Explainer: Ποια θέματα αποτελούν εμπόδια και μένουν εκτός της συμφωνίας ΗΠΑ - Ιράν

Snapshot

• Το μνημόνιο κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν αποτελεί μόνο την αρχή ενός δύσκολου διαλόγου για την τελική συμφωνία, με ανοιχτά σημαντικά ζητήματα όπως το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
• Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να ξεκινήσει περίοδος 60 ημερών για να διαπραγματευτούν την καταστροφή και απομάκρυνση του ιρανικού πυρηνικού υλικού, με κίνδυνο αποτυχίας.
• Η συμφωνία περιλαμβάνει την άρση του ναυτικού αποκλεισμού από τις ΗΠΑ και την απομάκρυνση ναρκών από το Ιράν στα Στενά του Ορμούζ, αλλά παραμένουν διαφωνίες για το χρονοδιάγραμμα άρσης κυρώσεων και άλλες λεπτομέρειες.
• Το Ιράν επιβεβαιώνει ότι δεν θα επιδιώξει ποτέ την κατασκευή πυρηνικού όπλου, αλλά οι ιστορικές εμπειρίες δείχνουν ότι τα ζητήματα αυτά δεν θα επιλυθούν γρήγορα ή εύκολα.
• Η συμφωνία βασίζεται σε βαθιά αμοιβαία καχυποψία και προβλέπει σταδιακή άρση κυρώσεων με την εκπλήρωση από το Ιράν των υποχρεώσεών του, όπως η παράδοση ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού και η αποσυναρμολόγηση πυρηνικών εγκαταστάσεων.

Snapshot powered by AI

Το μνημόνιο κατανόησης μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης είναι μόνο η αρχή για μία τελική συμφωνία, η οποία απαιτεί να οριστικοποιηθούν αρκετά ακανθώδη ζητήματα όπως το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Αυτή είναι η κοινή άποψη που παρουσιάζεται στα διεθνή ΜΜΕ για το μνημόνιο που πρόκειται να υπογράψουν ΗΠΑ και Ιράν την Παρασκευή στην Ελβετία.

Σε ανάλυση του βρετανικού δικτύου BBC σημειώνεται ότι η συμφωνία αυτή αποτελεί μια σημαντική στιγμή για τον Ντόναλντ Τραμπ αλλά και μια σημαντική διπλωματική επιτυχία. Μετά από τόσες πολλές ψευδείς ελπίδες, φαίνεται ότι η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη συμφωνούν πλέον σε ένα πράγμα: ότι έχει οριστικοποιηθεί ένα μνημόνιο κατανόησης, ακόμη και αν τα στοιχεία που τονίζονται από κάθε χώρα πρωτεύουσα επικεντρώνονται στα σημεία που η κάθε πλευρά θεωρεί πιο εύκολα αποδεκτά, τονίζει το βρετανικό δίκτυο.

Ένα άλλο βασικό στοιχείο της συμφωνίας είναι ότι ο Λίβανος περιλαμβάνεται στην περιγραφή της συμφωνίας και από τις δύο πλευρές. Ωστόσο με δεδομένο ότι το Ισραήλ και η Χεζμπολάχ δεν είναι υπογράφουν το μνημόνιο υπάρχουν σημαντικές αμφιβολίες ως προς την προθυμία τους να δεχθούν τη συμφωνία. «Στην πραγματικότητα, η συμφωνία – αν και κρίσιμη – είναι μόνο η αρχή», σχολιάζει το BBC.

Θα ξεκινήσει μια περίοδος 60 ημερών, κατά τη διάρκεια της οποίας οι ΗΠΑ και το Ιράν θα πρέπει να συμφωνήσουν για τον τρόπο καταστροφής και απομάκρυνσης του πυρηνικού υλικού του Ιράν. Αυτό από μόνο του θα μπορούσε εύκολα να αποτύχει, εκτιμά το βρετανικό δίκτυο.

Η ακριβής κατάσταση των Στενών του Ορμούζ είναι επίσης ένα θέμα για το οποίο εξακολουθούν να υπάρχουν εμφανείς αποκλίσεις απόψεων, ενώ οι λεπτομέρειες σχετικά με το χρονοδιάγραμμα της άρσης των κυρώσεων και της αποδέσμευσης των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων δεν είναι ακόμη συνεπείς μεταξύ των δύο πλευρών.
Πολλά από αυτά τα ερωτήματα θα παραμείνουν αναπάντητα έως ότου δημοσιοποιηθεί το πλήρες τελικό κείμενο.

Ένα πράγμα είναι όμως σαφές: η διαβεβαίωση του Τραμπ προς τον ιρανικό λαό ότι «η βοήθεια ήταν καθ' οδόν» και ότι, όταν οι ΗΠΑ θα είχαν τελειώσει, η κυβέρνηση θα ήταν δική τους, δεν φαίνεται πιθανό να συμβεί σύντομα, καταλήγει το BBC.

Από την πλευρά του ο ανταποκριτής του δικτύου Sky News στην Ουάσινγκτον, Μαρκ Στόουν δηλώνει ότι «η συμφωνία με το Ιράν δεν είναι η αρχή του τέλους. Είναι το τέλος της αρχής»

Η ειρηνευτική συμφωνία με το Ιράν «σίγουρα δεν είναι η αρχή του τέλους», ανέφερε ο Βρετανός ανταποκριτής. Δεν είναι σαφές τι περιλαμβάνει η συμφωνία αυτή τη στιγμή και δεν υπογράφηκε το Σαββατοκύριακο όπως αναμενόταν, πρόσθεσε.

Το χρονικό διάστημα από τώρα μέχρι την αναμενόμενη υπογραφή την Παρασκευή είναι μεγάλο σε γεωπολιτικό επίπεδο και ειδικά σε αυτή την περίπτωση, είπε ο Μαρκ Στόουν. Διευκρίνισε ότι «οτιδήποτε μπορεί να συμβεί και να την ανατρέψει».

Αν και έχει επιτευχθεί συμφωνία ως προς το κείμενο, πολλά θέματα εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο διαφωνίας μεταξύ των δύο πλευρών, σημείωσε ο Μαρκ Στόουν.

Στις καλένδες τα πυρηνικά

Σύμφωνα με τους όρους της συμφωνίας, γνωστής ως «μνημόνιο κατανόησης», οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αρχίσουν αμέσως να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν. Το Ιράν θα απομακρύνει τις νάρκες που τοποθέτησε στα Στενά του Ορμούζ και θα ανοίξει εκ νέου τη θαλάσσια οδό στην εμπορική ναυτιλία, ανέφεραν οι αξιωματούχοι στους New York Times.

Σύμφωνα με τη συμφωνία, η εκεχειρία διάρκειας περίπου δύο μηνών που επιτεύχθηκε μεταξύ των δύο πλευρών τον Απρίλιο θα παραταθεί για επιπλέον 60 ημέρες, προκειμένου να καταστεί δυνατή η διεξαγωγή συνομιλιών για μια τελική συμφωνία.

Οι δύο πλευρές θα αρχίσουν να εξετάζουν λεπτομερώς τα πυρηνικά ζητήματα σε έναν νέο γύρο διαπραγματεύσεων. Αυτές θα μπορούσαν να ξεκινήσουν ήδη από την Παρασκευή στη Γενεύη, όπου αξιωματούχοι του Ιράν και των ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων και ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς θα υπογράψουν τη συμφωνία.

Το Ιράν επιβεβαίωσε στη συμφωνία ότι δεν θα επιδιώξει ποτέ να κατασκευάσει ή να προμηθευτεί πυρηνικό όπλο, αλλά το καθεστώς έχει δώσει αυτή την υπόσχεση πολλές φορές στο παρελθόν, μεταξύ άλλων και στη συμφωνία που υπογράφηκε με τις Ηνωμένες Πολιτείες υπό τον Πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα το 2015.

Καμία από τις δύο κυβερνήσεις δεν έχει δημοσιοποιήσει το κείμενο της συμφωνίας, αλλά οι όροι φαίνεται να απέχουν πολύ από την «άνευ όρων παράδοση» που είχε απαιτήσει ο Ντόναλντ Τραμπ στις αρχές του πολέμου, ο οποίος ξεκίνησε με αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου, σχολιάζουν οι New York Times.

Τελικά, οι Ιρανοί άντεξαν μια σφοδρή επίθεση και από τις δύο χώρες και υπέμειναν την απώλεια της ηγεσίας τους. Ωστόσο, ενώ η οικονομία και η στρατιωτική βιομηχανική βάση του Ιράν υπέστησαν σοβαρές ζημιές, το καθεστώς παρέμεινε όρθιο. Το Ιράν διατηρεί σημαντικά αποθέματα βαλλιστικών όπλων και, ταυτόχρονα, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν εξαντλήσει τα δικά τους αποθέματα πυρομαχικών σε ανησυχητικό βαθμό.

Η κυβέρνηση Τραμπ ελπίζει ότι η επόμενη φάση των τεχνικών συνομιλιών θα οδηγήσει το Ιράν να δεσμευτεί να καταργήσει το πυρηνικό του πρόγραμμα και να παραδώσει στις ΗΠΑ το εμπλουτισμένο ουράνιο, το οποίο είναι σχεδόν κατάλληλο για την κατασκευή πυρηνικής βόμβας, προκειμένου να αραιωθεί και να απομακρυνθεί από τη χώρα.

Η ομάδα του Τραμπ οραματίζεται επίσης ένα πρόγραμμα αυστηρής επιβολής, αλλά η ιστορία της πυρηνικής διπλωματίας με το Ιράν υποδηλώνει ότι τα ζητήματα αυτά δεν θα επιλυθούν εύκολα ή γρήγορα, τονίζουν οι New York Times.

Ολόκληρη η δομή της συμφωνίας βασίζεται σε βαθιά αμοιβαία καχυποψία. Σε ενημέρωση προς τους δημοσιογράφους την Παρασκευή, ένας ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ υπογράμμισε ότι, σύμφωνα με τη δομή της συμφωνίας, οι κυρώσεις κατά του Ιράν θα αρθούν σταδιακά καθώς το Ιράν εκπληρώνει τις υποχρεώσεις του, όπως είναι η παράδοση των αποθεμάτων του σε ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού και η αποσυναρμολόγηση των πυρηνικών εγκαταστάσεών του.

Διαβάστε επίσης