Πώς τα «καιρικά σοκ» στη Μεσόγειο αναζωπυρώνουν φόβους για αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων

Snapshot

• Οι πρόσφατες ακραίες βροχοπτώσεις στη Μεσόγειο και τη βόρεια Αφρική έχουν προκαλέσει σοβαρές ζημιές σε καλλιέργειες και υποδομές, επηρεάζοντας την προσφορά φρούτων και λαχανικών στην Ευρώπη.
• Η Ισπανία, η Πορτογαλία, το Μαρόκο και τμήματα Ιταλίας και Ελλάδας λειτουργούν ως το «χειμερινό ντουλάπι» της Ευρώπης, αλλά οι καταστροφές σε αυτές τις περιοχές ενδέχεται να οδηγήσουν σε αυξήσεις τιμών.
• Η συγκέντρωση της χειμερινής παραγωγής σε λίγες περιοχές καθιστά την ευρωπαϊκή αγορά ευάλωτη σε καιρικά σοκ, με πιθανή υποβάθμιση ποιότητας και περιορισμένη διαθεσιμότητα προϊόντων.
• Οι κυβερνήσεις έχουν δεσμευθεί για οικονομική στήριξη των αγροτών, αλλά η αύξηση των κλιματικών διαταραχών αποτελεί διαρθρωτικό πρόβλημα που επηρεάζει τη σταθερότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας τροφίμων.
• Η Τράπεζα της Αγγλίας αναγνωρίζει ότι οι κλιματικές αλλαγές συμβάλλουν στις αυξήσεις των τιμών τροφίμων και περιπλέκουν τη μείωση του πληθωρισμού στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Snapshot powered by AI

Το κύμα ακραίων βροχοπτώσεων και πλημμυρών στη Μεσόγειο και τη βόρεια Αφρική έπληξε σφοδρά τις αγροτικές ζώνες που τροφοδοτούν την Ευρώπη τον χειμώνα, διαταράσσοντας τις προμήθειες φρούτων και λαχανικών και εντείνοντας τους φόβους για νέες αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων, όπως επισημαίνεται σε ανάλυση των Financial Times.

Ισπανία, Πορτογαλία, Μαρόκο και τμήματα της Ιταλίας και της Ελλάδας λειτουργούν ως το «χειμερινό ντουλάπι» της Ευρώπης, εξάγοντας ντομάτες, αγγούρια, αβοκάντο, πιπεριές, μούρα και εσπεριδοειδή προς τον βορρά, όταν η εγχώρια παραγωγή είναι περιορισμένη, όπως αναφέρει η ανάλυση. Ωστόσο, οι εκτεταμένες ζημιές σε καλλιέργειες και υποδομές τις τελευταίες εβδομάδες ενδέχεται να μεταφερθούν γρήγορα στις χονδρικές αγορές και στις αλυσίδες εφοδιασμού των σούπερ μάρκετ, προειδοποιούν οικονομολόγοι.

«Με τις πλημμύρες που βλέπουμε στην Ευρώπη και τη βόρεια Αφρική, σε συνδυασμό με τον πολύ υγρό χειμώνα στο Ηνωμένο Βασίλειο, δεν υπάρχει αμφιβολία: θα δούμε πίεση στις τιμές φρούτων και λαχανικών», δήλωσε ο David Barmes από το London School of Economics.

Εκτεταμένες ζημιές σε καλλιέργειες και υποδομές

Η Ισπανία, που κατέγραψε τον πιο βροχερό Ιανουάριο των τελευταίων 25 ετών, έχει ήδη δηλώσει ζημιές σε 22.000 εκτάρια αγροτικής γης, σύμφωνα με την ένωση ασφαλιστικών εταιρειών Agroseguro. Ο υπουργός Γεωργίας Luis Planas προειδοποίησε ότι η πληγείσα έκταση μπορεί «σχεδόν να διπλασιαστεί» μετά την ολοκλήρωση των αποτιμήσεων. Οι καταστροφές δεν περιορίζονται στις καλλιέργειες: αρδευτικά συστήματα, αγροτικά μηχανήματα και αγροτικοί δρόμοι έχουν επίσης υποστεί ζημιές, δυσχεραίνοντας τη συγκομιδή και τη διανομή ακόμη και όπου η παραγωγή έχει διασωθεί.

Στη δυτική Γαλλία, ορισμένες αγροτικές περιοχές υπέστησαν πάνω από 36 ημέρες συνεχούς βροχόπτωσης, με υπερχειλίσεις ποταμών να πλήττουν οπωρώνες και αμπελώνες.

Ευάλωτη η ευρωπαϊκή αγορά σε «καιρικά σοκ»

Η συγκέντρωση της χειμερινής προσφοράς φρούτων και λαχανικών σε λίγες περιοχές καθιστά τις αγορές ιδιαίτερα ευαίσθητες σε ακραία καιρικά φαινόμενα.

Τον Ιανουάριο του περασμένου έτους, η Ισπανία κάλυψε άνω του 70% των εισαγωγών γλυκιάς πιπεριάς του Ηνωμένου Βασιλείου και το 65% των αγγουριών, ενώ το Μαρόκο προμήθευσε περισσότερο από το ένα τρίτο των εισαγωγών φράουλας και βατόμουρου.

«Ο πιο άμεσος αντίκτυπος αφορά τα νωπά προϊόντα από την Ισπανία και το Μαρόκο», σημείωσε ο Tom Lancaster από το Energy and Climate Intelligence Unit. «Αν περιοριστεί η προσφορά, οι αγοραστές θα ανταγωνίζονται για μικρότερες ποσότητες. Ενδέχεται επίσης να υπάρξει υποβάθμιση ποιότητας: τα φρούτα που πλήττονται από έντονες βροχές δεν μεταφέρονται ούτε αποθηκεύονται το ίδιο καλά».

Η Ολλανδία εισάγει το 35%-40% των φρέσκων λαχανικών της από Ισπανία, Μαρόκο και Πορτογαλία, ενώ οι ίδιες χώρες καλύπτουν το 15%-20% των εισαγωγών φρέσκων φρούτων της τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο, σύμφωνα με την ING.

Στην Ανδαλουσία, μία από τις σημαντικότερες αγροτικές περιοχές της Ισπανίας, η ένωση αγροτών Asaja εκτιμά ότι χάθηκε το 20% της συνολικής παραγωγής. Μόνο στην επαρχία της Κόρδοβα, οι ζημιές ανέρχονται σε 700 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 550 εκατ. αφορούν ελαιώνες, ενώ έχουν πληγεί και σιτηρά και εσπεριδοειδή. Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ επισκέφθηκε την πληγείσα πόλη Huétor Tájar, όπου έως και το ένα τρίτο της παραγωγής σπαραγγιών παραμένει κάτω από το νερό, λίγες εβδομάδες πριν από την έναρξη της συγκομιδής.

Πιέσεις στις τιμές και πληθωρισμός

Οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες στη νότια Ευρώπη σημαίνουν ότι «οι τιμές θα είναι υψηλότερες σε σύγκριση με πέρυσι», εκτίμησε ο Thijs Geijer της ING, προσθέτοντας ότι οι καταναλωτές θα δουν λιγότερες προσφορές. Ωστόσο, ο αντίκτυπος στον επίσημο πληθωρισμό ενδέχεται να είναι περιορισμένος σε ορισμένες χώρες, όπου τα συγκεκριμένα προϊόντα έχουν μικρή βαρύτητα στον δείκτη τιμών καταναλωτή.

Ο Barmes προειδοποίησε ότι οι πρόσφατες καταιγίδες εντάσσονται σε ένα ευρύτερο μοτίβο κλιματικών σοκ που τροφοδοτούν την πληθωριστική πίεση στα τρόφιμα. Έρευνά του δείχνει ότι η διαφορά στον πληθωρισμό τροφίμων μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και ευρωζώνης οφείλεται σε μικρό αριθμό «ευαίσθητων στο κλίμα» προϊόντων - όπως η σοκολάτα και το ελαιόλαδο - που έχουν μεγαλύτερη βαρύτητα στο βρετανικό «καλάθι».

«Δεν έχω αμφιβολία ότι θα δούμε πίεση στις τιμές αργότερα μέσα στο έτος, ακόμη κι αν μέρος της είναι βραχυπρόθεσμο», είπε. «Είναι πολύ δύσκολο να αντικατασταθούν η Ισπανία και το Μαρόκο σε ορισμένα χειμερινά λαχανικά. Σύντομα θα δούμε επιπτώσεις και στα φρούτα, και αργότερα πιθανώς και στο κρέας, τα γαλακτοκομικά και το ελαιόλαδο».

Η Τράπεζα της Αγγλίας, στην έκθεση νομισματικής πολιτικής του Αυγούστου 2025, αναγνώρισε ότι οι κλιματικές διαταραχές συμβάλλουν στις αυξήσεις των τιμών τροφίμων στο Ηνωμένο Βασίλειο και περιπλέκουν την προσπάθεια επιστροφής του πληθωρισμού στον στόχο του 2%.

Στήριξη αγροτών, αλλά διαρθρωτική ανησυχία

Οι κυβερνήσεις έχουν δεσμευθεί να στηρίξουν τους πληγέντες αγρότες μέσω ασφαλιστικών αποζημιώσεων και ευρωπαϊκών αποθεματικών κρίσης στο πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Η Ισπανία ανακοίνωσε άμεση βοήθεια 2,2 δισ. ευρώ και 600 εκατ. ευρώ για την αποκατάσταση υποδομών.

Ωστόσο, οι οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι το ζήτημα είναι βαθύτερο. «Δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό», τονίζει ο Barmes. «Οι κλιματικές διαταραχές στην προσφορά γίνονται συχνότερες, πιο έντονες και γεωγραφικά πιο εκτεταμένες».

Η ανθεκτικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας τροφίμων της Ευρώπης δοκιμάζεται ξανά - και μαζί της η αντοχή των καταναλωτών απέναντι σε ένα νέο κύμα ανατιμήσεων.

Διαβάστε επίσης