Explainer: Γιατί οι εκλογές στη Ρωσία στις 18 Σεπτεμβρίου έχουν κομβική σημασία για το Κρεμλίνο
Οι επικριτές της πολιτικής του Κρεμλίνου θεωρούν ότι οι εκλογές δεν είναι ούτε ελεύθερες ούτε δίκαιες
Snapshot
- Οι εκλογές για τη ρωσική Δούμα από 18 έως 20 Σεπτεμβρίου αναμένεται να κυριαρχηθούν από το κυβερνών κόμμα «Ενωμένη Ρωσία» με βουλευτές πιστούς στον Βλαντίμιρ Πούτιν.
- Το Κρεμλίνο χρησιμοποιεί τις εκλογές για να δείξει ότι η πλειοψηφία των Ρώσων στηρίζει τον πρόεδρο και τον πόλεμο στην Ουκρανία, προωθώντας και βετεράνους στρατιώτες ως υποψηφίους.
- Το αντιπολεμικό κόμμα «Γιαμπλόκο» αποκλείστηκε από τις εκλογές και πολλοί από τους υποψηφίους του έχουν συλληφθεί ή διωχθεί, δείχνοντας περιορισμούς στην αντιπολίτευση.
- Όλα τα κόμματα που συμμετέχουν στη Δούμα υποστηρίζουν ομόφωνα τις νομοθετικές πρωτοβουλίες του Κρεμλίνου σχετικά με την «ειδική στρατιωτική επιχείρηση».
- Οι εκλογές στη Ρωσία δεν αναμένεται να αλλάξουν την κυβέρνηση, αλλά λειτουργούν ως μέσο διατήρησης και ενίσχυσης της εξουσίας του Κρεμλίνου.
Από τις 18 έως τις 20 Σεπτεμβρίου θα διενεργηθούν οι εκλογές στη Ρωσία για τις 450 έδρες της κρατικής Δούμας, δηλαδή της κάτω βουλής Ομοσπονδιακής Συνέλευσης.
Σύμφωνα με τον ανταποκριτή του BBC στη Μόσχα, Στιβ Ρόσενμπεργκ, σε αυτές τις κάλπες αναμένεται να κυριαρχήσει και πάλι το κυβερνών κόμμα, «Ενωμένη Ρωσία» και η κρατική Δούμα θα γεμίσει από βουλευτές που είναι απόλυτα πιστοί στον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.
Οι επικριτές της πολιτικής του Κρεμλίνου θεωρούν ότι οι εκλογές δεν είναι ούτε ελεύθερες ούτε δίκαιες. Ωστόσο το Κρεμλίνο δεν ενδιαφέρεται για τις επικρίσεις. «Έχουμε το δικό μας πολιτικό σύστημα, τη δική μας πολιτική διαδικασία», εξήγησε πρόσφατα ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει τίποτα που αξίζει να προσέξει κανείς σε αυτές τις εκλογές; Το αντίθετο.
Για το Κρεμλίνο, η εκλογή 450 βουλευτών στη Βουλή, τη Δούμα, είναι σημαντική. Πρόκειται για τις πρώτες κοινοβουλευτικές εκλογές στη χώρα μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Οι τελευταίες εκλογές στην κρατική Δούμα είχαν γίνει το 2021 πριν τον πόλεμο. Το Κρεμλίνο θα αξιοποιήσει τις εκλογές για να ισχυριστεί ότι η πλειοψηφία των Ρώσων υποστηρίζει τον πρόεδρο και τον πόλεμο, καθώς και για να προωθήσει την πολιτική σταδιοδρομία στρατιωτών που επέστρεψαν από την Ουκρανία.
Σύμφωνα με αξιωματούχους, σχεδόν διακόσιοι βετεράνοι του πολέμου συμμετέχουν στις εκλογές. Όσον αφορά την προεκλογική εκστρατεία, αυτή έχει προσφέρει μια εικόνα της ρωσικής κοινωνίας τέσσερα και μισό χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου. Στην τελευταία συνεδρίαση του ρωσικού κοινοβουλίου τον Ιούλιο, οι βουλευτές σηκώθηκαν και χειροκρότησαν καθώς ο πρόεδρος της Βουλής επαναλάμβανε: «Ρωσία, Πούτιν, Νίκη! Ρωσία, Πούτιν, Νίκη!».
Ήταν ένα μήνυμα ότι όλοι οι βουλευτές στο κοινοβούλιο πρέπει να υποστηρίξουν τον Ρώσο πρόεδρο και τον πόλεμο. «Όλα τα κόμματα στη Δούμα, χωρίς εξαίρεση, ψήφισαν υπέρ 170 νόμων για τη στήριξη της ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης. Υπό αυτή την έννοια, υπάρχει 100% συμφωνία στη Δούμα», είπε στο BBC με εμφανή υπερηφάνεια ο ηγέτης του Κομμουνιστικού Κόμματος Γκενάντι Ζιουγκάνοφ, αναφερόμενος στο προηγούμενο κοινοβούλιο.
Ειδική στρατιωτική επιχείρηση αποκαλείται στην Ρωσία ο πόλεμος στην Ουκρανία. Ωστόσο δεν είναι ότι όλα τα κόμματα στη Δούμα έχουν την ίδια ιδεολογική τοποθέτηση. Μερικά είναι πιο εθνικιστικά, άλλα, όπως το κόμμα του Ζιουγκάνοφ, πιο αριστερά.
Όταν πρόκειται, όμως, για την υποστήριξη των νομοθετικών πρωτοβουλιών του Κρεμλίνου και της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης», ψηφίζουν με τον ίδιο τρόπο. Τέτοια «συστημικά» κόμματα αποτελούν ζωτικά γρανάζια στον πολιτικό μηχανισμό της Ρωσίας, που έχει ως κέντρο το Κρεμλίνο, ανέφερε ο ανταποκριτής του BBC.
Τι συμβαίνει όταν ένα κόμμα δεν υποστηρίξει τον πόλεμο
Και αν ένα κόμμα δεν υποστηρίζει τον πόλεμο; Ένα από αυτά τα κόμματα, το «Γιαμπλόκο», ζητά κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία.
Τον Ιούλιο ήταν το μοναδικό αντιπολεμικό κόμμα στη Ρωσία που είχε εγγραφεί για τις εκλογές. Δώδεκα ημέρες αργότερα, όμως, το Ανώτατο Δικαστήριο το απέκλεισε από τα εκλογικά ψηφοδέλτια. Αυτό ερμηνεύτηκε ως ένδειξη ανησυχίας του Κρεμλίνου ότι τα αντιπολεμικά μηνύματα θα μπορούσαν να βρουν απήχηση στους Ρώσους ψηφοφόρους. Παρά τον αποκλεισμό του «Γιαμπλόκο» από τους κομματικούς καταλόγους, ορισμένοι από τους υποψηφίους του εξακολουθούν να διεκδικούν έδρες σε εκλογικές περιφέρειες.
Ωστόσο, τις τελευταίες εβδομάδες, όλο και περισσότεροι υποψήφιοι του «Γιαμπλόκο» έχουν συλληφθεί από την αστυνομία, έχουν διωχθεί για διάφορα αδικήματα και έχουν αποκλειστεί από τις εκλογές. «Η αστυνομία εκτελεί μια πολιτική εντολή. Αυτό δεν είναι μυστικό. Με αυτόν τον τρόπο, οι αρχές καθορίζουν τα όρια εντός των οποίων πιστεύουν ότι πρέπει να διεξαχθούν οι εκλογές», είπε ο υποψήφιος του «Γιαμπλόκο» Γκριγκόρι Γκρίσιν.
Και πρόσθεσε: «Είναι γνωστό ότι το αίτημα για τον τερματισμό της αιματοχυσίας σε αυτή τη σύγκρουση με την Ουκρανία έχει μεγάλη απήχηση. Κατά τη γνώμη μου, οι περισσότεροι άνθρωποι στη Ρωσία επιθυμούν πλέον την ειρήνη και το «Γιαμπλόκο» βοήθησε τον κόσμο να εκφράσει αυτό το αίτημα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο έχει αποκλειστεί από τους εκλογικούς καταλόγους των κομμάτων και για τον οποίο αποκλείονται μεμονωμένοι υποψήφιοι».
Προς το παρόν, ο Γκριγκόρι παραμένει υποψήφιος. Ωστόσο, πρόσφατα η αστυνομία επισκέφθηκε το διαμέρισμά του. «Τρεις αστυνομικοί με πολιτικά ρούχα μου ζήτησαν να τους συνοδεύσω στο τμήμα, πράγμα που έκανα. Η αστυνομία ισχυρίστηκε ότι είχα δημοσιεύσει κάτι που χαρακτήρισαν ως εξτρεμιστικό σύμβολο: τη λέξη “Ναβάλνι” και ότι, με αυτόν τον τρόπο, είχα προπαγανδίσει τον εξτρεμισμό μέσω του καναλιού μου στο Telegram», ανέφερε.
Ο Αλεξέι Ναβάλνι ήταν ο ηγέτης της αντιπολίτευσης στη Ρωσία και σφοδρός επικριτής του Κρεμλίνου, ο οποίος πέθανε στη φυλακή το 2024. Είχε καταδικαστεί για διάφορα αδικήματα, μεταξύ των οποίων και ο εξτρεμισμός. Οι ρωσικές αρχές επιμένουν ότι οι εκλογές για τη Δούμα είναι διαφανείς και δίκαιες.
Οι επικριτές των εκλογών «δείχνουν» τους πολιτικούς της αντιπολίτευσης που έχουν αναγκαστεί να αυτοεξοριστούν ή έχουν φυλακιστεί. Πέρυσι, ένας από τους ηγέτες μιας εξέχουσας ανεξάρτητης ομάδας παρακολούθησης των εκλογών στη Ρωσία καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια φυλάκισης.
Το αντιπολεμικό αίσθημα
Στην ρωσική πόλη Ντμίτροφ δεν υπάρχει προεκλογικό κλίμα. Στο κέντρο της πόλης υπάρχει ένα μνημείο αφιερωμένο στους «Ήρωες της ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης», δηλαδή τους κατοίκους που έχασαν τη ζωή τους πολεμώντας στην Ουκρανία.Ο πόλεμος βρίσκεται στο επίκεντρο των σκέψεων των ανθρώπων. «Το νιώθουμε», λέει η Όλγα, ο γαμπρός της οποίας υπηρετεί ως στρατιώτης στο μέτωπο στην Ουκρανία.
«Λόγω των ανθρώπων που έχουν πάει να πολεμήσουν και των οικογενειών που έχουν μείνει πίσω, με γιους, συζύγους, παιδιά και εγγόνια εκεί. Αλλά αυτές οι εκλογές δεν μπορούν να επηρεάσουν το τι θα συμβεί», σημειώνει. «Θα ήθελα να ζούμε σε μια ειρηνική χώρα, χωρίς πόλεμο έτσι ώστε να μην χρειάζεται να ανησυχείς μήπως πέσει ένα drone μπροστά σου», λέει η Πωλίνα.
Οι Ρώσοι έχουν και άλλες ανησυχίες. Οι επιθέσεις ουκρανικών drones σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου έχουν προκαλέσει εκτεταμένη έλλειψη καυσίμων και οι οικονομικές πιέσεις αυξάνονται.«Αυτό που με ανησυχεί είναι ότι ό,τι κι αν βγάζεις, δεν είναι αρκετό. Οι τιμές αυξάνονται πιο γρήγορα από τους μισθούς. Μιλάω με πολλούς ανθρώπους στη δουλειά μου. Ξέρω πόσο δύσκολα τα περνάνε», λέει ένας κουρέας που ονομάζεται Ιβάν. Οι προσδοκίες ότι αυτές οι εκλογές θα αλλάξουν πολλά είναι λίγες.
«Οι εκλογές στη Δύση και οι εκλογές στη Ρωσία είναι εντελώς διαφορετικά πράγματα», εξηγεί ο Γκρίσιν. Και συνεχίζει: «Οι εκλογές στη Δύση αποτελούν έναν τρόπο συγκρότησης κυβέρνησης, η οποία αντικαθίσταται αργότερα αν οι ψηφοφόροι δεν είναι ικανοποιημένοι. Οι εκλογές στη Ρωσία δεν οδηγούν ποτέ σε αλλαγή κυβέρνησης. Στην καλύτερη περίπτωση, αποτελούν έναν τρόπο να την επηρεάσει κανείς, να στείλει ένα μήνυμα. Όμως η εξουσία στη Ρωσία δεν έχει αλλάξει ποτέ εξαιτίας εκλογών. Έτσι είναι η Ρωσία».
