Φωτογραφίες Καισαριανής: Τα ερωτήματα που καλούνται να απαντήσουν οι ειδικοί του ΥΠΠΟ στο Βέλγιο

Στο Έβεργκεμ του Βελγίου βρίσκονται σήμερα οι εμπειρογνώμονες του υπουργείου Πολιτισμού προκειμένου να δουν από κοντά τόσο τον συλλέκτη Tim de Craene όσο και τις φωτογραφίες από τις εκτελέσεις των 200 κομμουνιστών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944 και να πάρουν απαντήσεις.

Η πιστοποίηση της γνησιότητάς των φωτογραφιών σε αυτή τη φάση θεωρείται αρκετά τυπική διαδικασία. Το κρίσιμο είναι να απαντηθούν ερωτήματα γύρω από τον φωτογράφο, τον κάτοχο των φωτογραφιών, τη διαδρομή που ακολούθησαν τα ντοκουμέντα και ποιος ήταν ο άνθρωπος που έδωσε στον συλλέκτη από το Βέλγιο τις φωτογραφίες.

Ας δούμε τα δεδομένα που έχει παρουσιάσει το υπουργείο Πολιτισμού και ποια κενά παραμένουν στην ιστορία του πώς τα ντοκουμέντα αυτά από τα χέρια ναζιστών έφτασαν – πιθανότατα κατά λάθος- σε δημοπρασία στο e-Bay.

Ποιος είναι ο ιδιοκτήτης;

Ο Tim de Craene στη συνάντηση με το υπουργείο Πολιτισμού θα κληθεί να δώσει τα στοιχεία που πιστοποιούν ότι εκείνος είναι ο ιδιοκτήτης των φωτογραφιών. Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να αποκαλύψει και ποιος ήταν ο άνθρωποι ή οι άνθρωποι που τις πούλησαν, δηλαδή πρόκειται για μέλη της οικογένειας του υπολοχαγού της Βέρμαχτ, Χέρμαν Χόιερ ή κάποιον άλλο. Η απάντηση αυτή είναι κρίσιμη για να δοθούν απαντήσεις όσον αφορά το πώς διακινήθηκαν αυτές οι φωτογραφίες.

Ποιος ήταν ο φωτογράφος;

Σύμφωνα με όσα ισχυρίστηκε αρχικά ο συλλέκτης οι φωτογραφίες τραβήχτηκαν από τον τότε υπολοχαγό της Βέρμαχτ, Χέρμαν Χόιερ, ο οποίος υπηρετούσε την περίοδο 1943 – 1944 στη Μαλακάσα. Ωστόσο ο ομότιμος καθηγητής Ιστορίας της Φωτογραφίας στο Πανεπιστήμιο της Βόννης στη Γερμανία, Rolf Sachsse, που ειδικεύεται στην ναζιστική φωτογραφία και μίλησε στο Newsbomb πριν από μερικές ημέρες, διαπίστωσε ότι οι φωτογραφίες είναι σε δύο διαφορετικά φορμάτ. Αυτό σημαίνει δύο διαφορετικές φωτογραφικές μηχανές που είτε κρατούσε ο ίδιος άνθρωπος είτε δύο διαφορετικοί άνθρωποι.

Σύμφωνα με τον Rolf Sachsse, οι φωτογραφίες φέρουν στο πίσω μέρος φέρουν τον αριθμό «649». Αυτός ήταν ο αριθμός που έδιναν οι ναζί στις φωτογραφίες που λογοκρίνονταν και τυπώνονταν στο εξωτερικό. Επομένως οι φωτογραφίες της Καισαριανής τυπώθηκαν στην Ελλάδα και λογοκρίθηκαν προκειμένου να μην κυκλοφορήσουν δημόσια.

Ποιος ήταν ο κάτοχος;

Η συλλογή που φέρεται μέχρι στιγμής να τραβήχτηκε από τον Χέρμαν Χόιερ, η οποία κηρύχθηκε στο σύνολό της μνημείο εξαιτίας της ιδιαίτερης ιστορικής αξίας της, χωρίζεται σε δύο μέρη. Το ένα μέρος είναι οι φωτογραφίες της εκτέλεσης στην Καισαριανή και το δεύτερο οι προπαγανδιστικές εικόνες από την Αθήνα και άλλες περιοχές στην περίοδο της κατοχής.

Οι φωτογραφίες που ανήκουν στην δεύτερη κατηγορία δεν λογοκρίνονταν από τους ναζί που ήθελαν να ενισχύσουν την άποψη ότι οι κατακτητές δεν έκαναν θηριωδίες, γίνονταν δεκτοί θερμά από τους ευρωπαϊκούς λαούς και τα στρατεύματά τους περνούσαν καλά στο εξωτερικό. Κυκλοφορούσαν δημόσια και ανοιχτά. Μάλιστα τέτοιες φωτογραφίες τυπώνονταν και δίνονταν σε βιβλιαράκι στους στρατιώτες των ναζί πριν φύγουν για το μέτωπο σε κάποια ξένη χώρα για να γνωρίζουν που πηγαίνουν και πόσο καλά θα περνούσαν. Αυτές οι εικόνες, λοιπόν, είναι πιθανόν να παρέμειναν στην κατοχή του Χόιερ, ο οποίος φέρεται να τις τράβηξε.

Τα ντοκουμέντα της Καισαριανής, όμως, είναι σε άλλη κατηγορία διαβάθμισης για το ναζιστικό καθεστώς. Είναι λογοκριμένες, απόρρητες δηλαδή για το κοινό επειδή πιστοποιούν ένα έγκλημα πολέμου. Αυτό μπορεί να σημαίνει δύο πράγματα: είτε ότι δεν επιτράπηκε στον Χόιερ να τις κρατήσει είτε ότι τις έκρυψε για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Αν δεχτούμε, όμως, την εκδοχή ότι ο υπολοχαγός της Βέρμαχτ κράτησε τις φωτογραφίες τότε δημιουργείται το ερώτημα ποιος έγραψε πίσω στις φωτογραφίες την φράση «εκτέλεση ομήρων, Αθήνα 1.1.1944». Σύμφωνα με τα όσα είπε στο newsbomb o Rolf Sachsse ο τρόπος γραφής δείχνει έναν νεότερο Γερμανό και πιθανότατα η φράση γράφτηκε μεταπολεμικά. Ποιος είναι λοιπόν ο άνθρωπος που γνώριζε τι δείχνουν οι φωτογραφίες και το έγραψε στο πίσω μέρος;

Υπάρχουν άλλες φωτογραφίες με εκτελέσεις;

Αυτό που προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη εντύπωση, αν δεχτούμε την επίσημη εκδοχή που δίνει ο συλλέκτης από το Βέλγιο για την ταυτότητα του φωτογράφου, είναι ότι δεν υπάρχουν φωτογραφίες και άλλων εκτελέσεων. Τον Μάιο του '44 έγιναν πολλές εκτελέσεις στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής που είναι πιθανόν να τις είχε καταγράψει ο Χόιερ αφού είχε ειδική άδεια από τους ναζί και τον εμπιστεύονταν. Γιατί όμως δεν υπάρχουν στην συλλογή του;

Οι συλλογές ναζιστών φωτογράφων όταν πωλούνται στο εξωτερικό συνήθως έχουν «εκκαθαριστεί» από το υλικό που δείχνει εκτελέσεις, θηριωδίες, βασανιστήρια. Αυτό συνέβη με την συλλογή του Βύρωνα Μήτου με σπάνιες φωτογραφίες από την Κατοχή στην Ελλάδα, όπου βλέπουμε την καθημερινότητα των Ελλήνων και των ναζιστικών στρατευμάτων αλλά κανένα έγκλημα πολέμου.

Διαβάστε επίσης