Αντιδράσεις για την ευθανασία της Noέλια Καστίγιο: Oι 601 ημέρες αναμονής, τα fake news και ο πόνος

Snapshot

• Η 25χρονη Νοέλια Καστίγιο, παραπληγική μετά από απόπειρα αυτοκτονίας και θύμα σεξουαλικής κακοποίησης, έλαβε υποβοηθούμενη ευθανασία στη Βαρκελώνη μετά από 601 ημέρες νομικής διαμάχης.
• Η ευθανασία της εγκρίθηκε με βάση ότι παρουσίαζε μη αναστρέψιμη κλινική πάθηση που προκαλούσε αφόρητο πόνο και σοβαρή εξάρτηση, ενώ ψυχιατρικές αξιολογήσεις επιβεβαίωσαν ότι ήταν ικανή να λάβει την απόφαση.
• Η υπόθεση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, με πολιτικές συγκρούσεις στη Βουλή, κριτική από ακροδεξιές ομάδες και την Καθολική Εκκλησία που αμφισβήτησε τον νόμιμο χαρακτήρα της ευθανασίας στη συγκεκριμένη περίπτωση.
• Διαψεύστηκαν ψευδείς ειδήσεις που ήθελαν τη Νοέλια να έχει βιαστεί από αλλοδαπούς ανηλίκους υπό κρατική φροντίδα, καθώς και ότι η ευθανασία της έγινε αποκλειστικά λόγω κατάθλιψης.
• Η Νοέλια περιέγραψε τον συνεχή και σοβαρό πόνο και την ψυχολογική της ταλαιπωρία, παρά το γεγονός ότι διατηρούσε κάποια λειτουργική αυτονομία, επιβεβαιώνοντας την ανάγκη της για υποβοηθούμενο θάνατο.

Snapshot powered by AI

Η υπόθεση ευθανασίας μιας 25χρονης γυναίκας έχει σοκάρει την Ισπανία. Η Noέλια Καστίγιο, παραπληγική μετά από απόπειρα αυτοκτονίας, έλαβε θανατηφόρα ένεση την Πέμπτη (26/3). «Θέλω να φύγω τώρα και να σταματήσω να υποφέρω, αυτό είναι όλο», ανακοίνωσε σε μια δυνατή τηλεοπτική συνέντευξη στο δίκτυο Antena 3. Μετά από μια μακρά νομική μάχη, η διαδικασία πραγματοποιήθηκε χθες το απόγευμα σε κλινική στη Βαρκελώνη, όπως είχε προγραμματιστεί.

Ο πατέρας της, μεταξύ άλλων, προσπάθησε μέχρι την τελευταία στιγμή, με τη βοήθεια της οργάνωσης Christian Lawyers, να κρατήσει την κόρη του ζωντανή, καταθέτοντας εφέσεις για να σταματήσει το μέτρο. Ωστόσο, τόσο τα ισπανικά δικαστήρια όσο και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων τελικά τις απέρριψαν. Στο επίκεντρο της νομικής διαμάχης βρισκόταν το ερώτημα κατά πόσον η Νοέλια Καστίγιο ήταν πραγματικά ικανή να λάβει μια τέτοια απόφαση.

Μια συγκλονιστική συνέντευξη

Στην τελευταία της συνέντευξη, επανέλαβε ότι υπέφερε για χρόνια και επιθυμούσε να δώσει τέλος στη ζωή της. Η Καστίγιο μεγάλωσε σε δύσκολες οικογενειακές συνθήκες και πέρασε χρόνο υπό κρατική φροντίδα σε κέντρο κράτησης ανηλίκων. Το 2022, έπεσε θύμα ομαδικού βιασμού από ανήλικους. Στη συνέχεια, επιχείρησε ανεπιτυχώς να αυτοκτονήσει και έκτοτε ήταν παραπληγική και καθηλωμένη σε αναπηρικό καροτσάκι. Το 2024, ζήτησε για πρώτη φορά ευθανασία από τις αρμόδιες αρχές.

«Δεν αντέχω πλέον όλα αυτά που με βασανίζουν, όλα όσα έχω ζήσει», δήλωσε η Καστίγιο σε συνέντευξή της στο τηλεοπτικό κανάλι Antena 3 την Τετάρτη. «Θέλω να φύγω από αυτόν τον κόσμο εν ειρήνη και να σταματήσω να υποφέρω», δήλωσε, με ήρεμη αλλά σταθερή και αποφασιστική φωνή, ενώ η μητέρα της, καθισμένη δίπλα της, είπε ότι περίμενε «σε περίπτωση που, την τελευταία στιγμή, πει "το μετανιώνω"». Αναφέρθηκε επίσης στον πατέρα της: «Δεν με παίρνει ποτέ τηλέφωνο, δεν μου στέλνει ποτέ μηνύματα... Δηλαδή, γιατί θέλει να ζήσω;».

Συζήτηση στη Βουλή

Η Πρόεδρος του Κογκρέσου των Αντιπροσώπων (κάτω βουλή του ισπανικού κοινοβουλίου), Φρανθίνα Αρμενγκόλ, υπερασπίστηκε το δικαίωμα της Νοelia στην ευθανασία, απαντώντας στην κριτική του ακροδεξιού κόμματος Vox κατά τη διάρκεια της χθεσινής ολομέλειας. Το Vox κατηγόρησε τα κόμματα που υποστήριξαν τον νόμο ότι επιδοκιμάζουν μια «εκτέλεση». Η Αρμενγκόλ υπερασπίστηκε «το δικαίωμα να πεθάνει κανείς με αξιοπρέπεια, το οποίο ενέκρινε η Βουλή πριν από σχεδόν πέντε χρόνια».

Ο βουλευτής του Vox, Κάρλος Φλόρες, χρησιμοποίησε τη συζήτηση σχετικά με μια κοινοβουλευτική πρωτοβουλία για να επικρίνει τον νόμο περί ευθανασίας που ψηφίστηκε το 2021 και την υποστήριξη που έλαβε από τις ομάδες που ψήφισαν υπέρ. «Ένας νόμος που έχει σχεδιαστεί για να ανακουφίσει τα βάσανα των ηλικιωμένων που βρίσκονται σε τελικό στάδιο της ζωής τους θα χρησιμοποιηθεί τώρα για την εκτέλεση ενός 25χρονου κοριτσιού», είπε. Όλα τα άλλα κόμματα συμμετείχαν στη συζήτηση.

Αντιδράσεις από την Καθολική Εκκλησία

Η υπόθεση, η οποία δεν είναι η πρώτη αμφιλεγόμενη στη χώρα, έχει προκαλέσει συμπάθεια αλλά και οργή πολύ πέρα ​​από την Ισπανία. Η Καθολική Εκκλησία μίλησε για θεσμική αποτυχία. Η Ισπανική Επισκοπική Διάσκεψη δήλωσε: «Σε αυτήν την περίπτωση, δεν πρόκειται για ανίατη ασθένεια, αλλά για βαθιές πληγές που απαιτούν προσοχή, θεραπεία και ελπίδα». Σύμφωνα με τη δήλωση, η θανατηφόρα ένεση δεν είναι ιατρική θεραπεία, αλλά μια «σκόπιμη ρήξη του συναισθηματικού δεσμού και μια κοινωνική ήττα».

Από το 2021, τόσο η υποβοηθούμενη θανάτωση όσο και η υποβοηθούμενη αυτοκτονία είναι νόμιμες στην Ισπανία. Το κόστος καλύπτεται από το δημόσιο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης. Για να μπορέσουν οι γιατροί να προχωρήσουν με αυτόν τον τρόπο, πρέπει να πληρούνται αρκετές προϋποθέσεις: οι ασθενείς πρέπει να είναι ενήλικοι, να έχουν σώας τας φρένας και να πάσχουν από ανίατες ασθένειες ή σοβαρές χρόνιες αναπηρίες που δεν μπορούν να ανακουφιστούν με άλλα μέσα και που τους προκαλούν «αφόρητο πόνο».

Στη Γερμανία, η ενεργητική ευθανασία είναι έγκλημα, αλλά η διακοπή της θεραπείας που υποστηρίζει τη ζωή επιτρέπεται εάν ευθυγραμμίζεται με τις επιθυμίες του ασθενούς. Η υποβοηθούμενη αυτοκτονία είναι επίσης νόμιμη (για παράδειγμα, η παροχή μιας θανατηφόρας ουσίας που ο ασθενής καταπίνει ο ίδιος). Στη Λατινική Αμερική, λίγες χώρες αναγνωρίζουν το δικαίωμα στην ευθανασία. Η Ουρουγουάη και η Κούβα είναι οι πιο πρόσφατες.

Σάλος με την τηλεοπτική συνέντευξη

Η τηλεοπτική συνέντευξη της νεαρής παραπληγικής γυναίκας από τη Βαρκελώνη πυροδότησε ένα κύμα μηνυμάτων που αμφισβητούσαν την εγκυρότητα της ευθανασίας της, κατηγορούσαν το κράτος και την πίεζαν να αλλάξει γνώμη.

«Μην το κάνεις», «Ο Θεός σε αγαπάει», «προσευχήσου για τη Noέλια», είναι τα επαναλαμβανόμενα μηνύματα από εκείνους που επέκριναν την απόφαση που έλαβε η Καταλανή και την οποία επικύρωσε η κυβέρνηση και τα δικαστήρια. Πολλά από αυτά τα μηνύματα, συνοδευόμενα από αποσπάσματα από την εκτενή συνέντευξη που έδωσε στην εκπομπή "Y ahora Sonsoles " του Antena 3, εξέφραζαν απλώς την επιθυμία της να συνεχίσει να ζει.

Άλλα όμως, που προέρχονται από ακροδεξιές ομάδες και λογαριασμούς , βασίζονται σε παρερμηνείες των λόγων της και, επίσης, σε απροκάλυπτα ψέματα. Ορισμένα από αυτά τα ψεύδη καταρρίπτονται με βάση τα ιατρικά και διοικητικά αρχεία της υπόθεσης, τα οποία έχει στην κατοχή της η εφημερίδα El Pais.

Τα fake news - Βιάστηκε από αλλοδαπούς σε κέντρο

Ένα από τα πιο ευρέως διαδεδομένα μηνύματα στο X, με ποικίλες ερμηνείες, ισχυρίζεται ότι όταν η Noέλια απομακρύνθηκε προσωρινά από τους γονείς της και τέθηκε υπό τη φροντίδα των κοινωνικών υπηρεσιών της καταλανικής κυβέρνησης, έπεσε θύμα ομαδικού βιασμού από μια ομάδα ασυνόδευτων αλλοδαπών ανηλίκων ή παράτυπων μεταναστών, οι οποίοι υποτίθεται ότι είναι υπεύθυνοι για όλα όσα της συνέβησαν στη συνέχεια: την απόπειρα αυτοκτονίας που την άφησε παράλυτη και την επιθυμία της για ευθανασία. Αυτό έχει επαναληφθεί, μεταξύ άλλων, από τον ηγέτη του Vox, Σαντιάγο Αμπασκάλ, γράφει η El Pais: «Είμαι βαθιά συγκινημένος από αυτή την είδηση. Το Κράτος παίρνει μια κόρη μακριά από τους γονείς της. Βιάζεται από αλλοδαπούς ανήλικους. Και η λύση του κράτους είναι να την αναγκάσει να αυτοκτονήσει. Η Ισπανία του Σάντσες είναι μια ταινία τρόμου».

Στη συνέντευξη, η Nοέλια δεν τοποθέτησε καμία σεξουαλική επίθεση σε αυτό το πλαίσιο. Η νεαρή γυναίκα αφηγήθηκε τρία περιστατικά. Το πρώτο, λέει, αφορούσε έναν άνδρα που ήταν σύντροφός της για τέσσερα χρόνια και ο οποίος την κακοποίησε σεξουαλικά ένα βράδυ αφού είχε πάρει υπνωτικά χάπια. Το δεύτερο, σε ένα νυχτερινό κέντρο διασκέδασης, όταν «δύο άνδρες προσπάθησαν να την κακοποιήσουν σεξουαλικά». Και το τρίτο, επίσης σε ένα νυχτερινό κέντρο διασκέδασης, όταν εξηγεί ότι δέχτηκε επίθεση από «τρεις άνδρες ταυτόχρονα», προσθέτει ότι αυτό συνέβη «τρεις ή τέσσερις ημέρες πριν» πηδήξει από το μπαλκόνι του πέμπτου ορόφου της: στις 4 Οκτωβρίου του 2022, όταν ήταν 21 ετών. Αυτή η απόπειρα αυτοκτονίας είχε ως αποτέλεσμα να γίνει «εντελώς παραπληγική».

Πηγές από τη Γενική Διεύθυνση Πρόληψης και Προστασίας Παιδιών και Εφήβων (DGPPIA) επιβεβαίωσαν ότι «δεν έχει καταγραφεί κανένα περιστατικό σεξουαλικής επίθεσης» στα δύο κέντρα φιλοξενίας όπου διέμεινε η Νοέλια μεταξύ Ιουλίου 2015 και Φεβρουαρίου 2019, όταν και εγκατέλειψε το σύστημα, ήδη σε ηλικία νόμιμης ηλικίας, «οικειοθελώς».

«Πρώτη ευθανασία λόγω κατάθλιψης»

Μια άλλη ευρέως διαδεδομένη ιδέα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι ότι η Ισπανία πραγματοποίησε την πρώτη ευθανασία σε άτομο «λόγω κατάθλιψης». Λογαριασμοί όπως αυτός της πρώην βουλευτή του Vox, Μακαρένα Ολόνα, έχουν διαδώσει το εξής: «Σε 24 ώρες, η Νοέλια θα είναι το πρώτο άτομο που θα υποβληθεί σε ευθανασία για κατάθλιψη στην Ισπανία». Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο περίπλοκη.

Σύμφωνα με τις ψυχιατρικές αναφορές στο ιατρικό της ιστορικό, η Νοέλια παρουσιάζει «χρόνια καταθλιπτικά συμπτώματα », καθώς και «διαταραχή προσαρμογής με συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης». Οι αναφορές αποκλείουν, ωστόσο, ότι πάσχει από μείζονα καταθλιπτική διαταραχή που επηρεάζει την ικανότητά της να παίρνει αποφάσεις. Η ίδια η Νοέλια αφηγήθηκε στη συνέντευξη ότι ένιωθε «μόνη» σε όλη της τη ζωή, ότι πριν πηδήξει από το μπαλκόνι είχε επιχειρήσει να αυτοκτονήσει, ότι είχε νοσηλευτεί σε ψυχιατρικά νοσοκομεία, ακόμη και ότι είχε ζοφερές απόψεις για τη ζωή («Δεν μου αρέσει πού οδεύει ο κόσμος», είπε στη συνέντευξη). Αλλά η «κατάθλιψη», σε κάθε περίπτωση, δεν ήταν ο λόγος για τον οποίο του χορηγήθηκε ευθανασία.

Ζήτησε υποβοηθούμενη θανάτωση μετά από παραπληγία. Η ολομέλεια της Καταλανικής Επιτροπής Εγγύησης και Αξιολόγησης (CGAC) την ενέκρινε ομόφωνα στις 18 Ιουλίου 2024, θεωρώντας ότι παρουσίαζε «μια μη αναστρέψιμη κλινική πάθηση» που της προκαλούσε «σοβαρή εξάρτηση, χρόνιο και εξουθενωτικό πόνο και ταλαιπωρία» που επηρέαζαν την αυτονομία και τις καθημερινές της δραστηριότητες. Συνεπώς, πληρούσε τις νόμιμες προϋποθέσεις, γεγονός που επικυρώθηκε από όλες τις δικαστικές αποφάσεις που έχουν επιβεβαιώσει τη νομιμότητα της ευθανασίας.

Στην αγωγή του για την αποτροπή της -η οποία έχει καθυστερήσει τη διαδικασία ευθανασίας για ένα χρόνο και οκτώ μήνες-, ο πατέρας της νεαρής γυναίκας υποστήριξε ότι η κόρη του δεν είναι ικανή να λάβει την κρίσιμη απόφαση. Η Noέλια, όπως παραδέχεται στη συνέντευξη, πάσχει από ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (OCD) και οριακή διαταραχή προσωπικότητας. Ωστόσο, σύμφωνα με την κλινική αξιολόγηση των ψυχιάτρων «μπορεί να κατανοήσει τη σοβαρότητα του μέτρου που ζητά και, ως εκ τούτου, να ενεργήσει για λογαριασμό της». Οι παθολογίες της «δεν επηρεάζουν την ικανότητά της να λαμβάνει αποφάσεις», επιβεβαίωσαν οι ψυχίατροι, οι νευροψυχολόγοι και οι ψυχολόγοι που την εξέτασαν.

«Κάθε μέρα είναι φρικτή και επώδυνη»

Ένα άλλο επιχείρημα που κυκλοφορεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μετά τη δημοσίευση της συνέντευξής της είναι η ιδέα ότι δεν είναι σε τόσο κακή σωματική κατάσταση . Πολλά μηνύματα υποβαθμίζουν τον πόνο της επειδή δεν φαίνεται εντελώς ακίνητη ή ακόμα και επειδή μπορεί να τη δει κανείς να ανεβαίνει σκάλες με μεγάλη προσπάθεια και βοήθεια. «Δεν είμαι κλινήρης. Κάνω ντους και βάφομαι μόνη μου», εξηγεί στη συνέντευξη. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υποφέρει, όπως ξεκαθαρίζει και η ίδια: «Ο ύπνος είναι πολύ δύσκολος για μένα και έχω επίσης πόνους στην πλάτη και τα πόδια».

Το ιατρικό ιστορικό παρέχει σαφέστερες ενδείξεις. Η «πλήρης παραπληγία» την άφησε με τις ακόλουθες συνέπειες : πλήρη κάκωση του νωτιαίου μυελού, αισθητηριακή βλάβη κάτω από το επίπεδο του τραυματισμού, νευροπαθητικό πόνο, ακράτεια κοπράνων, κύστη που απαιτεί καθετηριασμό κάθε έξι ώρες και λειτουργική εξάρτηση, η οποία περιλαμβάνει «τη χρήση αναπηρικού αμαξιδίου που μπορεί να κινείται σε προσαρμοσμένα περιβάλλοντα», καθώς και «μια επισφαλή ικανότητα βάδισης σε εσωτερικούς χώρους σε προσαρμοσμένα περιβάλλοντα με περιπατητήρες και νάρθηκες». Ένας γιατρός που ειδικεύεται στη φυσική ιατρική και την αποκατάσταση περιέγραψε αυτά τα επακόλουθα ως «μόνιμα και μη αναστρέψιμα».

Η Noέλια εισήχθη αρχικά στο Νοσοκομείο Joan XXIII στην Ταραγόνα και αργότερα στην κλινική Guttmann για εντατική νευροαποκατάσταση μέχρι τον Ιούνιο του 2023. Δέκα μήνες αργότερα, ζήτησε υποβοηθούμενο θάνατο επειδή ο γιατρός της τη συμβούλεψε να περιμένει ένα χρόνο για να δει πώς θα εξελιχθούν οι συνέπειες. Ο πατέρας της υποστήριξε στην αγωγή του ότι, αν και η κατάστασή της είναι σοβαρή, «βελτιώνεται με την κατάλληλη θεραπεία». Αλλά η διάγνωση είναι σαφής: «η σωματική και ψυχολογική της ταλαιπωρία είναι συνεχής» και αφόρητη, όπως περιέγραψε έντονα η Noέλια στην κατάθεσή της στη δίκη: «Κάθε μέρα είναι φρικτή και επώδυνη».

Διαβάστε επίσης