ΗΠΑ–Ιράν: Η σύγκρουση για τις πυρηνικές επιθεωρήσεις δοκιμάζει τη βιωσιμότητα της συμφωνίας

Snapshot

• Ο Τραμπ ισχυρίζεται ότι το Ιράν συμφώνησε σε επιθεωρήσεις πυρηνικών «επ’ αόριστον», κάτι που το Ιράν διαψεύδει κατηγορηματικά.
• Υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες για τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια, τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και την κατάσταση στον Λίβανο.
• Η συμφωνία δεν περιορίζει προς το παρόν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, που θα αποτελέσει θέμα διαπραγμάτευσης τις επόμενες 60 ημέρες.
• Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, το Κογκρέσο ψήφισε ψήφισμα για τον τερματισμό της αμερικανικής εμπλοκής στον πόλεμο κατά του Ιράν, δείχνοντας ρωγμές στη στήριξη του Τραμπ.
• Ο Τραμπ απαντά στις εσωτερικές επικρίσεις, υποστηρίζοντας ότι η Ουάσινγκτον έχει θέσει το Ιράν σε δυσχερή θέση σε στρατιωτικό και οικονομικό επίπεδο.

Snapshot powered by AI

Νέα ερωτήματα για τη βιωσιμότητα της εύθραυστης συμφωνίας ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν προκαλούν οι αντικρουόμενες δηλώσεις των δύο πλευρών, λίγες ώρες μετά την ολοκλήρωση του πρώτου γύρου διαπραγματεύσεων στην Ελβετία.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι η Τεχεράνη συμφώνησε να επιτρέψει πυρηνικές επιθεωρήσεις σε βάθος χρόνου, φτάνοντας μάλιστα να μιλήσει για ελέγχους «επ’ αόριστον». Η ιρανική πλευρά, ωστόσο, απέρριψε κατηγορηματικά τον ισχυρισμό, τονίζοντας ότι το πυρηνικό πρόγραμμα δεν συζητήθηκε στις συνομιλίες και ότι δεν δόθηκε συγκατάθεση για την επιστροφή επιθεωρητών του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας.

Ο Τραμπ επανήλθε στο ζήτημα, κατηγορώντας ουσιαστικά την Τεχεράνη ότι άλλα υποστηρίζει δημοσίως και άλλα έχει αποδεχθεί στις κλειστές διαπραγματεύσεις.

«Γνωρίζουν ότι έχουν άδικο. Μας το είπαν κατ’ ιδίαν και το έχουμε καταγεγραμμένο: επιθεωρήσεις 100%. Αν είχαν δίκιο, θα ακύρωνα τις συναντήσεις αυτή τη στιγμή», δήλωσε.

Με τη νέα αυτή τοποθέτηση, ο Αμερικανός πρόεδρος επιμένει ότι το Ιράν έχει δεχθεί πλήρη πρόσβαση για τους πυρηνικούς ελέγχους, παρά την κατηγορηματική διάψευση της Τεχεράνης ότι το θέμα συζητήθηκε ή συμφωνήθηκε.

Σε ομιλία του στην Πενσιλβάνια, ο Τραμπ υποστήριξε ακόμη ότι το Ιράν έχει αποδυναμωθεί πλήρως σε στρατιωτικό και πυρηνικό επίπεδο.

«Αφήνουμε το Ιράν χωρίς ναυτικό, χωρίς αεροπορία, χωρίς αντιαεροπορική άμυνα, χωρίς δυνατότητα εκτόξευσης πυραύλων, χωρίς πυρηνικό πρόγραμμα και χωρίς πυρηνική ικανότητα. Και έχουν συμφωνήσει σε αυτό», δήλωσε.

Παρά τις δημόσιες διαφωνίες για το περιεχόμενο της συμφωνίας, ο Αμερικανός πρόεδρος επέμεινε ότι οι σχέσεις των δύο πλευρών εξελίσσονται θετικά. «Τα πηγαίνουμε αρκετά καλά», πρόσθεσε.

Ο Τραμπ προβάλλει την πτώση των τιμών των καυσίμων

Ο Τραμπ επιχείρησε παράλληλα να εμφανίσει την πορεία των τιμών της ενέργειας ως επιτυχία της κυβέρνησής του, υποστηρίζοντας ότι η μέση τιμή της βενζίνης στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει μειωθεί κατά 60 σεντς το γαλόνι σε σύγκριση με το προηγούμενο διάστημα.

«Να θυμάστε ότι ακόμη και στη μέση αυτής της σύγκρουσης, το πετρέλαιο ήταν φθηνότερο απ’ ό,τι επί Τζο Μπάιντεν», δήλωσε, χρησιμοποιώντας για ακόμη μία φορά τον υποτιμητικό χαρακτηρισμό «Sleepy Joe».

Ο Αμερικανός πρόεδρος έστρεψε τα πυρά του και κατά των προκατόχων του για τη στάση τους απέναντι στο Ιράν και το πυρηνικό του πρόγραμμα. «Κανείς τους δεν έκανε τίποτα», ανέφερε.

Διαφωνίες για κεφάλαια και πυρηνικό πρόγραμμα

Το πλαίσιο συμφωνίας που υπέγραψαν οι δύο χώρες την περασμένη εβδομάδα δεν προβλέπει προς το παρόν περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Το θέμα αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο των διαπραγματεύσεων που θα διεξαχθούν μέσα στις επόμενες 60 ημέρες.

Απόσταση χωρίζει τις δύο πλευρές και ως προς τη χρήση των ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν δεσμευμένα σε λογαριασμούς του εξωτερικού. Ο Τραμπ ανέφερε ότι τα χρήματα που θα αποδεσμευτούν θα χρησιμοποιηθούν για την αγορά τροφίμων και φαρμάκων από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο πρεσβευτής του Ιράν στον ΟΗΕ στη Γενεύη, Αλί Μπαχρεϊνί, έδωσε διαφορετική εκδοχή, ξεκαθαρίζοντας ότι η Τεχεράνη θα αποφασίσει η ίδια πώς θα διαθέσει τα κεφάλαια.

Η Ουάσινγκτον έχει ήδη συμφωνήσει σε προσωρινή άρση κυρώσεων για 60 ημέρες, επιτρέποντας στο Ιράν να εξάγει πετρέλαιο και συναφή προϊόντα και να εισπράττει τα έσοδα.

Νέα διαμάχη για τα Στενά του Ορμούζ

Η αρχική συμφωνία επέτρεψε την επανέναρξη της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου ενεργειακού εφοδιασμού. Η αποκλιμάκωση οδήγησε τις τιμές του πετρελαίου στα χαμηλότερα επίπεδα από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου.

Το Ιράν έχει δεσμευτεί να επιτρέψει την ελεύθερη διέλευση πλοίων για 60 ημέρες, χωρίς όμως να αποκλείει την επιβολή διοδίων ή άλλων τελών μετά το τέλος αυτής της περιόδου.

Σε κοινή ανακοίνωσή τους, Ιράν και Ομάν υπογράμμισαν τα «κυριαρχικά δικαιώματά» τους στη θαλάσσια οδό και δήλωσαν ότι θα συνεργαστούν για τη διαχείριση της κυκλοφορίας και των σχετικών δαπανών.

Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε, πάντως, ότι οποιαδήποτε τελική συμφωνία δεν θα επιτρέπει στην Τεχεράνη να επιβάλλει τέλη διέλευσης.

Την ίδια ώρα, ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός εργάζεται για την απομάκρυνση περίπου 11.000 ναυτικών που εγκλωβίστηκαν όταν το Ιράν έκλεισε τη στρατηγική θαλάσσια οδό.

Αγκάθι παραμένει ο Λίβανος

Σημαντική απόσταση καταγράφεται και στο μέτωπο του Λιβάνου. Η συμφωνία προβλέπει άμεσο τερματισμό του πολέμου, συμπεριλαμβανομένων των εχθροπραξιών στη χώρα.

Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι το Ισραήλ οφείλει να αποσύρει τις δυνάμεις του από τον Λίβανο. Η ισραηλινή κυβέρνηση, από την πλευρά της, επιμένει ότι θα διατηρήσει ζώνη ασφαλείας στον νότο και ότι ο στρατός θα συνεχίσει τις επιχειρήσεις για την «εξουδετέρωση» απειλών κατά πολιτών και στρατιωτών.

Παρότι Ισραήλ και Λίβανος επανέλαβαν την Τρίτη τις συνομιλίες τους στην Ουάσινγκτον, ισραηλινά πυρά σκότωσαν δύο ανθρώπους στον νότιο Λίβανο, σύμφωνα με τις λιβανικές αρχές. Η Χεζμπολάχ κατηγόρησε το Ισραήλ ότι παραβίασε την κατάπαυση του πυρός, η οποία διατηρείται σε γενικές γραμμές από την Κυριακή.

Πολιτική πίεση στον Τραμπ

Στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών, η υποστήριξη προς τον πόλεμο εμφανίζει σημάδια υποχώρησης. Δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos έδειξε ότι το 35% των Αμερικανών θεωρεί πως η χώρα βρίσκεται πλέον σε ασθενέστερη θέση απέναντι στο Ιράν, έναντι 23% που πιστεύει ότι έχει ενισχυθεί.

Παράλληλα, η ελεγχόμενη από τους Ρεπουμπλικανούς Γερουσία ενέκρινε με 50 ψήφους έναντι 48 ψήφισμα για τον τερματισμό της αμερικανικής εμπλοκής στον πόλεμο. Η κίνηση είχε κυρίως συμβολικό χαρακτήρα, ανέδειξε όμως τις ρωγμές στο κόμμα του Τραμπ.

Ήταν η πρώτη φορά που και τα δύο σώματα του Κογκρέσου ενέκριναν ψήφισμα με το οποίο καλούν πρόεδρο να αποσύρει τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις από εχθροπραξίες βάσει του νόμου περί πολεμικών εξουσιών.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, η Ουάσινγκτον χαλάρωσε τους ταξιδιωτικούς περιορισμούς για την εθνική ομάδα ποδοσφαίρου του Ιράν, επιτρέποντάς της να μεταβεί από την Τιχουάνα στο Σιάτλ δύο ημέρες πριν από τον επόμενο αγώνα της στο Παγκόσμιο Κύπελλο.

Αντεπίθεση Τραμπ στους Ρεπουμπλικανούς επικριτές

Ο Ντόναλντ Τραμπ απάντησε και στους Ρεπουμπλικανούς που ασκούν κριτική στη συμφωνία με το Ιράν, μεταξύ των οποίων βρίσκεται και ο γερουσιαστής Τεντ Κρουζ.

«Όποιος την έχει επικρίνει πρέπει να ενημερωθεί, ακόμη και αν πρόκειται για φίλους μου», δήλωσε.

Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι η Ουάσινγκτον έχει φέρει την Τεχεράνη σε δυσκολότερη θέση από οποιαδήποτε άλλη στιγμή, ισχυριζόμενος ότι οι προηγούμενοι πρόεδροι θα έπρεπε να είχαν κινηθεί με τον ίδιο τρόπο εδώ και δεκαετίες.

«Έχουν πρόβλημα πείνας, πρόβλημα με τα τρόφιμα και πρόβλημα με τα φάρμακα. Αντιμετωπίζουν πολλά προβλήματα», ανέφερε, παρουσιάζοντας την οικονομική και ανθρωπιστική κατάσταση στο Ιράν ως μοχλό πίεσης στις διαπραγματεύσεις.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, η Ουάσινγκτον χαλάρωσε τους ταξιδιωτικούς περιορισμούς για την εθνική ομάδα ποδοσφαίρου του Ιράν, επιτρέποντάς της να μεταβεί από την Τιχουάνα στο Σιάτλ δύο ημέρες πριν από τον επόμενο αγώνα της στο Παγκόσμιο Κύπελλο.