Κυπριακό: Διευρυμένη σύσκεψη 5+1 ετοιμάζει ο Γκουτέρες - Το παρασκήνιο και τα επόμενα βήματα
Ο Αντόνιο Γκουτέρες προανήγγειλε τη σύγκληση διευρυμένης συνάντησης 5+1 για το Κυπριακό, με στόχο την επανεκκίνηση των συνομιλιών - Αθήνα και Λευκωσία χαιρέτισαν - Επιφύλαξη από Άγκυρα με την επανάληψη μη εποικοδομητικών θέσεων
Snapshot
- Ο Αντόνιο Γκουτέρες ανακοίνωσε τη σύγκληση διευρυμένης συνάντησης 5+1 για την επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό, μετά από συμφωνία των εγγυητριών δυνάμεων Ελλάδας, Τουρκίας και Μ. Βρετανίας.
- Η νέα προσπάθεια θα βασιστεί στο Πλαίσιο Γκουτέρες και στις ήδη επιτευχθείσες συγκλίσεις, με στόχο ουσιαστική πρόοδο και όχι μόνο ανταλλαγή επαφών.
- Η Ελλάδα και η Κύπρος χαιρέτισαν την πρωτοβουλία και δήλωσαν έτοιμες να συμβάλουν εποικοδομητικά, ενώ η Τουρκία εξέφρασε επιφύλαξη, επαναλαμβάνοντας τη θέση της για κυριαρχική ισότητα και ίσο διεθνές καθεστώς των Τουρκοκυπρίων.
- Ο Γκουτέρες τόνισε την ανάγκη προετοιμασίας και οικοδόμησης εμπιστοσύνης, προτείνοντας μεταξύ άλλων το άνοιγμα νέων σημείων διέλευσης, με αποδοχή από την ελληνοκυπριακή πλευρά και αντίθεση από την τουρκοκυπριακή.
- Η διαδικασία επιδιώκει να ολοκληρωθεί πριν τη λήξη της θητείας του Γκουτέρες στο τέλος του έτους, καθώς ο ΟΗΕ μπορεί να στηρίζει αλλά όχι να επιβάλει συμφωνία.
Αποφασισμένος για την έναρξη μιας νέας διπλωματικής προσπάθειας για την επίλυση του Κυπριακού εμφανίζεται ο γενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες, ο οποίος ανακοίνωσε την πρόθεσή του να συγκαλέσει διευρυμένη συνάντηση 5+1, χωρίς ωστόσο να προσδιορίσει συγκεκριμένη ημερομηνία.
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ εμφανίζεται αποφασισμένος να επιταχύνει τις διαδικασίες, καθώς η θητεία του ολοκληρώνεται στο τέλος του έτους. Παράλληλα, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές της Κύπρου, επιθυμεί να αφήσει ως παρακαταθήκη μια ουσιαστική προσπάθεια για το Κυπριακό πριν από την αποχώρησή του.
Η ανακοίνωση έγινε μετά τη συνάντηση που είχε στη Λευκωσία με τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν, στο παλαιό αεροδρόμιο της πρωτεύουσας.
Όπως έκανε γνωστό ο Αντόνιο Γκουτέρες κατά τη συνέντευξη Τύπου μετά το πέρας των επαφών του στη Λευκωσία, πριν ανακοινώσει την πρωτοβουλία του είχε εξασφαλίσει το πράσινο φως από τις εγγυήτριες δυνάμεις, την Ελλάδα, την Τουρκία και τη Μεγάλη Βρετανία.
Επιδίωξη του επικεφαλής του ΟΗΕ είναι η νέα αυτή διαδικασία να μην περιοριστεί σε ακόμη έναν κύκλο επαφών, αλλά να οδηγήσει στην ουσιαστική επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για την επίλυση του Κυπριακού, όπως μεταδίδουν κυπριακά μέσα ενημέρωσης. Για τον σκοπό αυτό, θα προηγηθεί σοβαρή προετοιμασία από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για ουσιαστική πρόοδο.
Μια καλή προετοιμασία σημαίνει επί της ουσίας να χτιστεί εμπιστοσύνη και μια σύγκλιση στη μεθοδολογία και την προετοιμασία της συνάντησης.
Σημαντική εξέλιξη στην κατεύθυνση αυτή θεωρείται το γεγονός ότι ο Γενικός Γραμματέας εξασφάλισε τη θετική συγκατάθεση όλων των μερών για τη σύγκληση της διευρυμένης συνάντησης, εξέλιξη που, όπως σημειώνουν οι ίδιες πηγές, δεν ήταν δεδομένη μέχρι πριν από περίπου δύο εβδομάδες.
Όπως αναφέρουν, καθοριστική υπήρξε η τηλεφωνική επικοινωνία που είχε ο Γκουτέρες με τον υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν, από τον οποίο έλαβε το «πράσινο φως» το βράδυ της Κυριακής.
Το πλαίσιο της νέας φάσης
Άξονας της νέας πρωτοβουλίας Γκουτέρες είναι τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, με στόχο μια λύση που θα διατηρεί τα βασικά χαρακτηριστικά της ενιαίας διεθνούς υπόστασης της Κύπρου.
Ειδικότερα, γίνεται αναφορά στην αρχή των «τριών ενός» (three singles): μία κυριαρχία, μία διεθνής προσωπικότητα και μία ιθαγένεια.
Ειδικότερα, ο Γκουτέρες μετέφερε στην κυπριακή κυβέρνηση πως η διαδικασία θα κινηθεί στη λογική του «Πλαισίου Γκουτέρες», χωρίς αυτό να φέρει κατ' ανάγκην τη συγκεκριμένη ονομασία.
Η προσπάθεια θα οικοδομηθεί πάνω στις συγκλίσεις που έχουν ήδη επιτευχθεί και στις αποκλίσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν.
Κυπριακές πηγές σημειώνουν επίσης ως ιδιαίτερα σημαντικές τις δημόσιες αναφορές του γενικού γραμματέα τόσο στις συγκλίσεις όσο και στο Κραν Μοντανά, καθώς και στις εγγυήτριες δυνάμεις και στον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν. Επισημαίνουν ακόμη ότι ο Γκουτέρες αναφέρθηκε σε «λαό» και όχι στις «κοινότητες», κάτι που, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, απουσίαζε από προηγούμενες δημόσιες τοποθετήσεις του.
Στο πλαίσιο των προσπαθειών για ενίσχυση της εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο πλευρών, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ επανέφερε το ζήτημα της διάνοιξης νέων σημείων διέλευσης.
Η πρόταση αφορά το άνοιγμα της Μιας Μηλιάς και του σημείου διέλευσης στην Αθηένου, με διαφορετική χάραξη από εκείνη που είχε προταθεί από τα Ηνωμένα Έθνη στην πενταμερή συνάντηση της Νέας Υόρκης το 2025 και είχε απορριφθεί από τον τότε Τουρκοκύπριο ηγέτη Ερσίν Τατάρ.
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης αποδέχθηκε την πρόταση, ενώ αντίθετη στάση κράτησε ο Τουφάν Ερχιουρμάν.
Ωστόσο, ο κ. Γκουτέρες ξεκαθάρισε ότι απαιτείται προετοιμασία πριν από οποιαδήποτε νέα διάσκεψη, με έμφαση στη μεθοδολογία, στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) και στο ουσιαστικό περιεχόμενο των συζητήσεων.
Όπως ανέφερε, δεν επιθυμεί μια ακόμη διαδικασία επαφών χωρίς απτό αποτέλεσμα, αλλά μια προσπάθεια που θα μπορούσε να οδηγήσει σε συγκεκριμένη πρόοδο.
Ιστορική αναφορά στις προηγούμενες προσπάθειες
Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στην Κύπρο, ο Αντόνιο Γκουτέρες αναφέρθηκε στις προηγούμενες πρωτοβουλίες που πραγματοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια, σημειώνοντας ότι τα Ηνωμένα Έθνη έχουν επανειλημμένα επιχειρήσει να διευκολύνουν τον διάλογο.
Υπενθύμισε τις συναντήσεις στη Γενεύη και στο Κραν Μοντανά το 2017, στο Βερολίνο το 2019, στη Γενεύη το 2021, καθώς και τις επαφές στη Νέα Υόρκη και τη Γενεύη το 2024 και το 2025.
Παράλληλα, τόνισε ότι ο ΟΗΕ μπορεί να στηρίζει τις προσπάθειες, αλλά δεν μπορεί να επιβάλει μια συμφωνία στις δύο πλευρές.
Στην Κύπρο ο ειδικός εκπρόσωπος της ΕΕ
Τις επόμενες ημέρες αναμένεται στη Λευκωσία ο ειδικός εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Κυπριακό, Ραφαέλε Φίτο, ο οποίος θα έχει συνάντηση με τον Νίκο Χριστοδουλίδη.
Παράλληλα, ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας αναμένεται να συγκαλέσει το Εθνικό Συμβούλιο, προκειμένου να ενημερώσει τους πολιτικούς αρχηγούς για τις τελευταίες εξελίξεις.
Χριστοδουλίδης: Σημαντικό ότι ανταποκριθήκαν όλοι για την 5+1
Για πρώτη φορά μετά τη Διάσκεψη στο Κραν Μοντανά συζητήθηκε η ουσία του Κυπριακού και συγκεκριμένες πτυχές του διαπραγματευτικού κεκτημένου, δήλωσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, μετά την τριμερή συνάντηση την Τετάρτη με τον Αντόνιο Γκουτέρες και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν.
Όπως είπε στους δημοσιογράφους στο Προεδρικό, στη συνάντηση συζητήθηκαν «συγκεκριμένα θέματα» και «οι συγκλίσεις», σημειώνοντας ότι γι' αυτό ο Γενικός Γραμματέας αναφέρθηκε τόσο στη δημόσια δήλωσή και στο Κραν Μοντανά, αφού εκεί επικεντρώθηκε η ουσία της συζήτησης.
Ερωτηθείς κατά πόσο η Τουρκία και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης έχουν αποδεχθεί το διαπραγματευτικό κεκτημένο, ο Πρόεδρος ανέφερε ότι ο Γενικός Γραμματέας, μετά και τις επαφές που είχε με την τουρκική πλευρά για να εξασφαλίσει, όπως είπε, την έγκριση για τη σύγκληση της διευρυμένης συνάντησης 5+1, «θέλω να πιστεύω ότι υπάρχει θετική απάντηση».
Ελληνικό ΥΠΕΞ για Κυπριακό: «Έτοιμοι να συμβάλουμε εποικοδομητικά»
Τη στήριξή της στις πρωτοβουλίες των Ηνωμένων Εθνών για την επανεκκίνηση της διαπραγματευτικής διαδικασίας στο Κυπριακό εκφράζει η Ελλάδα, με ανακοίνωση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών.
Το ελληνικό ΥΠΕΞ καλωσορίζει τις δηλώσεις του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, υπογραμμίζοντας ότι παραμένει σταθερά προσηλωμένος στην Αποστολή Καλών Υπηρεσιών που του έχει αναθέσει το Συμβούλιο Ασφαλείας, με στόχο την επίτευξη μιας συνολικής, δίκαιης και βιώσιμης λύσης του Κυπριακού, στο πλαίσιο των παραμέτρων των Ηνωμένων Εθνών.
Παράλληλα, η Αθήνα χαιρετίζει την ανακοίνωση για τη διεξαγωγή άτυπης διευρυμένης συνάντησης υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, η οποία αποσκοπεί στην επανεκκίνηση των συνομιλιών στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου.
Στην ανακοίνωση επισημαίνεται ότι η Ελλάδα, σε πλήρη συντονισμό με την Κυπριακή Δημοκρατία, παραμένει έτοιμη να συμβάλει εποικοδομητικά στην επιτυχία της άτυπης συνάντησης.
Όπως τονίζεται, η ελληνική πλευρά αναγνωρίζει τη σημασία της διατήρησης της θετικής δυναμικής που έχει διαμορφωθεί τα τελευταία δύο και πλέον χρόνια γύρω από το Κυπριακό και στηρίζει κάθε προσπάθεια και πρωτοβουλία οικοδόμησης εμπιστοσύνης, ως βασική προϋπόθεση για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.
Η ανακοίνωση του ΥΠΕΞ
Καλωσορίζουμε τις δηλώσεις του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, António Guterres, ο οποίος παραμένει σταθερά προσηλωμένος στην Αποστολή Καλών Υπηρεσιών που του έχει αναθέσει το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών προς την εξεύρεση μιας συνολικής και στο πλαίσιο των παραμέτρων των Ηνωμένων Εθνών, δίκαιης και βιώσιμης λύσης του Κυπριακού Ζητήματος.
Χαιρετίζουμε, επίσης, την ανακοίνωση για τη διεξαγωγή άτυπης διευρυμένης συνάντησης με στόχο την επανεκκίνηση των συνομιλιών, στη βάση του συμφωνηθέντος πλαισίου, υπό την αιγίδα του ΟΗΕ.
Η Ελλάδα, σε σύμπνοια με την Κυπριακή Δημοκρατία και αναγνωρίζοντας τη σημασία διατήρησης της δυναμικής που έχει διαμορφωθεί για το Κυπριακό, τα τελευταία δύο και πλέον έτη, παραμένει σε ετοιμότητα να συμβάλει εποικοδομητικά για μια επιτυχημένη άτυπη συνάντηση, ενθαρρύνοντας κάθε προσπάθεια και πρωτοβουλία οικοδόμησης εμπιστοσύνης, ως απαραίτητης συνθήκης για την επανέναρξη των συνομιλιών.
Σταθερός στόχος παραμένει η επίλυση του Κυπριακού, στο πλαίσιο των παραμέτρων που έχει θέσει το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και η επανένωση της Μεγαλονήσου.
Επιφυλακτική η Άγκυρα - «Δεν υπάρχει ακόμη κοινό έδαφος για λύση στο Κυπριακό»
Η πρώτη αντίδραση της Τουρκίας μετά την αποχώρηση του Αντόνιο Γκουτέρες από την Κύπρο ήταν αρνητική.
Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών υποστήριξε ότι εξακολουθεί να μην υπάρχει κοινό έδαφος μεταξύ των δύο πλευρών, ενώ επανέλαβε πως η συνεργασία σε επιμέρους ζητήματα μπορεί να συμβάλει στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης.
Παράλληλα, η Άγκυρα κατηγόρησε την ελληνοκυπριακή πλευρά για «αδιάλλακτη στάση» και απέρριψε εκ νέου το μοντέλο λύσης που ακολουθήθηκε στις προηγούμενες δεκαετίες.
Η Τουρκία επανέλαβε τη θέση της ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να βασίζεται στην «κυριαρχική ισότητα» και στο «ίσο διεθνές καθεστώς» των Τουρκοκυπρίων.
