Αχάια Κλάους: Σώθηκαν τα ιστορικά κρασιά - Kάηκε μέρος της μνήμης 165 χρόνων
Ολοσχερής καταστροφή στο πέτρινο κτίριο της θρυλικής οινοποιείας
Snapshot
- Τα ιστορικά κρασιά της Αχάια Κλάους σώθηκαν καθώς η φωτιά δεν έφτασε στις πίσω κάβες όπου φυλάσσονται.
- Καταστράφηκε μέρος του ιστορικού αρχείου και συλλεκτικών κειμηλίων της εταιρείας που καλύπτουν 165 χρόνια ιστορίας.
- Μέρος του αρχείου είχε ψηφιοποιηθεί προηγουμένως, διασώζοντας ένα μικρό μόνο τμήμα της ιστορικής πληροφορίας.
- Η πυρκαγιά κατέστρεψε ολοσχερώς ένα διώροφο πέτρινο κτίριο των εγκαταστάσεων, ενώ τα υπόλοιπα κτίρια και η δασική έκταση γλίτωσαν.
- Λόγω της φωτιάς ματαιώθηκε η προγραμματισμένη γιορτή «Ανοιχτός Τρύγος 2026» που σχετιζόταν με την ιστορία και τη συγκομιδή της Μαυροδάφνης.
Τα ιστορικά κρασιά της Αχάια Κλάους σώθηκαν. Η φωτιά που ξέσπασε τα ξημερώματα του Σαββάτου δεν έφτασε στις πίσω κάβες, εκεί όπου φυλάσσεται ένα από τα πολυτιμότερα κομμάτια της οινικής ιστορίας της χώρας.
Δεν σώθηκαν, όμως, όλα, όπως αναφέρει το Pelop.gr. Η πρώτη αποτίμηση της καταστροφής αποκαλύπτει μια διαφορετική και ίσως βαρύτερη απώλεια: μέρος του ιστορικού αρχείου της Αχάια Κλάους, συλλεκτικά τεκμήρια και κειμήλια που συνόδευαν την πορεία της επί 165 χρόνια παραδόθηκαν στις φλόγες.
Αυτό που είναι ξεκάθαρο είναι το ότι δεν θίχθηκαν οι πίσω κάβες, με τα ιστορικά κρασιά. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπήρξαν απώλειες, καθώς έχει καεί μέρος του ιστορικού αρχείου, ένα ρολόι του 19ου αιώνα.
Το αρχείο δεν ήταν απλώς αρχείο μιας επιχείρησης
Η σημασία της καταστροφής γίνεται σαφέστερη αν δει κανείς τι αντιπροσωπεύει αυτό το υλικό.
Η Αχάια Κλάους είχε οργανώσει το ιστορικό της αρχείο ήδη από τα πρώτα χρόνια λειτουργίας της.
Η Εταιρεία Αχαϊκών Σπουδών το περιγράφει ως συστηματικά και μεθοδικά οργανωμένο αρχείο με χιλιάδες πολύτιμα τεκμήρια, μέσα από τα οποία μπορεί κανείς να παρακολουθήσει όχι μόνο την ιστορία του οινοποιείου αλλά πλευρές της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής της Πάτρας και της χώρας.
Ανάμεσα στο υλικό που έχει κατά καιρούς μελετηθεί περιλαμβάνονταν εμπορική αλληλογραφία, χειρόγραφα, λογιστικά βιβλία, ετικέτες, φωτογραφίες, διαφημιστικό υλικό και εταιρικά έντυπα.
Χαρακτηριστικό της αξίας του είναι ότι έχουν διασωθεί και μελετηθεί αντίγραφα εξερχόμενων επιστολών ακόμη και από το 1913, ταξινομημένα σε τόμους και με ιδιόχειρες σημάνσεις, ενώ μέσα στα ιστορικά χειρόγραφα της οινοποιίας έχει καταγραφεί ακόμη και η συνταγή της Μαυροδάφνης.
Ενα μέρος της μνήμης έχει ευτυχώς ψηφιοποιηθεί
Μέσα στην καταστροφή υπάρχει μία σημαντική δικλίδα διάσωσης. Τα προηγούμενα χρόνια η Εταιρεία Αχαϊκών Σπουδών, σε συνεργασία με την Αχάια Κλάους, είχε προχωρήσει στην ψηφιοποίηση μέρους του ιστορικού αρχείου στο πλαίσιο της δράσης «Η φωνή του Γουσταύου».
Στην ψηφιακή συλλογή έχουν περάσει ετικέτες φιαλών, συσκευασίες, διαφημιστικό υλικό, φωτογραφίες, έγγραφα και άλλα τεκμήρια. Η ίδια η δράση, ωστόσο, επισημαίνει ότι αυτό αποτελεί μόνο ένα μικρό μέρος των χιλιάδων τεκμηρίων του συνολικού αρχείου.
Αυτό σημαίνει ότι ένα κομμάτι της ιστορικής πληροφορίας έχει σωθεί σε ψηφιακή μορφή. Η πραγματική έκταση όσων χάθηκαν οριστικά δεν μπορεί ακόμη να υπολογιστεί.
Οι ιστορικές κάβες έμειναν έξω από τη φωτιά
Το άλλο μεγάλο ερώτημα μετά την πυρκαγιά ήταν η τύχη των ιστορικών κελαριών. Στις ιστορικές κάβες της Αχάια Κλάους φυλάσσεται ένα μοναδικό οινικό απόθεμα, με κορυφαίο σύμβολο τα βαρέλια της πρώτης Μαυροδάφνης του 1873 στο Αυτοκρατορικό Κελάρι.
Η ίδια η ιστορική εγκατάσταση θεωρείται ένα ζωντανό μουσείο οινοποιίας, με παλιά αντικείμενα, βαρέλια και κρασιά που φτάνουν βαθιά στον 19ο αιώνα.
Αυτή η πλευρά της κληρονομιάς φαίνεται, με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, να έχει γλιτώσει.
Ματαιώθηκε ο «Ανοιχτός Τρύγος 2026»
Το καταστροφικό περιστατικό σημειώθηκε την ίδια ημέρα που η Αχάια Κλάους είχε προγραμματίσει να ανοίξει τις πύλες της για τον «Ανοιχτό Τρύγο 2026», μια γιορτή με παράδοση 165 ετών που συνδέει τη φύση με την ιστορία του Οινόκαστρου. Λόγω της φωτιάς οι εκδηλώσεις ματαιώθηκαν.
Όπως αναφερόταν στην πρόσκληση, μικροί και μεγάλοι επισκέπτες θα μπορούσαν συμμετάσχουν στη βιωματική εμπειρία της συγκομιδής της Μαυροδάφνης, στη μεταφορά των σταφυλιών με το παραδοσιακό κάρο και το άσπρο άλογο του κτήματος, καθώς και στο εθιμοτυπικό πάτημα στην ξύλινη στροφιλιά.
Ολοσχερής καταστροφή στο πέτρινο κτίριο
Η πυρκαγιά εκδηλώθηκε τα ξημερώματα σε διώροφο πέτρινο κτίριο των εγκαταστάσεων, το οποίο καταστράφηκε ολοσχερώς. Η φωτιά δεν επεκτάθηκε ούτε στα υπόλοιπα κτίρια ούτε στη γειτονική δασική έκταση.
Στην επιχείρηση συμμετείχαν 27 πυροσβέστες, ομάδα της 6ης ΕΜΟΔΕ, οκτώ οχήματα και ειδικό κλιμακοφόρο, ενώ ο εκπρόσωπος της Πυροσβεστικής Γιάννης Αρτοποιός είχε επισημάνει ότι το τμήμα όπου ξέσπασε η φωτιά είχε παραδοσιακή κατασκευή και πολλές ξύλινες επιφάνειες, γεγονός που δυσχέρανε την κατάσβεση.
Για τα αίτια δεν υπάρχει ακόμη απάντηση. Το Ανακριτικό Κλιμάκιο Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού Αχαΐας έχει αναλάβει τη διερεύνηση της πυρκαγιάς.
Και μέχρι να ολοκληρωθεί η αυτοψία, ακόμη και οι άνθρωποι της Αχάια Κλάους δεν μπορούν να γνωρίζουν το πλήρες μέγεθος της ζημιάς.
Η πρώτη εικόνα, όμως, είναι ήδη καθαρή: το κρασί σώθηκε, οι κάβες σώθηκαν, αλλά ένα κομμάτι της γραπτής και υλικής μνήμης ενός από τα ιστορικότερα τοπόσημα της Πάτρας χάθηκε μέσα σε λίγες ώρες.
