Ανταρκτική: Νέος χάρτης αποκαλύπτει τι κρύβεται κάτω από τον πάγο
Η νέα δορυφορική χαρτογράφηση φέρνει στο φως το κρυμμένο τοπίο της ηπείρου
Έναν εντυπωσιακό χάρτη που αποκαλύπτει τι πραγματικά βρίσκεται κάτω από τον τεράστιο πάγο της Ανταρκτικής παρουσίασαν επιστήμονες, φωτίζοντας ένα από τα πιο άγνωστα γεωγραφικά τοπία του πλανήτη. Παρότι η Ανταρκτική καλύπτεται από τη μεγαλύτερη ενιαία μάζα πάγου στη Γη, οι γνώσεις μας για το υπέδαφός της παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένες, σε βαθμό που οι επιστήμονες γνωρίζουν περισσότερα για την επιφάνεια του Άρη ή της Αφροδίτης.
Οι ερευνητές κατάφεραν να δημιουργήσουν τον πιο λεπτομερή χάρτη που έχει υπάρξει ποτέ για το τοπίο κάτω από τον πάγο της Ανταρκτικής. Τα αποτελέσματα αποκαλύπτουν ένα εντυπωσιακά ποικιλόμορφο ανάγλυφο, με οροσειρές, βαθιά φαράγγια, λόφους, κοιλάδες, εκτεταμένες πεδιάδες και οροπέδια, τα οποία παρέμεναν άγνωστα μέχρι σήμερα.
Χάρτης του υποπαγετώδους ανάγλυφου της Ανταρκτικής, όπως προκύπτει από την ανάλυση διαταραχών της ροής του πάγου
Η παγοκάλυψη της Ανταρκτικής εκτείνεται σε περίπου 14 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα και σε πολλά σημεία φτάνει σε πάχος αρκετών χιλιομέτρων, γεγονός που καθιστά τις άμεσες παρατηρήσεις σχεδόν αδύνατες. Για τον λόγο αυτό, μια διεθνής ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, ανέπτυξε μια νέα προσέγγιση που συνδυάζει προηγμένες τεχνικές χαρτογράφησης με σύγχρονα δορυφορικά δεδομένα.
Ο ρόλος της ροής του πάγου
Η τεχνική που χρησιμοποιήθηκε βασίζεται στην ανάλυση της ροής του πάγου στην επιφάνειά του. Καθώς ο πάγος κινείται αργά πάνω από το υπέδαφος, «αντιγράφει» το ανάγλυφο που βρίσκεται από κάτω, δημιουργώντας μικρές αλλά μετρήσιμες παραμορφώσεις στην επιφάνειά του. Μελετώντας αυτές τις διαταραχές και συνδυάζοντάς τες με δορυφορικές παρατηρήσεις υψηλής ακρίβειας, οι επιστήμονες μπόρεσαν να χαρτογραφήσουν με αξιόπιστο τρόπο ακόμη και περιοχές που δεν είχαν ποτέ ερευνηθεί.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, η ανακάλυψη αυτή δεν έχει μόνο γεωγραφικό ενδιαφέρον, αλλά και τεράστια σημασία για την κατανόηση της κλιματικής αλλαγής. Το ανάγλυφο κάτω από τον πάγο παίζει καθοριστικό ρόλο στον τρόπο με τον οποίο κινούνται και υποχωρούν οι παγετώνες. Περιοχές με τραχύ έδαφος, απότομες πλαγιές και βουνά μπορούν να επιβραδύνουν τη ροή του πάγου προς τη θάλασσα, ενώ πιο ομαλές επιφάνειες επιτρέπουν ταχύτερη απώλεια πάγου.
Χάρτες της Ανταρκτικής που απεικονίζουν το κρυμμένο ανάγλυφο κάτω από τον πάγο, όπως προκύπτει από την ανάλυση διαταραχών της ροής του πάγου (Ice Flow Perturbation Analysis). Οι μπλε αποχρώσεις δείχνουν περιοχές με μεγαλύτερη πυκνότητα λόφων και τραχύτερο υπέδαφος, ενώ οι κόκκινες αποχρώσεις αποτυπώνουν τη γεωμετρική πολυπλοκότητα του υποπαγετώδους τοπίου
Απαραίτητο εργαλείο ο νεός χάρτης
Η γνώση αυτών των λεπτομερειών είναι κρίσιμη για τη βελτίωση των μοντέλων που προβλέπουν την άνοδο της στάθμης της θάλασσας τις επόμενες δεκαετίες και αιώνες. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι χωρίς ακριβή εικόνα του τι υπάρχει κάτω από τον πάγο, οι προβλέψεις για το μέλλον των παγετώνων και των ωκεανών παραμένουν ελλιπείς.
Όπως δήλωσε η επικεφαλής της μελέτης, δρ Χέλεν Όκεντεν, η δυσκολία παρατήρησης κάτω από παχιά στρώματα πάγου έχει αφήσει μεγάλα κενά στη γνώση μας για την Ανταρκτική. Η νέα μέθοδος, όπως εξήγησε, επιτρέπει για πρώτη φορά να καλυφθούν αυτά τα κενά και να αποκαλυφθούν με σαφήνεια γεωλογικά χαρακτηριστικά και φυσικά όρια που μέχρι σήμερα παρέμεναν αόρατα.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι ο νέος χάρτης θα αποτελέσει βασικό εργαλείο για τον σχεδιασμό μελλοντικών επιστημονικών αποστολών, αλλά και για την ανάπτυξη πιο αξιόπιστων προβλέψεων σχετικά με την εξέλιξη της παγοκάλυψης. Τα ευρήματα της μελέτης δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Science και ήδη θεωρούνται σημαντικό ορόσημο στη μελέτη της Ανταρκτικής.
