Ενεργειακό σοκ προ των πυλών: Η κρίση πετρελαίου απειλεί Ευρώπη και παγκόσμια οικονομία

Η παγκόσμια αγορά ενέργειας εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένης αστάθειας, με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας να προειδοποιεί για ταχύτερη από το αναμενόμενο απομείωση των αποθεμάτων πετρελαίου.

Η κρίση που πυροδότησε ο πόλεμος στο Ιράν και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει οδηγήσει σε έντονη πίεση στην προσφορά, ενώ οι αγορές προϊόντων διύλισης, όπως το ντίζελ και το καύσιμο αεροσκαφών, βρίσκονται ήδη σε καθεστώς στενότητας.

Αναλυτικότερα, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) προειδοποίησε την περασμένη εβδομάδα ότι τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου εξαντλούνται με τον ταχύτερο ρυθμό που έχει καταγραφεί ποτέ. Περαιτέρω ελλείψεις σε φτωχότερες χώρες και απότομες αυξήσεις τιμών στις πλούσιες οικονομίες είναι πιθανές μέσα στις επόμενες εβδομάδες. κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και καταναλωτές πρέπει να είναι προετοιμασμένοι, διαβλέπει δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας Financial Times.

Με δεδομένα ότι η παγκόσμια κατανάλωση πετρελαίου ξεπερνά την παραγωγή κατά περίπου 6 εκατ. βαρέλια ημερησίως, τα παγκόσμια αποθέματα συνεχίζουν να μειώνονται με ιστορικά γρήγορο ρυθμό, ενώ ορισμένες πρόσθετες πηγές προσφοράς εξαντλούνται. Το πετρέλαιο που βρισκόταν σε δεξαμενόπλοια εκτός Ορμούζ έχει πλέον παραδοθεί, ενώ τα αποθέματα των διυλιστηρίων μειώνονται.

Η μεγάλη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων βασίστηκε στην υπόθεση ότι τα Στενά του Ορμούζ θα επανανοίξουν μέσα σε λίγες εβδομάδες. Όταν αυτή η διαδικασία ολοκληρωθεί, οι κυβερνήσεις, που θα έχουν ήδη χρησιμοποιήσει περίπου το ένα τρίτο των συνολικών αποθεμάτων τους, τα οποία ανέρχονται σε 1,2 δισ. βαρέλια, θα είναι πιο επιφυλακτικές στο να τα μειώσουν περαιτέρω.

Οι πετρελαϊκές εταιρείες, οι έμποροι και τα διυλιστήρια διατηρούν πάνω από 3 δισ. βαρέλια, αλλά μεγάλο μέρος τους είναι δεσμευμένο για λειτουργικές ανάγκες και δεν είναι άμεσα διαθέσιμο.

Η JPMorgan εκτιμά ότι τα εμπορικά αποθέματα πετρελαίου στις χώρες του ΟΟΣΑ ενδέχεται να πλησιάσουν «επίπεδα επιχειρησιακής πίεσης» έως τις αρχές Ιουνίου.

Η τιμή του Brent, στα περίπου 109 δολάρια το βαρέλι, έχει υποχωρήσει από τα υψηλά των 120 δολαρίων, αλλά παραμένει πάνω από 60% υψηλότερη σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα. Οι τιμές συγκρατούνται από προσδοκίες για μια συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν που θα άνοιγε τα Στενά. Ωστόσο, αυτό θεωρείται όλο και πιο απίθανο στο άμεσο μέλλον. Ακόμη κι αν τα Στενά άνοιγαν πολύ σύντομα, η πλήρης αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας και η εξομάλυνση της παραγωγής στον Κόλπο δεν θα γινόταν έως και το τέλος του έτους.

Ως εκ τούτου, οι FT εκτιμούν ότι οι τιμές πετρελαίου θα αυξηθούν το επόμενο διάστημα, με τα μεγαλύτερα προβλήματα να εμφανίζονται όχι στο αργό πετρέλαιο, αλλά στα προϊόντα διύλισης όπως το καύσιμο αεροσκαφών και το ντίζελ.

Όπως προβλέπει, το ντίζελ, κρίσιμο όχι μόνο ως καύσιμο μεταφορών αλλά και για τη γεωργία και τη βιομηχανία, ενδέχεται να παρουσιάσει έντονες αυξήσεις τιμών στην Ευρώπη και ελλείψεις στην Αφρική.

Επίσης, εκτιμά ότι οι αναπτυσσόμενες οικονομίες ενδέχεται να πληγούν περισσότερο, καθώς οι επιδοτήσεις που χρησιμοποιούν για την προστασία των καταναλωτών από τις διεθνείς αυξήσεις τιμών γίνονται ολοένα και πιο οικονομικά μη βιώσιμες.

Αλλά και οι ευρωπαϊκές χώρες, που μέχρι τώρα στήριζαν τη ζήτηση μέσω μέτρων όπως η μείωση φόρων στα καύσιμα, θα χρειαστεί, όπως και πολλές ασιατικές οικονομίες, να υιοθετήσουν πιο αυστηρά μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας, όπως η ενθάρρυνση της τηλεργασίας ή της χρήσης μέσων μαζικής μεταφοράς. Όλο και περισσότερες χώρες θα πρέπει να μάθουν να ζουν με πιο περιορισμένα ενεργειακά μέσα, προτρέπει το βρετανικό δημοσίευμα.