New York Times: «Η νίκη τoυ AfD στη Γερμανία στέλνει μήνυμα στην Ευρώπη»
Οι κάλπες στην ανατολική Γερμανία έδωσαν νέα ώθηση στα ακροδεξιά κόμματα που ελπίζουν να κερδίσουν τις εκλογές σε όλη την Ευρώπη τον επόμενο χρόνο, ανέφεραν αναλυτές
Snapshot
- Το ακροδεξιό κόμμα AfD πέτυχε σαρωτική νίκη στη Σαξονία-Άνχαλτ, ενισχύοντας την άνοδο της ακροδεξιάς στην Ευρώπη.
- Η άνοδος της ακροδεξιάς απειλεί την πολιτική σταθερότητα σε χώρες όπως Γερμανία, Γαλλία, Ισπανία και Ιταλία, όπου προγραμματίζονται κρίσιμες εκλογές.
- Το AfD δεν αναμένεται να κυβερνήσει, καθώς τα άλλα κόμματα αρνούνται να συνεργαστούν μαζί του λόγω της ρητορικής του και της σύνδεσής του με εξτρεμιστικές ιδέες.
- Η ενίσχυση του AfD δημιουργεί πολιτική κρίση για τον καγκελάριο Μερτς και αποδυναμώνει τη θέση της Γερμανίας στην Ευρώπη.
- Στη Γαλλία, η υποψήφια της ακροδεξιάς Μαρίν Λεπέν προηγείται στις δημοσκοπήσεις, ενώ η πιθανή επικράτησή της θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντική αποσταθεροποίηση στην ΕΕ.
Όταν ένα ακροδεξιό κόμμα πέτυχε μια σαρωτική νίκη την Κυριακή σε ένα μικρό κρατίδιο στην ανατολική Γερμανία, οι επιπτώσεις της έγιναν αισθητές από την Ντάουνινγκ Στριτ στο Λονδίνο μέχρι το Μέγαρο των Ηλυσίων Πεδίων στο Παρίσι. Σπάνια το αποτέλεσμα μιας περιφερειακής εκλογικής αναμέτρησης έχει θεωρηθεί τόσο δυσοίωνο για τη μοίρα της δημοκρατίας στην Ευρώπη.
Δεν πρόκειται για μια οποιαδήποτε ευρωπαϊκή χώρα· αλλά για τη Γερμανία, μια χώρα που απομόνωνε συστηματικά τα ακροδεξιά πολιτικά κόμματα μετά τον Ναζισμό.Και δεν επρόκειτο για ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά για το τελευταίο βήμα σε μια σταθερή πορεία δέκα ετών, που φέρνει την ακροδεξιά όλο και πιο κοντά στο κέντρο της εξουσίας στην Ευρώπη.
Με μία σειρά από εκλογές να έχουν προγραμματιστεί σε όλη την Ευρώπη τον επόμενο χρόνο, η εντυπωσιακή επιτυχία του κόμματος, Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) θα μπορούσε να αποτελέσει προάγγελο για περαιτέρω νίκες της ακροδεξιάς, σύμφωνα με τους αναλυτές, καθώς και πρότυπο για το πώς μπορούν να σχεδιαστούν.
Το λαϊκιστικό, αντιμεταναστευτικό μήνυμά του απηχεί εκείνα των εθνικιστών ηγετών στη Βρετανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία, χώρες όπου οι ψηφοφόροι έχουν πολλά από τα ίδια παράπονα με αυτούς στη Γερμανία.Οι Γάλλοι ψηφοφόροι θα εκλέξουν νέο πρόεδρο την επόμενη άνοιξη, ενώ στην Ισπανία έχουν προγραμματιστεί εκλογές τον Αύγουστο και στην Ιταλία μέχρι το τέλος του επόμενου έτους.
Οι ακροδεξιοί υποψήφιοι σημειώνουν άνοδο σε όλες αυτές τις αναμετρήσεις, απειλώντας τους εν ενεργεία ηγέτες που κατηγορούνται για συστημικά προβλήματα στις οικονομίες των χωρών τους.«Η ανεπτυγμένη Ευρώπη βιώνει μια εκδοχή περίπλοκης κρατικής αποτυχίας», δήλωσε ο Mουτζτάμπα Ραχμάν, αναλυτής που ειδικεύεται στην Ευρώπη στην Eurasia Group, μια εταιρεία συμβούλων πολιτικού κινδύνου. «Οι κυβερνήσεις δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τα ζητήματα κόστους ζωής. Δεν είναι σε θέση να ανταποκριθούν στις προσδοκίες των ψηφοφόρων τους».
Η άνοδος των τιμών και η αυξημένη ανεργία στη Γερμανία ενίσχυσαν σημαντικά το ακροδεξιό κόμμα AfD. Στις εκλογές του κρατιδίου της Σαξονίας-Άνχαλτ, έλαβε υπερδιπλάσιο ποσοστό από το κεντροδεξιό κόμμα του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς. Ωστόσο, με βάση τα σχεδόν τελικά αποτελέσματα, δεν συγκεντρώνει την απόλυτη πλειοψηφία. Αυτό σημαίνει ότι μάλλον δεν θα καταφέρει να κυβερνήσει, καθώς τα υπόλοιπα κόμματα αρνούνται κατηγορηματικά να συνεργαστούν μαζί του σε μια κυβέρνηση συνασπισμού επειδή οι ηγέτες του έχουν χρησιμοποιήσει ναζιστικά συνθήματα και έχουν υποβαθμίσει το Ολοκαύτωμα.
Οι γερμανικές μυστικές υπηρεσίες χαρακτηρίζουν το AfD ως «ύποπτη» εξτρεμιστική οργάνωση, κυρίως επειδή αντιμετωπίζει τους μετανάστες σαν πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Αυτό το εκλογικό αποτέλεσμα, όμως, φέρνει σε πολύ δύσκολη θέση και τον Μερτς. Αν τα μέλη του κόμματός του του τον κατηγορήσουν για την ήττα, η θέση του θα κινδυνεύσει σοβαρά, και μάλιστα σε μια περίοδο που η ηγετική θέση της Γερμανίας στην Ευρώπη είναι ήδη αδύναμη. Η κατάσταση για τον Μερτς έχει επιδεινωθεί τόσο πολύ, που οι πολιτικοί αναλυτές συζητούν πλέον ανοιχτά την πιθανότητα απομάκρυνσής του—κάτι που παλαιότερα φάνταζε αδιανόητο για τη γερμανική πολιτική. «Υπάρχει μεγάλη ανησυχία στην Ευρώπη», σχολίασε ο κ. Ράχμαν, πρώην στέλεχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Μια αδύναμη Γερμανία, με έναν καγκελάριο που χάνει το έδαφος κάτω από τα πόδια του και αναγκάζεται να ασχολείται μόνο με εσωτερικά προβλήματα, είναι κακή εξέλιξη. Στο τέλος, θα μειώσει την ικανότητα ολόκληρης της Ευρώπης να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της. Την ίδια στιγμή, οι ανησυχίες των κεντρώων πολιτικών για τη Γαλλία είναι εξίσου μεγάλες, καθώς ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν θα αποχωρήσει από την εξουσία την επόμενη άνοιξη. Η Μαρίν Λεπέν, η υποψήφια του ισχυρότερου ακροδεξιού κόμματος της χώρας, του Εθνικού Συναγερμού, προηγείται καθαρά στις δημοσκοπήσεις για τον πρώτο γύρο, ενώ σε πρόσφατες μετρήσεις εμφανίζεται να κερδίζει ακόμα και στον δεύτερο γύρο.
Αυτό τη φέρνει πιο κοντά στην εξουσία από κάθε άλλη φορά στα 14 χρόνια που διεκδικεί την προεδρία. Μια ακροδεξιά κυβέρνηση στο Παρίσι, σύμφωνα με τον Ράχμαν, θα προκαλούσε στην Ευρωπαϊκή Ένωση μια πρωτοφανή αποσταθεροποίηση, λόγω του μεγέθους, των πυρηνικών όπλων και του ιδρυτικού ρόλου της Γαλλίας στην Ευρώπη. Παράλληλα, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να διαλύσει το λεγόμενο «cordon sanitaire», την άτυπη συμφωνία με την οποία τα μεγάλα παραδοσιακά κόμματα σε Γαλλία και Γερμανία αρνούνταν μέχρι σήμερα να συνεργαστούν με την ακροδεξιά για τον σχηματισμό κυβέρνησης
«Και στις δύο χώρες, το αντιφασιστικό μέτωπο που είχε επικρατήσει από το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου φαίνεται να βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης», δήλωσε ο Φιλίπ Μαρλιέρ, καθηγητής γαλλικής και ευρωπαϊκής πολιτικής στο University College London.Στην Ισπανία, οι αναλυτές ανέφεραν ότι το ακροδεξιό κόμμα Vox θα μπορούσε να εισέλθει στην επόμενη κυβέρνηση συνασπισμού, με την τρέχουσα κυβέρνηση υπό την ηγεσία των Σοσιαλιστών να έχει αμαυρωθεί από σκάνδαλα διαφθοράς και μια μεταναστευτική κρίση.
Στη Βρετανία, το κυβερνών Εργατικό Κόμμα απομάκρυνε τον Ιούλιο τον αντιδημοφιλή πρωθυπουργό, Κιρ Στάρμερ, για να αντιμετωπίσει τη ραγδαία άνοδο του ακροδεξιού κόμματος Reform UK. Ωστόσο, η πορεία της ακροδεξιάς δεν είναι ανεξέλεγκτη. Η δυναμική του κόμματος ανακόπηκε απότομα μετά από μια σειρά οικονομικών σκανδάλων με πρωταγωνιστή τον ηγέτη του, Νάιτζελ Φάρατζ.Η εξέλιξη αυτή πρόσφερε μια απροσδόκητη ανάσα στην κυβέρνηση των Εργατικών, η οποία βρίσκεται πλέον υπό την ηγεσία του νέου πρωθυπουργού, Άντι Μπέρναμ.
Την ίδια στιγμή, τον Απρίλιο, ο ακροδεξιός ηγέτης της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν, έχασε την εξουσία έπειτα από 16 χρόνια. Η ανατροπή του ήταν αποτέλεσμα της έντονης δυσαρέσκειας των πολιτών, οι οποίοι έβλεπαν την κυβέρνησή του ως διεφθαρμένη, ανίκανη να διαχειριστεί την οικονομία και εγκλωβισμένη σε ανώφελες συγκρούσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση Η ήττα του κόμματός του, Fidesz, έδωσε ελπίδα στους πολιτικούς του κυρίαρχου κόμματος ότι και η ακροδεξιά είναι ευάλωτη.
Το αν οι παραδοσιακοί πολιτικοί «πρέπει να ανησυχούν» για την άνοδο του AfD, εξαρτάται από τη συμπεριφορά και την ικανότητα του κόμματος αν τελικά κυβερνήσει, σημειώνει ο Τίμοθι Μπέιλ, καθηγητής πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου. «Θα φανεί από το αν θα λειτουργήσει σχετικά ομαλά και αν θα μπορέσει να διοικήσει αποτελεσματικά», εξήγησε. Ένα ζωντανό παράδειγμα για άλλους δεξιούς ηγέτες αποτελεί η Ιταλίδα πρωθυπουργός, Τζόρτζια Μελόνι, της οποίας το λαϊκιστικό κόμμα έχει νεοφασιστικές ρίζες. Η ίδια, έχοντας μετριάσει τη ρητορική της σε κρίσιμα ζητήματα όπως η Ουκρανία και η ΕΕ, γιόρτασε πρόσφατα το γεγονός ότι η κυβέρνησή της πέτυχε τη μακροβιότερη συνεχή θητεία στην ιστορία της Ιταλικής Δημοκρατίας
Η Μελόνι έχει καλές πιθανότητες να ανανεώσει τη θητεία της στις εκλογές του επόμενου καλοκαιριού. Ωστόσο, η άνοδος ενός ακόμη πιο δεξιού αντιπάλου, του Ρομπέρτο Βαννάτσι, την ανάγκασε να σκληρύνει τη στάση της στο μεταναστευτικό. Μάλιστα, άσκησε δριμεία κριτική στον Ισπανό πρωθυπουργό, Πέδρο Σάντσεθ, μετά από μια ξαφνική μεταναστευτική εισροή από το Μαρόκο στο τέλος Ιουλίου. Παρόμοιο κίνδυνο να χάσει τα πρωτεία αντιμετωπίζει και ο Νάιτζελ Φάρατζ στη Βρετανία. Ο Ρούπερτ Λόου, ένα δυσαρεστημένο στέλεχος του κόμματός του, αποχώρησε για να ιδρύσει μια ακόμη πιο ακραία παράταξη που του κλέβει ψήφους. Λόγω αυτού του ανταγωνισμού και των οικονομικών σκανδάλων του Reform, ο καθηγητής Μπέιλ θεωρεί απίθανο να καταφέρει ο Φάρατζ να σχηματίσει κυβέρνηση. Αντίθετα, στη Γαλλία, ο δρόμος της Μαρίν Λεπέν προς την εξουσία φαντάζει πολύ πιο πιθανός.
Τα ποσοστά της στις δημοσκοπήσεις είναι υπερδιπλάσια από αυτά του κορυφαίου κεντρώου, Εντουάρ Φιλίπ, ή του κορυφαίου ακροαριστερού υποψηφίου, Ζαν-Λυκ Μελανσόν.Το μεγάλο ερώτημα στη Γαλλία είναι αν ο Φιλίπ ή οποιοσδήποτε άλλος θα καταφέρει να συγκεντρώσει αρκετή υποστήριξη από την κεντροδεξιά και την αριστερά για να αναδειχθεί ως ο κυρίαρχος υποψήφιος.
Σε έναν δεύτερο γύρο ψηφοφορίας, ανέφεραν οι αναλυτές, ένας τέτοιος υποψήφιος θα είχε πιθανότητες να νικήσει την Λεπέν.Αλλά αν το κέντρο της Γαλλίας παραμείνει διχασμένο, όπως είναι τώρα, αυτό θα έδινε στον Μελανσόν μια ευκαιρία να περάσει στον δεύτερο γύρο, πιθανότατα αντιμέτωπος με την Λεπέν. Σε αυτό το σενάριο - το οποίο το πολιτικό κατεστημένο της Γαλλίας θεωρεί εφιάλτη - η Λεπέν θα ήταν η πιθανότερη νικήτρια.Ακολουθώντας το παράδειγμα και άλλων ακροδεξιών ηγετών στην Ευρώπη, η Μαρίν Λεπέν έχει επιλέξει να κρατήσει αποστάσεις από τον Ντόναλντ Τραμπ. Παρ' όλα αυτά, πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η ίδια, όπως και άλλοι λαϊκιστές υποψήφιοι, δεν αποκλείεται τελικά να υποστούν πολιτικό πλήγμα εξαιτίας του.
Ο Τραμπ παραμένει βαθιά αντιδημοφιλής στην Ευρώπη και χάνει γρήγορα τη δημοτικότητά του και στις Ηνωμένες Πολιτείες.Το μάθημα που οι πολιορκημένοι κεντρώοι της Ευρώπης ελπίζουν ότι θα πάρουν οι ψηφοφόροι από την αναταραχή της Αμερικής, είπε ο Ράχμαν, είναι ότι «αν πειραματιστείς με μη κυρίαρχα κόμματα, κινδυνεύεις να κάνεις λάθη»
