Explainer: Γιατί ο Τραμπ στρώνει το κόκκινο χαλί στον Κινέζο πρόεδρο 

Snapshot

• Ο Τραμπ άλλαξε ριζικά τη στάση του προς την Κίνα, από εχθρική σε κολακευτική, φιλοξενώντας τον πρόεδρο Σι στον Λευκό Οίκο.
• Οι δασμοί που επέβαλε η αμερικανική κυβέρνηση στην Κίνα απέτυχαν, καθώς η Κίνα απάντησε με αντίστοιχες κυρώσεις και βρήκε νέες αγορές.
• Η Κίνα ενισχύει την κυριαρχία της σε τεχνολογίες αιχμής και μεταποίηση, δημιουργώντας προκλήσεις για τις οικονομίες των ΗΠΑ και άλλων δυτικών χωρών.
• Η πολιτική Τραμπ έχει υπονομεύσει τις οικονομικές και στρατιωτικές συμμαχίες των ΗΠΑ, ενώ δυτικές χώρες στρέφονται προς την Κίνα για σταθερότητα και συνεργασία.
• Η επίσκεψη του Σι στον Λευκό Οίκο έχει συμβολικό χαρακτήρα, καθώς δεν είναι σαφές αν θα υπάρξουν συγκεκριμένα αποτελέσματα σε πολιτικό ή εμπορικό επίπεδο.

Snapshot powered by AI

Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ήταν πρώτη φορά υποψήφιος πρόεδρος είχε επιτεθεί στην Κίνα με σφοδρούς χαρακτηρισμούς και την είχε χαρακτηρίσει απειλή για την αμερικανική οικονομία, επειδή είχε καταστρέψει τα αμερικανικά εργοστάσια και είχε υπονομεύσει τη μεσαία τάξη των ΗΠΑ.

Αυτή η σκληρή ρητορική σίγουρα βοήθησε τον Τραμπ να μπει στον Λευκό Οίκο πριν από μια δεκαετία. Από τότε μέχρι σήμερα ο Αμερικανός πρόεδρος, όμως, έχει κάνει στροφή 180 μοιρών και μιλάει με κολακευτικά σχόλια για τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, τον οποίο θα τιμήσει την Πέμπτη με δείπνο στον Λευκό Οίκο.

«Είναι ένας εξαιρετικός κύριος. Τα πάμε πολύ καλά», δήλωσε ο Τραμπ αυτό το μήνα. «Έχουμε πολύ καλές εμπορικές σχέσεις και, ξέρετε, είναι ανταγωνιστές και όλα αυτά, αλλά έχουμε πολύ καλές σχέσεις με τον πρόεδρο Σι».

Μάλιστα πολλές φορές ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αποφύγει να έρθει σε αντιπαράθεση με τον Κινέζο πρόεδρο. Πρόσφατα ο Τραμπ αρνήθηκε να δεχθεί τις αναφορές ότι η Κίνα είχε παράσχει δορυφορικές εικόνες στο Ιράν κατά τη διάρκεια του πολέμου με τις ΗΠΑ.

Οι δασμοί γύρισαν μπούμερανγκ

Η μεγαλοψυχία του Τραμπ έρχεται σε μια περίοδο που η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες διαγωνίζονται για το ποια χώρα θα αναδειχθεί σε κυρίαρχη του πλανήτη. Παραδοσιακοί σύμμαχοι των ΗΠΑ επανεξετάζουν τις στρατηγικές τους και το Πεκίνο δείχνει διαθέσιμο να καλύψει τα κενά που δημιουργεί η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ.

Επίσης η Κίνα έχει επεκτείνει την κυριαρχία της στον τομέα της μεταποίησης και έχει εισχωρήσει σε νέες τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και τα ηλεκτρικά οχήματα, οι οποίες δημιουργούν κινδύνους για τις οικονομίες των ΗΠΑ, της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Γαλλίας, της Νότιας Κορέας και της Ιαπωνίας. Ο Τραμπ προσπάθησε να αντιμετωπίσει την Κίνα με δασμούς, αλλά αυτό του γύρισε μπούμερανγκ. Η Κίνα δεν άλλαξε τη στάση της και απάντησε εξίσου σκληρά με δασμούς.

Η Κίνα κατέχει σχετικό μονοπώλιο στις σπάνιες γαίες που χρησιμοποιούνται στον κλάδο της τεχνολογίας και το αξιοποίησε για να επιβάλει εκεχειρία στον εμπορικό πόλεμο του Τραμπ. Γι' αυτό και ο Αμερικανός πρόεδρος φαίνεται ότι καταφεύγει στο «φλερτ» και τη ζεστή φιλοξενία προκειμένου να πάρει αυτό που θέλει.

Τον περασμένο Μάιο ταξίδεψε στο Πεκίνο μαζί με πολυπληθή αμερικανική αντιπροσωπεία και το κλίμα με τον πρόεδρο Σι φάνηκε εξαιρετικά θερμό. Τώρα ετοιμάζεται να στρώσει το κόκκινο χαλί στον Λευκό Οίκο για να τον υποδεχθεί. Ο Τραμπ έχει ετοιμάσει ένα ελικοδρόμιο στον Νότιο Κήπο του Λευκού Οίκου πριν από την άφιξη του Κινέζου προέδρου και έχει εκφράσει τη λύπη του για το γεγονός ότι η αίθουσα δεξιώσεων του δεν θα είναι έτοιμη να φιλοξενήσει τον Κινέζο ηγέτη.

«Ο Τραμπ έχει αλλάξει δραματικά την προσέγγισή του απέναντι στην Κίνα, επειδή η αρχική του προσπάθεια να χρησιμοποιήσει εξαιρετικά υψηλούς δασμούς και περιορισμούς στις εξαγωγές δεν είχε επιτυχία», δήλωσε ο Μάικλ Κόβριγκ, ανώτερος σύμβουλος στο International Crisis Group. «Ο Σι και ο Τραμπ μπήκαν σε μια αναμέτρηση επιρροής, και ο Σι βγήκε νικητής».

Ταυτόχρονα ο Τραμπ έχει υπονομεύσει σε μεγάλο βαθμό τις οικονομικές συμμαχίες και τις συμμαχίες εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ που στο παρελθόν μπορούσαν να ασκήσουν πίεση στην Κίνα, δήλωσε ο Μάικλ Κόβριγκ, πρώην διπλωμάτης του Καναδά.

Δυτικές χώρες στρέφονται στην Κίνα

Ο Τραμπ έχει χλευάσει τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν σε ομιλίες του. Έχει επιδείξει αντικρουόμενες συμπεριφορές απέναντι στο ΝΑΤΟ και αρκετά μέλη της βορειοατλαντικής Συμμαχίας αρνήθηκαν να στηρίξουν πλήρως τις ΗΠΑ στον πόλεμο στο Ιράν. Ο Τραμπ έχει ξεκινήσει μια σκληρή εμπορική διαμάχη με τον Καναδά, έναν μακροχρόνιο σύμμαχο των ΗΠΑ. Αυτό έστρεψε τον πρωθυπουργό του Καναδά Μάρκ Κάρνεϊ στην Ε.Ε. και την Κίνα.

«Εφαρμόζει για λογαριασμό του Σι τις τακτικές διαίρεσης και, παράλληλα, βοηθά τον Σι να παρουσιάσει την Κίνα ως τη σταθερότερη και πιο υπεύθυνη δύναμη», δήλωσε ο Κόβριγκ. «Αυτό έχει οδηγήσει σε ένα κύμα επισκέψεων δυτικών ηγετών στο Πεκίνο, οι οποίοι επιδιώκουν να σταθεροποιήσουν και να βελτιώσουν τις σχέσεις τους με τον Σι, ώστε να μπορούν να επικεντρωθούν περισσότερο στην αντιμετώπιση των προβλημάτων που τους προκαλεί ο Τραμπ».

Ο Τραμπ μπορεί να επιδείξει ορισμένες συμβολικές επιτυχίες που απορρέουν από την ευχάριστη σχέση του με τον Σι. Ο Κινέζος πρόεδρος συναντήθηκε τρεις φορές με τον πρώην πρόεδρο, Τζο Μπάιντεν στο περιθώριο διεθνών συνόδων κορυφής. Ωστόσο ο Τραμπ θα έχει στο ενεργητικό του δύο επίσημες κρατικές επισκέψεις: μία στο Πεκίνο τον περασμένο Μάιο και αυτή την εβδομάδα στον Λευκό Οίκο.

Το μήνυμα που θέλει να στείλει είναι σαφές: οι ηγέτες των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου αισθάνονται άνετα να συνομιλούν σε καλό κλίμα μεταξύ τους. Το εμπορικό έλλειμμα με την Κίνα στον τομέα των αγαθών έχει μειωθεί σε σχέση με την ίδια περίοδο του 2025, σύμφωνα με στοιχεία της Υπηρεσίας Απογραφής, αν και η κυβέρνηση έχει επισημάνει ότι η Κίνα φαίνεται να διοχετεύει περισσότερα αγαθά μέσω άλλων χωρών, όπως το Βιετνάμ, προκειμένου να ελαχιστοποιήσει τους δασμούς.

Η Κίνα βρήκε νέες αγορές

Οι δασμοί του Τραμπ κατά της Κίνας δεν έχουν περιορίσει τον μεταποιητικό της τομέα. Η Κίνα έχει βρει νέες αγορές και έχει αποκλείσει τον ανταγωνισμό από άλλες βιομηχανικές χώρες. Η Κίνα εξάγει περισσότερα από τα εμπορεύματά της στον υπόλοιπο κόσμο, με παγκόσμιο εμπορικό πλεόνασμα 1,2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων πέρυσι, καθώς τα ηλεκτρικά αυτοκίνητά της σε χαμηλές τιμές υποσκελίζουν τους ανταγωνιστές της στη Γερμανία, την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα.

Δεν είναι σαφές αν η επίσκεψη του Σι Τζινπίνγκ στον Λευκό Οίκο θα αποφέρει κάποιο «αποτέλεσμα» σε επίπεδο πολιτικής. Τόσο η Κίνα όσο και οι ΗΠΑ αξιοποιούν την εμπορική εκεχειρία για να ενισχύσουν τις δυνάμεις τους. Η Κίνα ενισχύει τις στρατιωτικές δυνατότητες και τις ικανότητές της στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, παρά την περιορισμένη πρόσβαση σε προηγμένα μικροτσίπ. Από την πλευρά της η κυβέρνηση Τραμπ έχει επιδιώξει συνεργασίες για την ανάπτυξη σπάνιων γαιών.

Ο Τραμπ ποντάρει επίσης στο να προχωρήσουν οι ΗΠΑ με μεγάλη ταχύτητα στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, παρά την αντίσταση των ψηφοφόρων στα κέντρα δεδομένων και τις πρόσφατες ανησυχητικές προειδοποιήσεις για την ασφάλεια από τις κορυφαίες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης. Δήλωσε αυτή την εβδομάδα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι όποιος επιβραδύνει την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης βοηθά την Κίνα, επειδή η τεχνολογία αυτή θα είναι «ο μεγαλύτερος κινητήρας οικονομικής ανάπτυξης στην ιστορία, μεγαλύτερος από το πετρέλαιο, το χρυσό, τα διαμάντια ή ακόμα και το Διαδίκτυο».

Ωστόσο, οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης της Κίνας έχουν κατηγορηθεί ότι εκπαιδεύουν τα μοντέλα τους με βάση αμερικανικά μοντέλα ΑΙ. Ο υπουργός Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, Τοντ Μπλανς δήλωσε στους δημοσιογράφους στο Λευκό Οίκο την περασμένη εβδομάδα ότι είναι «άδικο να χαρακτηρίζουμε απλώς την Κίνα ως χώρα» που ενεργεί ως «κακός παράγοντας» στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. Όταν ρωτήθηκε αν ο Τραμπ θα θέσει το θέμα στον Σι, ο Μπλανς απάντησε: «Οι δύο πρόεδροι έχουν εξαιρετικές σχέσεις. ... Τα πάνε καλά, συνάπτουν συμφωνίες μαζί».

Συνήθως, οι κρατικές επισκέψεις συνοδεύονται από «αποτελέσματα σε θέματα πολιτικής ή εμπορίου. Δεν είναι ακόμη σαφές τι θα αποφέρει η επίσκεψη της Πέμπτης, και είναι πιθανό το κύριο αποτέλεσμα να είναι η ίδια η σχέση, παρά σαφείς και μετρήσιμοι στόχοι, δήλωσε ο Έβαν Μεντέιρος, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Τζορτζτάουν.

Αυτό σημαίνει ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να ανταγωνίζονται όπως χρειάζεται την Κίνα, σύμφωνα με τον Μεντέιρος ο οποίος ήταν διευθυντής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας για θέματα Κίνας στην κυβέρνηση Ομπάμα.

«Έχουμε αυτόν τον ιδιόρρυθμο πρόεδρο που πιστεύει στις προσωπικές σχέσεις και απλώς θέλει να τα πάει καλά με τον Σι Τζινπίνγκ για να δείξει ότι τα πάει καλά μαζί του», είπε ο Μεντέιρος. «Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η ιδιόρρυθμη προσέγγιση έρχεται ακριβώς τη στιγμή που πρέπει πραγματικά να εντείνουμε όλες τις πτυχές του ανταγωνισμού μας».