοκουμέντα και από το 2015 κατέχει ηλεκτρονική εταιρία και ειδικεύεται αποκλειστικά στην πώληση στρατιωτικών εγγράφων και αντικειμένων του Τρίτου Ράιχ, δηλαδή της ναζιστικής Γερμανίας. Μάλιστα, διαθέτει έναν τεράστιο όγκο υλικού και έχει ήδη προχωρήσει στην πώληση πάνω από 47.000 αντικειμένων μέχρι σήμερα.
Όπως αναφέρει και η βελγική εφημερίδα της περιοχής της Φλάνδρας, Nieuwsblad, οι τιμές των αντικειμένων κυμαίνονται από 5 έως 550 ευρώ, ενώ ο ρυθμός των καταχωρήσεων φτάνει τις 1.000 τον μήνα.
Διαβάστε επίσης