Εxplainer: Tι σημαίνει η χαλάρωση των κυρώσεων στο ρωσικό πετρέλαιο
Οι ΗΠΑ χαλαρώνουν τους περιορισμούς στην ρωσική ενέργεια καθώς οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύονται.
Snapshot
- Οι ΗΠΑ επέτρεψαν προσωρινά την αγορά ρωσικού πετρελαίου που είχε φορτωθεί μέχρι τις 12 Μαρτίου για να μετριάσουν την αύξηση των τιμών του αργού λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
- Η χαλάρωση των κυρώσεων βοηθά τη ρωσική οικονομία, η οποία είχε μειωμένα έσοδα από την ενέργεια και είχε αναγκαστεί να αντλήσει από τα αποθέματα του Ταμείου Εθνικού Πλούτου.
- Η Ρωσία εξετάζει το ενδεχόμενο να εκτρέψει τις ενεργειακές προμήθειες από την Ευρώπη προς άλλες αγορές, καθώς η Ευρώπη προσπαθεί να μειώσει την εξάρτηση από τη ρωσική ενέργεια.
- Υπάρχει διχογνωμία στην Ευρώπη για τη χαλάρωση των κυρώσεων, με την Ουγγαρία να υποστηρίζει την αναστολή τους και τη Γερμανία να επιμένει στην τήρηση της αλληλεγγύης προς την Ουκρανία.
- Η χαλάρωση των κυρώσεων προκάλεσε επικρίσεις από την Ουκρανία και Αμερικανούς πολιτικούς, που θεωρούν ότι ενισχύει οικονομικά τη Ρωσία ενώ η περιοχή αντιμετωπίζει ενεργειακή αστάθεια λόγω της κρίσης στο Ιράν.
Σε μία προσπάθεια να συγκρατήσει τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας, η κυβέρνηση Τραμπ επιτρέπει πλέον στις χώρες να αγοράζουν προσωρινά ρωσικά πετρελαϊκά προϊόντα, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις εντός και εκτός συνόρων αλλά και χαμόγελα στη Μόσχα. Η άδεια, που εκδόθηκε από το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών, επιτρέπει την παράδοση και πώληση ρωσικού πετρελαίου που είχε φορτωθεί σε πλοία έως τις 12 Μαρτίου και θα ισχύει έως τις 11 Απριλίου.
Η απόφαση εντάσσεται στις κινήσεις της κυβέρνησης Τραμπ να περιορίσει την εκτίναξη των τιμών της ενέργειας μετά τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στο Ιράν και την απάντηση της Τεχεράνης, που έχουν παραλύσει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και έχουν διαταράξει τις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Μέση Ανατολή.
Η δραματική αλλαγή στις αγορές ενέργειας δεν θα μπορούσε να έρθει σε καλύτερη στιγμή για τον πρόεδρο της Ρωσίας, Βλαντιμίρ Πούτιν. Τα έσοδα της χώρας από την ενέργεια μειώνονταν κατακόρυφα, με τις εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου να συνεισφέρουν 44% λιγότερο στον προϋπολογισμό της Ρωσίας τον Φεβρουάριο σε σχέση με τον ίδιο μήνα πέρυσι. Αυτό ανάγκασε τη Ρωσία να αντλήσει από τα μειούμενα ρευστά περιουσιακά στοιχεία που έχουν απομείνει στο Ταμείο Εθνικού Πλούτου της.
Το όφελος στη Μόσχα θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια του πολέμου
«Είναι σημαντικό για τις ρωσικές εταιρείες ενέργειας να επωφεληθούν από την τρέχουσα κατάσταση», δήλωσε ο Πούτιν κατά τη διάρκεια συνάντησης με Ρώσους αξιωματούχους τη Δευτέρα σχετικά με την αγορά πετρελαίου και φυσικού αερίου, σημειώνοντας ότι οι υψηλές τιμές πιθανότατα θα είναι προσωρινές. Ο Πούτιν επανέλαβε ότι η κυβέρνησή του αξιολογεί τη σκοπιμότητα διακοπής όλων των προμηθειών προς την ευρωπαϊκή αγορά, η οποία επιδιώκει να απογαλακτιστεί από τη ρωσική ενέργεια από την πλήρη εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία το 2022.
Υποστήριξε ότι ήταν λογικό να εκτρέψουν τις προμήθειες από την Ευρώπη «σε πιο ελκυστικούς προορισμούς», αντί να «περιμένουν να μας κλείσουν την πόρτα στα μούτρα». Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι ο αντίκτυπος στον ρωσικό προϋπολογισμό, ο οποίος έχει επιβαρυνθεί από τις γιγάντιες κρατικές δαπάνες για τον πόλεμο στην Ουκρανία, θα εξαρτηθεί από το πόσο θα διαρκέσει η αναστάτωση στη Μέση Ανατολή. Σημειώνουν ότι ένας ή δύο μήνες υψηλών τιμών θα έχουν περιορισμένο αντίκτυπο στην οικονομική εικόνα της Ρωσίας, αλλά ότι μια μεγαλύτερη περίοδος υψηλών τιμών θα έκανε τη διαφορά.
Ο Μπέσεντ δήλωσε από την πλευρά του ότι η χαλάρωση των περιορισμών ήταν περιορισμένης εμβέλειας και δεν θα παρείχε σημαντικό οικονομικό όφελος στη ρωσική κυβέρνηση. «Υπάρχουν εκατοντάδες εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου που υπόκεινται σε κυρώσεις και, ουσιαστικά, με την άρση των κυρώσεων, το Υπουργείο Οικονομικών μπορεί να δημιουργήσει προσφορά», δήλωσε ο κ. Μπέσεντ σε συνέντευξή του στο Fox Business την Παρασκευή. «Το εξετάζουμε αυτό».
Τα προβλήματα εσόδων της Ρωσίας από την ενέργεια άρχισαν να συσσωρεύονται πέρυσι, μετά την πτώση των παγκόσμιων τιμών. Η Ουάσινγκτον επέβαλε επίσης κυρώσεις σε δύο μεγάλους Ρώσους παραγωγούς πετρελαίου, τη Lukoil και τη Rosneft, και άρχισε να πιέζει την Ινδία να σταματήσει να αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο, διευρύνοντας την έκπτωση που έπρεπε να προσφέρει η Μόσχα για την πώληση ρωσικού αργού. «Ήταν μια αρκετά άσχημη και δύσκολη κατάσταση», δήλωσε ο Γιάνις Κλούγκε, ειδικός σε θέματα Ρωσίας στο Γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών Υποθέσεων. Είπε ότι τα μέτρα ήταν από τα πιο αποτελεσματικά που είχε λάβει η Δύση από την έναρξη του πολέμου για να πιέσει τη Μόσχα μέσω των ενεργειακών εσόδων.
Αλλά η εικόνα ξαφνικά φωτίστηκε για τον Πούτιν. «Προς το παρόν, όλα εξατμίστηκαν και η πίεση που άρχιζε πραγματικά να επηρεάζει τον ρωσικό προϋπολογισμό έχει εξαφανιστεί», δήλωσε ο Κλούγκε, αν και πρόσθεσε ότι είναι δύσκολο να προβλεφθεί τι θα συμβεί μακροπρόθεσμα.
Αν και το πετρέλαιο διαπραγματεύεται σε πολύ υψηλότερες τιμές λόγω του πολέμου στο Ιράν, η Μόσχα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ένα ισχυρό ρούβλι, που σημαίνει ότι οι πωλήσεις ενέργειας σε δολάρια καλύπτουν λιγότερο από τον ρωσικό προϋπολογισμό. Η Ρωσία θα μπορούσε να λάβει μέτρα για να προσπαθήσει να αποδυναμώσει το νόμισμα, αλλά αυτό θα διακινδύνευε την αύξηση του πληθωρισμού, τον οποίο η ρωσική κεντρική τράπεζα προσπαθεί να τιθασεύσει.
Ο φιλορώσος ηγέτης της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν, ζήτησε τη Δευτέρα από την ΕΕ να αναστείλει τις κυρώσεις κατά της ρωσικής ενέργειας. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, ωστόσο, δήλωσε ότι δεν υπάρχει «κανένας λόγος» να εξεταστεί η χαλάρωση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Μιλώντας στο Βερολίνο την Τρίτη σε συνέντευξη Τύπου, ο Μερτς δήλωσε ότι η αλληλεγγύη με την Ουκρανία έχει προτεραιότητα, ακόμη και αν αυτό σημαίνει ότι θα υπομείνουμε μια περίοδο υψηλότερων τιμών ενέργειας.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι προειδοποίησε ότι η χαλάρωση των ρωσικών πετρελαϊκών κυρώσεων θα αποτελούσε «πλήγμα για τη φήμη» του κόσμου. Μιλώντας σε ενημέρωση την Τρίτη, ο πρόεδρος της Ουκρανίας προειδοποίησε ότι η κίνηση αυτή θα αποτελούσε «σοβαρό πλήγμα» για τη χώρα του και «πλήγμα για τη φήμη» του κόσμου. «Πώς μπορούν να αρθούν οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας εάν είναι επιτιθέμενη χώρα;» ρώτησε.«Θα δημιουργούσε ένα προηγούμενο που θα μπορούσαν να ακολουθήσουν και άλλοι, και όχι με θετικό τρόπο».
«Απροσδόκητα κέρδη για τον Πούτιν»
Η Δημοκρατική Γερουσιαστής Τζιν Σαχίν από το Νιου Χάμσαϊρ και υψηλόβαθμο μέλος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας επέκρινε την απόφαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Καθώς ο Πούτιν βοηθά το Ιράν να στοχοποιήσει Αμερικανούς στη Μέση Ανατολή, ο Αμερικανός πρόεδρος γεμίζει τώρα τα πολεμικά ταμεία του Κρεμλίνου. Αντί να πιέζει την παραπαίουσα οικονομία της Ρωσίας, ο κακοσχεδιασμένος πόλεμος του προέδρου δίνει στον Πούτιν έναν απροσδόκητο πλούτο, ενώ οι αμερικανικές οικογένειες αντιμετωπίζουν υψηλότερες τιμές», έγραψε η Σαχίν.
Το CNN είχε αναφέρει προηγουμένως ότι οι ΗΠΑ έχουν χορηγήσει στα ινδικά διυλιστήρια απαλλαγή 30 ημερών για να αγοράσουν ρωσικό πετρέλαιο που βρίσκεται αυτή τη στιγμή στη θάλασσα. Ο Μπέσεντ, τότε, είχε δηλώσει ότι η κίνηση αυτή έγινε «για να μπορέσει το πετρέλαιο να συνεχίσει να ρέει στην παγκόσμια αγορά».
Καθώς η έλλειψη ενέργειας επιδεινώνεται, οι χώρες έχουν σπεύσει να περιορίσουν τις οικονομικές επιπτώσεις περιορίζοντας την κατανάλωση, περιορίζοντας τις τιμές των καυσίμων και αξιοποιώντας τα αποθέματα πετρελαίου έκτακτης ανάγκης. Αναλυτές, οικονομολόγοι και έμποροι έχουν προειδοποιήσει ότι ακόμη και ένα γρήγορο τέλος του πολέμου δεν σημαίνει απαραίτητα ένα γρήγορο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
Την Παρασκευή, η Goldman Sachs αναθεώρησε την πρόβλεψή της για την τιμή του αργού πετρελαίου Brent κατά 20% υψηλότερα φέτος, αναμένοντας 100 δολάρια το βαρέλι τον Μάρτιο και 85 δολάρια το βαρέλι τον Απρίλιο, υποθέτοντας μια τριήμερη διακοπή της ροής του Στενού του Ορμούζ. Ωστόσο, εάν το κλείσιμο παραταθεί σε δύο μήνες, αυτό θα αυξήσει την πρόβλεψη για το τέλος του έτους από 71 δολάρια το βαρέλι σε 93 δολάρια το βαρέλι.
Σύμμαχος του Πούτιν καυχιέται μετά την χαλάρωση των κυρώσεων για το πετρέλαιο
Ο Κίριλ Ντμίτριεφ, Ρώσος επιχειρηματίας και βασικός απεσταλμένος του Βλαντιμίρ Πούτιν στις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία, απάντησε στην άρση ορισμένων κυρώσεων από τις ΗΠΑ στο ρωσικό πετρέλαιο. «Οι ΗΠΑ ουσιαστικά αναγνωρίζουν το προφανές: χωρίς το ρωσικό πετρέλαιο, η παγκόσμια αγορά ενέργειας δεν μπορεί να παραμείνει σταθερή», είπε.
Ο Ντμίτριεφ πρόσθεσε: «Εν μέσω της αυξανόμενης ενεργειακής κρίσης, η περαιτέρω χαλάρωση των περιορισμών στους ρωσικούς ενεργειακούς φορείς φαίνεται ολοένα και πιο αναπόφευκτη, παρά την αντίσταση ορισμένων γραφειοκρατών των Βρυξελλών».
Οι καταναλωτές σε όλο τον κόσμο αντιμετωπίζουν μια απότομη αύξηση των τιμών των καυσίμων λόγω των επιθέσεων του Ιράν σε ενεργειακές υποδομές και στα Στενά του Ορμούζ. Από το πέρασμα αυτό διέρχονται περίπου 20,5 εκατ. βαρέλια πετρελαίου και προϊόντων ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί σε μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής προσφοράς.
Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν προειδοποίησε ότι θα «βάλει φωτιά» στα κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου της περιοχής σε αντίποινα για τυχόν επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές του Ιράν. Σύμφωνα με το CNN, αξιωματούχοι εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ υποτίμησαν σημαντικά την προθυμία του Ιράν να κλείσει το Ορμούζ και την επακόλουθη παγκόσμια ενεργειακή κρίση. Τώρα οι ΗΠΑ σπεύδουν να περιορίσουν τις οικονομικές επιπτώσεις.
Τουλάχιστον 16 πετρελαιοφόρα, φορτηγά πλοία και άλλα σκάφη έχουν δεχθεί επιθέσεις εντός και γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, τον Αραβικό Κόλπο και τον Κόλπο του Ομάν τις τελευταίες δύο εβδομάδες, σύμφωνα με τον UKMTO, ο οποίος παρακολουθεί τη θαλάσσια κυκλοφορία. Το Ιράν φέρεται να έχει τοποθετήσει νάρκες στα στενά και ο αμερικανικός στρατός δήλωσε ότι βύθισε 16 ναρκοθετικά σκάφη στην περιοχή νωρίτερα αυτή την εβδομάδα.
