Σαουδική Αραβία: Τι είναι ο αγωγός Ανατολής–Δύσης και γιατί αναστατώνει τις αγορές πετρελαίου;
Ο αγωγός μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων αποτελεί πλέον μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές υποδομές παγκοσμίως. Η διακοπή της λειτουργίας του απειλεί μια αγορά που βρίσκεται ήδη υπό μεγάλη πίεση
Snapshot
- Ο αγωγός Ανατολής–Δύσης της Σαουδικής Αραβίας μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων είναι κρίσιμη ενεργειακή υποδομή που μεταφέρει έως 7 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ.
- Η λειτουργία του αγωγού διακόπηκε μετά από επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, με τις επισκευές να εκτιμάται ότι θα διαρκέσουν από έξι έως οκτώ εβδομάδες για πλήρη αποκατάσταση.
- Η Σαουδική Αραβία διαθέτει περιορισμένα αποθέματα αργού στο λιμάνι Γιανμπού, επαρκή για περίπου τρεις ημέρες εξαγωγών, ενώ προσωρινά μπορεί να χρησιμοποιήσει αποθέματα στην Αίγυπτο για να παρατείνει τη λειτουργία.
- Η διακοπή του αγωγού απειλεί να μειώσει την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου κατά περίπου 4%, προκαλώντας άνοδο των τιμών και αβεβαιότητα στις αγορές.
- Αν η διακοπή διαρκέσει λίγο, οι επιπτώσεις θα είναι περιορισμένες, αλλά η αβεβαιότητα έχει ήδη οδηγήσει διυλιστήρια σε μείωση παραγωγής λόγω αναζήτησης εναλλακτικών προμηθειών.
Η Σαουδική Αραβία επιδίδεται σε αγώνα δρόμου για την επισκευή ενός κρίσιμου πετρελαιαγωγού, η λειτουργία του οποίου διακόπηκε μετά τις επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη την περασμένη εβδομάδα. Η διακοπή απειλεί να στερήσει από τις διεθνείς αγορές ακόμη μία σημαντική πηγή προμήθειας αργού πετρελαίου, σύμφωνα με ανάλυση της Wall Street Journal.
Το βασίλειο προσπαθεί να επαναφέρει τον αγωγό σε μερική λειτουργία μέσα στις επόμενες ημέρες. Ωστόσο, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν το ζήτημα και επικαλείται σε δημοσίευμά της η αμερικανική εφημερίδα στην ηλεκτρονική της ιστοσελίδα, η επισκευή των αντλιοστασίων που υπέστησαν ζημιές και η πλήρης αποκατάσταση της δυναμικότητας μπορεί να χρειαστούν από έξι έως οκτώ εβδομάδες.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν, ο αγωγός Ανατολής–Δύσης εξελίχθηκε σε μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές υποδομές στον κόσμο, καθώς προσφέρει εναλλακτική οδό απέναντι στη δραστικά περιορισμένη διέλευση δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ.
Τι είναι ο αγωγός Ανατολής–Δύσης και τι συνέβη;
Ο αγωγός εκτείνεται σε μήκος περίπου 1.200 χιλιομέτρων διασχίζοντας τη Σαουδική Αραβία: από την καρδιά της πετρελαιοπαραγωγικής περιοχής του βασιλείου, στον Περσικό Κόλπο, έως το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα.
Έχει μετατραπεί σε ζωτικής σημασίας αρτηρία εν καιρώ πολέμου, καθώς επιτρέπει στο σαουδαραβικό αργό πετρέλαιο να φθάνει στις παγκόσμιες αγορές χωρίς να περνά από τα Στενά του Ορμούζ. Κατασκευάστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1980, όταν ο λεγόμενος «Πόλεμος των Δεξαμενόπλοιων» απειλούσε τη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο.
Ο αγωγός μπορεί να μεταφέρει έως και 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Περίπου 2 εκατ. προορίζονται για τα διυλιστήρια της Σαουδικής Αραβίας και τα υπόλοιπα για εξαγωγές. Ωστόσο, πριν από τον πόλεμο δεν είχε λειτουργήσει ποτέ επί παρατεταμένο χρονικό διάστημα στο σύνολο της δυναμικότητάς του.
Η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε ότι στις 10 Σεπτεμβρίου ο αγωγός επλήγη από πολλαπλές επιθέσεις στις περιοχές του Ριάντ και της Μεδίνας, με αποτέλεσμα να υπάρξουν τραυματισμοί. Σύμφωνα με το Ριάντ, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη εκτοξεύθηκαν από το Ιράκ, όπου οι Αρχές δυσκολεύονται να ελέγξουν τις υποστηριζόμενες από το Ιράν πολιτοφυλακές, οι οποίες έχουν επανειλημμένα στοχοποιήσει σαουδαραβικές υποδομές.
Οι σαουδαραβικές Αρχές ανέφεραν ότι διέκοψαν προληπτικά τη λειτουργία του αγωγού. Δεν έχουν, όμως, αποκαλύψει το πλήρες μέγεθος των ζημιών ούτε έχουν ανακοινώσει πότε θα επαναληφθεί η άντληση.
Για πόσο μπορεί να συνεχίσει τις εξαγωγές η Σαουδική Αραβία;
Παρά τη διακοπή λειτουργίας του αγωγού, η Σαουδική Αραβία μπορεί να συνεχίσει προσωρινά τη φόρτωση αργού στο Γιανμπού, όπου βρίσκεται και η ελληνική πυροβολαρχία Patriot και προστατεύει τα αποθέματα που βρίσκονται ήδη αποθηκευμένα στο λιμάνι της Ερυθράς Θάλασσας.
Ωστόσο, τα περιθώρια είναι περιορισμένα.
Σύμφωνα με την εταιρεία δεδομένων Kpler, τα αποθέματα αργού στο Γιανμπού ανέρχονταν τη Δευτέρα σε μόλις 9 εκατ. βαρέλια, έχοντας μειωθεί κατά περισσότερα από 7 εκατομμύρια βαρέλια το τελευταίο δίμηνο. Η συνολική χωρητικότητα των δεξαμενών του λιμανιού υπολογίζεται σε περίπου 24 εκατομμύρια βαρέλια.
Ο αναλυτής πετρελαίου της Rystad Energy, Τζάνιβ Σαχ, εκτιμά ότι το Γιανμπού διαθέτει επαρκή αποθέματα για περίπου τρεις ημέρες εξαγωγών. Το χρονικό περιθώριο θα μπορούσε να κυμανθεί από δύο έως έξι ημέρες, ανάλογα με το ύψος των αποθεμάτων κατά τη στιγμή που έκλεισε ο αγωγός.
Η διάρκεια επάρκειας των αποθηκευμένων ποσοτήτων θα εξαρτηθεί από τον ρυθμό των εξαγωγών. Από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο, οι εξαγωγές σαουδαραβικού αργού από το Γιανμπού είχαν ξεπεράσει τα 4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, καθώς το βασίλειο ανακατεύθυνε ολοένα μεγαλύτερες ποσότητες μακριά από τα Στενά του Ορμούζ.
Μετά, όμως, την ανακοίνωση αποκλεισμού του βασιλείου από τους υποστηριζόμενους από το Ιράν αντάρτες Χούθι της Υεμένης και την κλιμάκωση των επιθέσεών τους κατά της σαουδαραβικής ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα, οι φορτώσεις περιορίστηκαν τον Αύγουστο σε μόλις 1,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με τον πάροχο χρηματοοικονομικών δεδομένων LSEG.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να κερδίσει τουλάχιστον μία επιπλέον εβδομάδα αξιοποιώντας ποσότητες αργού που διατηρεί αποθηκευμένες στην Αίγυπτο. Με αυτόν τον τρόπο θα παρατεινόταν το χρονικό διάστημα πριν καταστεί αναγκαία μια ακόμη μεγαλύτερη περικοπή των εξαγωγών μέσω της Ερυθράς Θάλασσας.
Μια παρατεταμένη διακοπή λειτουργίας του αγωγού θα μπορούσε επίσης να αναγκάσει τη Σαουδική Αραβία να μειώσει περαιτέρω την παραγωγή της, η οποία έχει ήδη υποχωρήσει σημαντικά κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, η παραγωγή αργού περιορίστηκε τον Αύγουστο στα 6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, το χαμηλότερο επίπεδο εδώ και περισσότερες από τρεις δεκαετίες, έναντι μέσου όρου περίπου 9,4 εκατ. βαρελιών ημερησίως το προηγούμενο έτος.
Πόσο μπορεί να διαρκέσουν οι επισκευές;
Ο αγωγός είχε δεχθεί επίθεση και τον Απρίλιο. Τότε είχε υποστεί ζημιές ένα αντλιοστάσιο, με αποτέλεσμα η δυναμικότητά του να μειωθεί κατά περίπου 700.000 βαρέλια ημερησίως. Η Σαουδική Αραβία, ωστόσο, είχε κατορθώσει να αποκαταστήσει πλήρως τη λειτουργία του μέσα σε λίγες ημέρες.
Αυτή τη φορά, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν την κατάσταση και επικαλείται η Wall Street Journal, η μερική επαναλειτουργία θα μπορούσε να επιτευχθεί πολύ νωρίτερα από την πλήρη αποκατάσταση.
Το σύστημα Ανατολής–Δύσης αποτελείται από δύο παράλληλους αγωγούς, οι οποίοι χρησιμοποιούν ξεχωριστές εγκαταστάσεις άντλησης. Αυτό σημαίνει ότι ο ένας αγωγός θα μπορούσε δυνητικά να επαναλειτουργήσει μετά την ολοκλήρωση των ελέγχων ασφαλείας, ακόμη και αν συνεχίζονται οι επισκευές στον δεύτερο.
Η αποκατάσταση των αντλιοστασίων που υπέστησαν ζημιές είναι, όμως, πιο σύνθετη υπόθεση. Ακόμη και υπό ευνοϊκές συνθήκες, οι πλήρεις επισκευές μπορεί να διαρκέσουν από έξι έως οκτώ εβδομάδες.
Ο Μάικλ Χέιγκ, επικεφαλής έρευνας εμπορευμάτων στη γαλλική τράπεζα Société Générale, εκτιμά ότι, ανάλογα με το εύρος των ζημιών, οι εργασίες θα μπορούσαν στην καλύτερη περίπτωση να διαρκέσουν από τρεις έως επτά ημέρες. Πιθανότερο θεωρεί, πάντως, ένα διάστημα από μία έως τρεις εβδομάδες.
Εάν τα αντλιοστάσια έχουν υποστεί σοβαρές δομικές ζημιές ή βλάβες στα ηλεκτρικά τους συστήματα, η αποκατάσταση θα απαιτήσει πιθανότατα πέντε έως έξι εβδομάδες.
Τι σημαίνει η διακοπή για τις τιμές και το παγκόσμιο έλλειμμα προσφοράς;
Πριν από τη διακοπή της περασμένης εβδομάδας, μέσω του αγωγού μεταφέρονταν περίπου 4 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί σχεδόν στο 4% της παγκόσμιας προσφοράς, σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών.
Οι επιπτώσεις στις τιμές του πετρελαίου θα εξαρτηθούν από το πόσο γρήγορα θα μπορέσει η Σαουδική Αραβία να αποκαταστήσει τις ροές.
Οι τιμές σημείωσαν απότομη άνοδο τη Δευτέρα, με το Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς, να ενισχύεται περισσότερο από 4% και να ξεπερνά τα 109 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας το υψηλότερο επίπεδό του από τον Μάιο.
Προς το παρόν, οι αναλυτές διατηρούν αμετάβλητες τις βραχυπρόθεσμες προβλέψεις τους, λόγω της αβεβαιότητας σχετικά με τη διάρκεια της διακοπής λειτουργίας του αγωγού.
«Η κατάσταση παραμένει ρευστή, καθώς εξακολουθούμε να βλέπουμε σημαντικές ποσότητες πετρελαίου να διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ», ανέφεραν αναλυτές της ολλανδικής τράπεζας ING. Οι ίδιοι εξακολουθούν να εκτιμούν ότι τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent θα διαμορφωθούν κατά μέσο όρο στα 80 δολάρια το βαρέλι κατά το τέταρτο τρίμηνο του έτους.
Σύμφωνα με τους αναλυτές, ο αγωγός μετέφερε κυρίως σαουδαραβικούς τύπους αργού μέσης πυκνότητας και υψηλής περιεκτικότητας σε θείο. Η εξεύρεση κατάλληλου υποκατάστατου θα είναι δύσκολη, επισήμανε ο Σαχ της Rystad Energy.
Οι πλησιέστερες εναλλακτικές επιλογές είναι αργό από κοιτάσματα του Ομάν και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Ωστόσο, και αυτές οι περιοχές αντιμετωπίζουν προβλήματα ως προς τη μεταφορά πετρελαίου προς την Ασία.
«Εάν η διακοπή έχει μικρή διάρκεια, οι επιπτώσεις στις αγορές θα είναι περιορισμένες», δήλωσε η Τζουν Γκο, ανώτερη αναλύτρια της αγοράς πετρελαίου στη Sparta Commodities.
Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι η αβεβαιότητα ενδέχεται ήδη να οδηγήσει ευρωπαϊκά και ασιατικά διυλιστήρια, τα οποία εξαρτώνται από το σαουδαραβικό αργό, σε μείωση της παραγωγής τους όσο αναζητούν εναλλακτικές προμήθειες.
Πηγή: Wall Street Journal
