Τι λέει το εγχειρίδιο «άμυνας μωσαϊκού» του Ιράν: Η στρατηγική της οριζόντιας κλιμάκωσης
Σε τι συνίσταται το στρατιωτικό δόγμα της Τεχεράνης;
Λίγες μέρες πριν από την επίθεση, το Bloomberg ρώτησε τον υπουργό Ενέργειας των ΗΠΑ τι θα συνέβαινε σε περίπτωση πολέμου. Η απάντηση ήταν χαρακτηριστική: «Αν κοιτάξετε τι έγινε στον 12ήμερο πόλεμο πέρυσι, ήταν σοβαρή σύγκρουση με έναν μεγάλο παραγωγό πετρελαίου, αλλά οι τιμές αυξήθηκαν ελαφρά και μετά έπεσαν ξανά». Η δήλωση αυτή δείχνει, σύμφωνα με άρθρο γνώμης στην ισπανική Εl Diario, πόσο απροετοίμαστοι ήταν στην Ουάσινγκτον.
Η «οριζόντια κλιμάκωση» είναι ιδιαίτερα ελκυστική για τις πιο αδύναμες πλευρές σε μια σύγκρουση, όπως επισημαίνεται. Αντί να επιχειρήσει να νικήσει απευθείας έναν ισχυρότερο αντίπαλο, η αδύναμη πλευρά πολλαπλασιάζει τους τομείς κινδύνου, επεκτείνοντας τη σύγκρουση σε άλλες χώρες, οικονομικούς τομείς και δημόσιες αντιλήψεις, αναφέρει ο αρθρογράφος Χαβιέρ Μπιόσκα Αζκοΐτι.
Όπως εξηγεί ο Robert Pape, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, «το Ιράν δεν μπορεί να νικήσει στρατιωτικά τις ΗΠΑ ή το Ισραήλ. Ο στόχος του είναι να αποκτήσει μεγαλύτερη πολιτική επιρροή».
Ο Daniel Levy, πρώην διαπραγματευτής του Ισραήλ και πρόεδρος του US/Middle East Project, επισημαίνει ότι οι ΗΠΑ αναγκάζονται να αντιμετωπίσουν μια λογική κλιμάκωσης σχεδιασμένη από το Ιράν.
Η στρατηγική αυτή εξηγεί τις μαζικές επιθέσεις σε περισσότερες από δέκα χώρες και το μπλοκάρισμα των Στενών του Ορμούζ, χωρίς να χρειάζεται το Ιράν να νικήσει σε άμεση στρατιωτική σύγκρουση.
Το Ιράν έχει αναπτύξει τη δυνατότητα αντίδρασης σε πολλαπλές, αποκεντρωμένες μονάδες εκτόξευσης πυραύλων, διασφαλίζοντας ότι ακόμη και αν μέρος των όπλων καταστραφεί, η χώρα μπορεί να συνεχίσει να επιβάλλει κόστος στον αντίπαλο. Αυτή η δομή ονομάζεται «άμυνα μωσαϊκού» και αναπτύχθηκε αρχικά από τους Φρουρούς της Επανάστασης υπό τον Mohammad Ali Jafari (2007–2019). Κάθε μονάδα μπορεί να ενεργήσει ανεξάρτητα εάν η αλυσίδα διοίκησης ή οι επικοινωνίες διακοπούν. Έτσι, ακόμη και μετά τη δολοφονία δεκάδων υψηλών διοικητών το 2025, το Ιράν κατάφερε να συνεχίσει αποτελεσματικά τις επιχειρήσεις του.
Από τη Βιετνάμ μέχρι το Ιράν
Όπως σημειώνει ο Pape, η στρατηγική της οριζόντιας κλιμάκωσης είχε εφαρμοστεί με επιτυχία κατά των ΗΠΑ στο Βιετνάμ και τη Σερβία. Στην περίπτωση του Βιετνάμ, οι ΗΠΑ είχαν τεράστια υπεροχή σε αεροπορικές επιθέσεις, αλλά οι Βιετκόνγκ και το Βόρειο Βιετνάμ επεκτείναν τον πόλεμο σε όλη τη χώρα, μετατρέποντας τη στρατιωτική σύγκρουση σε πολιτική αναταραχή και τροποποιώντας τα εσωτερικά δεδομένα στην Ουάσινγκτον. «Οι ΗΠΑ δεν έχασαν καμία μάχη, αλλά έχασαν τον πόλεμο», λέει χαρακτηριστικά.
Η τρέχουσα σύγκρουση με το Ιράν
Οι ΗΠΑ ισχυρίζονται ότι έχουν πλήξει 15.000 στόχους στο Ιράν και έχουν μειώσει σημαντικά τα αποθέματα πυραύλων και drones τους. Ωστόσο, το Ιράν συνεχίζει επιθέσεις, διατηρώντας μέρος των πιο ισχυρών όπλων του σε εφεδρεία και εξασφαλίζοντας ότι οι δυνάμεις τους παραμένουν απειλητικές.
Η «άμυνα μωσαϊκού» επιτρέπει τη μακροχρόνια αντοχή, διασφαλίζει τη συνέχιση των επιχειρήσεων παρά τις απώλειες και υποστηρίζει την οριζόντια κλιμάκωση.
Δύο επιλογές για τις ΗΠΑ
Ενίσχυση της αεροπορικής εκστρατείας για πλήρη κυριαρχία, κάτι που απαιτεί μόνιμο στρατιωτικό έλεγχο του ιρανικού εναέριου χώρου, χωρίς όμως εγγύηση πολιτικού ελέγχου.
Αποχώρηση και αποδοχή περιορισμένων απωλειών, όπως έγινε το 2025, μειώνοντας τον κίνδυνο μεγαλύτερων απωλειών στο μέλλον.
Ο Levy καταλήγει ότι οι ΗΠΑ, αν και διαθέτουν συντριπτική αεροπορική δύναμη, δεν μπορούν να ανατρέψουν εύκολα το πολιτικό καθεστώς του Ιράν ούτε να προκαλέσουν γρήγορη παράδοση. Δεν υπάρχει «εύκολο σενάριο αλλαγής καθεστώτος» ούτε κάποιο «Βενεζουέλα 2.0».
Διαβάστε επίσης
