Ο κόσμος το 2050: Η «μη προφητεία» για τεχνητή νοημοσύνη, ακραία κλίματα και νέα σύνορα
Πώς η επιστήμη, η τεχνολογία και η κοινωνία θα μπορούσαν να μεταμορφωθούν τις επόμενες δεκαετίες με βάση ένα άλμα στο μέλλον από το περιοδικό Nature
Μπορεί να διανύουμε πλέον τις πρώτες ώρες του 2026, ωστόσο οι προβλέψεις για το 2050 μιλούν για ένα αβέβαιο μέλλον, αλλά ήδη εν μέρει ορατό στις σημερινές επιλογές.
Πώς θα είναι λοιπόν ο κόσμος το 2050: Η επιστημονική έρευνα προέβη σε μια «μη προφητεία» για την τεχνητή νοημοσύνη, τα ακραία κλίματα και τα νέα σύνορα.
Ένα άλμα στο μέλλον
Μια επικίνδυνη , αλλά και εξαιρετικά ειρωνική, άσκηση που ώθησε το περιοδικό Nature να κάνει ένα άλμα για να φανταστεί το μέλλον: οι προβλέψεις είναι συχνά λανθασμένες, αλλά μας βοηθούν να κατανοήσουμε τις πιθανές κατευθύνσεις της αλλαγής.
Το να κοιτάμε προς το 2050 σημαίνει ότι πρέπει να ξεπεράσουμε τον άμεσο πολιτικό ορίζοντα και να αναρωτηθούμε πώς η επιστήμη, η τεχνολογία και η κοινωνία θα μπορούσαν να μεταμορφωθούν τις επόμενες δεκαετίες. Οι απαντήσεις δεν είναι μονοσήμαντες: το μέλλον φαίνεται να διχάζεται ανάμεσα σε ανησυχητικά σενάρια και εκπληκτικά αισιόδοξες πιθανότητες. Αλλά σε αυτό το πλαίσιο, η έρευνα μπορεί να μην είναι πλέον ανθρώπινη υπόθεση...
«Ήρθε η ώρα να επανεξετάσετε τις επιλογές σταδιοδρομίας σας, αναγνώστες του Nature!», αναφέρει η αρχή του άρθρου στην αρχική σελίδα. Και πιο κάτω καλεί: Ετοιμαστείτε για τεχνολογικά άλματα, για την επίλυση του γρίφου της σκοτεινής ύλης και ίσως για τη δυνατότητα να μελετήσουμε αρκετά άτομα ώστε να αποχαιρετήσουμε πολλές ασθένειες.
O ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης
Ένα από τα πιο αποσταθεροποιητικά στοιχεία αφορά τον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης. Σύμφωνα με ορισμένους μελετητές, έως το 2050, το μεγαλύτερο μέρος της επιστημονικής έρευνας θα μπορούσε να διεξάγεται από υπερ-ευφυή συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης. Οι άνθρωποι θα συνέχιζαν να ασχολούνται με την επιστήμη, αλλά περισσότερο ως πνευματική ή δημιουργική δραστηριότητα παρά ως τον κύριο μοχλό προόδου.
Πλήρως αυτοματοποιημένα εργαστήρια, που λειτουργούν μέρα και νύχτα χωρίς την παρουσία ερευνητών, θα μπορούσαν να επιταχύνουν σημαντικά τις ανακαλύψεις, ειδικά σε τομείς όπως η βιοτεχνολογία.
Ακόμη και χωρίς την κυριαρχία της υπερευφυΐας, η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά την επιστημονική διαδικασία έως το 2050. Σε συνδυασμό με ρομποτικούς πειραματιστές, τα αυτόνομα συστήματα που λειτουργούν με αλγόριθμους θα ασχολούνται όλο και περισσότερο με προβλήματα βιοτεχνολογίας 24 ώρες το 24ωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα, σε ειδικά «lights out labs» (εργαστήρια χωρίς φως), επειδή δεν θα εμπλέκονται άνθρωποι.
Αυτή η προοπτική, ωστόσο, εγείρει βαθιά ερωτήματα: ποιος θα ελέγχει αυτές τις μηχανές; Και πώς θα αλλάξει ο ρόλος του επιστήμονα;
H κλιματική αλλαγή
Ταυτόχρονα, η κλιματική αλλαγή παραμένει μια σημαντική απειλή για το μέλλον. Πολλά μοντέλα δείχνουν ότι έως το 2040 , ο πλανήτης θα μπορούσε να ξεπεράσει το κρίσιμο όριο αύξησης της μέσης θερμοκρασίας κατά 2°C σε σύγκριση με την προβιομηχανική εποχή. Επομένως, έως το 2050, η συζήτηση μπορεί να μην αφορά πλέον την πραγματικότητα της υπερθέρμανσης του πλανήτη, αλλά μάλλον τον τρόπο αντιμετώπισης των συνεπειών της.
Μεταξύ των πιο αμφιλεγόμενων επιλογών είναι η γεωμηχανική, όπως η έγχυση ανακλαστικών σωματιδίων στην ατμόσφαιρα για τη μείωση της ηλιακής ακτινοβολίας. Αυτή η λύση είναι δυνητικά αποσταθεροποιητική για τα κλιματικά συστήματα και πηγή γεωπολιτικών εντάσεων, ειδικά εάν υιοθετηθεί μονομερώς από μεμονωμένες χώρες ή εταιρείες.
Επίσης η κλιματική αλλαγή, με την μορφή της θέρμανσης ολόκληρων περιοχών, έλλειψης τροφής και νερού, αναμένεται να δημιουργήσει νέα μεταναστευτικά κύματα ή ακόμη και συγκρούσεις αναδιαμορφώνοντας τα σύνορα στους χάρτες.
Ωστόσο, υπάρχει και ένα πιο θετικό σενάριο: η πιθανότητα η απομάκρυνση του διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα να γίνει ένας οικονομικά βιώσιμος τομέας. Τεχνολογίες ικανές να μετατρέψουν το CO₂ σε καύσιμα, υλικά ή φαρμακευτικά προϊόντα θα μπορούσαν να μειώσουν τα αέρια του θερμοκηπίου και ταυτόχρονα να δημιουργήσουν νέες βιομηχανικές αλυσίδες εφοδιασμού. Σε αυτήν την περίπτωση, η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής δεν θα αποτελούσε μόνο κόστος, αλλά και ευκαιρία.
H εξερεύνηση του διαστήματος
Κοιτάζοντας πέρα από τη Γη, το 2050 είναι επίσης μια καθοριστική ημερομηνία για την εξερεύνηση του διαστήματος.
Εκεί που επίσης μπορούν να διαμορφωθούν νέα σύνορα!
Οι διαστημικές υπηρεσίες σχεδιάζουν αποστολές δεκαετίες νωρίτερα: γίνεται λόγος για προσγείωση ρομπότ στον Ερμή , για επιστροφή δειγμάτων κομητών στη Γη και, φυσικά, στον Άρη . Ωστόσο, η ιδέα μιας επανδρωμένης αποστολής στον κόκκινο πλανήτη παραμένει αμφιλεγόμενη. Οι βιολογικοί κίνδυνοι που σχετίζονται με την κοσμική ακτινοβολία και τη μικροβαρύτητα εξακολουθούν να μην είναι πλήρως κατανοητοί και συχνά υποτιμώνται από τον τεχνολογικό ενθουσιασμό.
Στο μέτωπο της θεμελιώδους γνώσης, οι προοπτικές είναι συναρπαστικές. Μέχρι το 2050, οι νέες κβαντικές τεχνολογίες θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην επίλυση κοσμολογικών παζλ όπως η φύση της σκοτεινής ύλης και της σκοτεινής ενέργειας. Οι ολοένα και πιο ευαίσθητοι αισθητήρες, ενσωματωμένοι σε ανιχνευτές βαρυτικών κυμάτων, θα μπορούσαν να ανοίξουν ένα παράθυρο σε προηγουμένως αόρατα αντικείμενα στο Σύμπαν. Ακόμη και η ενέργεια πυρηνικής σύντηξης, που είχε υποσχεθεί εδώ και δεκαετίες αλλά δεν είχε υλοποιηθεί ποτέ πλήρως, θα μπορούσε επιτέλους να γίνει μια λειτουργική πραγματικότητα.
Εμπόδια στην έρευνα
Ωστόσο, το άρθρο σημειώνει ότι υπάρχουν εξωτερικοί παράγοντες που κινδυνεύουν να εμποδίσουν την πρόοδο. Η μειωμένη δημόσια υποστήριξη στην επιστήμη, η άνοδος του λαϊκισμού και η ζήτηση για άμεσα αποτελέσματα θα μπορούσαν να πλήξουν τη βασική έρευνα, η οποία απαιτεί χρόνο και υπομονή. Επιπλέον, η διαχείριση δεδομένων αναδεικνύεται σε σημαντικό εμπόδιο: χωρίς επαρκή υποδομή και εμπιστοσύνη στην ανταλλαγή πληροφοριών, ακόμη και οι πιο προηγμένες τεχνολογίες κινδυνεύουν να μην αξιοποιήσουν τις δυνατότητές τους.
Το 2050, επομένως, δεν είναι μια προφητεία, αλλά μια αντανάκλαση των τρεχουσών επιλογών. Ανάμεσα στις κλιματικές κρίσεις, τις τεχνολογικές επαναστάσεις και τις νέες επιστημονικές ανακαλύψεις, το μέλλον παραμένει ανοιχτό. Και ακριβώς για αυτόν τον λόγο, η φαντασίωση του σήμερα είναι ένας τρόπος να αποφασίσουμε ποια κατεύθυνση θέλουμε να ακολουθήσουμε.
Με πληροφορίες από Nature και ilfattoquotidiano.it