Τουρκία: Ιστορικός νόμος για την επανένταξη μαχητών του PKK – Ανοίγει ο δρόμος για αποφυλακίσεις
Με 468 ψήφους υπέρ εγκρίθηκε το νέο πλαίσιο για όσους καταθέσουν τα όπλα, χωρίς γενική αμνηστία και χωρίς πρόβλεψη για αποφυλάκιση του Αμπντουλά Οτσαλάν.
Snapshot
- Η τουρκική Εθνοσυνέλευση ενέκρινε νόμο για την επανένταξη μαχητών PKK που καταθέσουν ταπλα, χωρίς γενική αμνηστία και χωρίς πρόβλεψη για αποφυλάκιση του Αμπντουλά Οτσαλάν.
- Ο νόμος προβλέπει αναστολή ποινικών διώξεων και εκτέλεσης ποινών για συγκεκριμένες κατηγορίες αδικημάτων, με δυνατότητα αποφυλάκισης περίπου 3.500 πρώην μαχητών του PKK.
- Από τον νόμο εξαιρούνται όσοι έχουν καταδικαστεί για σοβαρά κακουργήματα, όπως ανθρωποκτονίες, και δεν περιλαμβάνει ειδική πρόβλεψη για τον Αμπντουλά Οτσαλάν.
- Η τουρκική προεδρία χαρακτήρισε τον νόμο «σημαντικό βήμα» για τον τερματισμό της τρομοκρατίας και την ενίσχυση της ειρήνης και της ενότητας στη χώρα.
- Η ψήφιση του νόμου υποστηρίχθηκε από κόμματα της αντιπολίτευσης, αν και υπήρξαν αντιδράσεις από εθνικιστές και επιφυλάξεις από στελέχη του PKK σχετικά με το νομοθετικό πλαίσιο.
Σε ένα από τα σημαντικότερα βήματα της ειρηνευτικής διαδικασίας των τελευταίων δεκαετιών, η τουρκική Εθνοσυνέλευση ενέκρινε νόμο για την επανένταξη στην κοινωνία μαχητών του Εργατικού Κόμματος Κουρδιστάν (PKK) που θα καταθέσουν τα όπλα.
Ο νόμος, με τίτλο «Νόμος για την ενίσχυση της εθνικής αλληλεγγύης και της κοινωνικής ένταξης», εγκρίθηκε το βράδυ της Δευτέρας με ευρεία πλειοψηφία, καθώς 468 από τους 562 βουλευτές ψήφισαν υπέρ έπειτα από συζήτηση που διήρκεσε περίπου 12 ώρες.
Βασικός στόχος του είναι να καθορίσει το πλαίσιο επιστροφής στην πολιτική και κοινωνική ζωή πρώην μαχητών του PKK, στο πλαίσιο της προσπάθειας για τερματισμό μιας σύγκρουσης που διαρκεί περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες και έχει στοιχίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 50.000 ανθρώπους.
Χωρίς γενική αμνηστία
Παρά τον ιστορικό χαρακτήρα της απόφασης, το νέο πλαίσιο δεν προβλέπει γενική αμνηστία.
Αντίθετα, προβλέπει αναστολή ποινικών διώξεων και εκτέλεσης ποινών για διάστημα από πέντε έως δέκα χρόνια για συγκεκριμένες κατηγορίες αδικημάτων.
Εφόσον στο διάστημα αυτό δεν υπάρξει υποτροπή, οι σχετικές υποθέσεις θα μπορούν να τίθενται στο αρχείο και οι ποινές να θεωρούνται εκτιθείσες.
Από τον μηχανισμό εξαιρούνται όσοι έχουν καταδικαστεί για σοβαρά κακουργήματα, όπως ανθρωποκτονίες.
Σύμφωνα με Τούρκους βουλευτές, περίπου 3.500 πρώην μέλη του PKK, από σχεδόν 10.000 κρατούμενους που βρίσκονται σήμερα στις τουρκικές φυλακές, αναμένεται να μπορούν να αποφυλακιστούν σε πρώτη φάση.
Εκτός του νόμου ο Οτζαλάν
Το κείμενο δεν περιλαμβάνει καμία ειδική πρόβλεψη για τον Αμπντουλάχ Οτσαλάν, ιδρυτή και ιστορικό ηγέτη του PKK, ο οποίος εκτίει ισόβια κάθειρξη και βρίσκεται σε απομόνωση από το 1999.
Ο αντιπρόεδρος της Τουρκίας Τζεβντέτ Γιλμάζ είχε ξεκαθαρίσει ότι η τύχη του 77χρονου Οτσαλάν δεν καλύπτεται από τον συγκεκριμένο νόμο.
Παράλληλα, είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο ο φυλακισμένος ηγέτης να συνεχίσει να έχει ρόλο στην ειρηνευτική διαδικασία.
Η Άγκυρα μιλά για «σημαντικό βήμα»
Η τουρκική προεδρία χαιρέτισε την ψήφιση του νόμου, χαρακτηρίζοντάς την «σημαντικό βήμα» προς τον τερματισμό της τρομοκρατίας.
Ο διευθυντής επικοινωνίας της τουρκικής προεδρίας, Μπουρχανετίν Ντουράν, υποστήριξε ότι η νέα ρύθμιση θα ενισχύσει «την ειρήνη, την ενότητα και την ακεραιότητα» της χώρας.
Η ειρηνευτική διαδικασία είχε πάρει νέα ώθηση στα τέλη του 2024, με πρωτοβουλία του ηγέτη του εθνικιστικού MHP Ντεβλέτ Μπαχτσελί, στενού συμμάχου του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Μετά την ψηφοφορία, ο Μπαχτσελί απαθανατίστηκε να ανταλλάσσει χειραψίες με στελέχη του φιλοκουρδικού DEM, σε μια συμβολική εικόνα για τη νέα φάση των σχέσεων ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Στήριξη από την αντιπολίτευση
Ο νόμος πέρασε και με τη στήριξη κομμάτων της αντιπολίτευσης.
Η βουλεύτρια του DEM Τζεϊλάν Ακτς χαρακτήρισε την ψηφοφορία «ιστορικό όριο», υποστηρίζοντας ότι αποτελεί το πρώτο βήμα μιας μακράς διαδρομής προς μεγαλύτερη ισότητα για την κουρδική μειονότητα στην Τουρκία.
Υπήρξαν ωστόσο και έντονες αντιδράσεις.
Ο βουλευτής Τουρχάν Τσεμέζ του εθνικιστικού Iyi επέκρινε την κυβέρνηση για διαπραγμάτευση με το PKK, ενώ από την άλλη πλευρά στελέχη της αντιπολίτευσης υποστήριξαν ότι μόνο μέσω «ειρήνης, δημοκρατίας και δικαιοσύνης» μπορεί να υπάρξει μόνιμη λύση.
Από την έκκληση Οτζαλάν στην κατάθεση των όπλων
Η σημερινή εξέλιξη έρχεται μετά την έκκληση του Αμπντουλά Οτζαλάν το 2025 προς το PKK να καταθέσει τα όπλα.
Η ηγεσία της οργάνωσης ανακοίνωσε στη συνέχεια τη διάλυσή της και τον Ιούλιο του 2025 πραγματοποιήθηκε συμβολική τελετή κατάθεσης όπλων στο βόρειο Ιράκ.
Παρά τα βήματα αυτά, στελέχη του υπό διάλυση PKK έχουν εκφράσει επιφυλάξεις για το νέο νομοθετικό πλαίσιο, κάνοντας λόγο για «σοβαρά λάθη» και «κενά».
Η οργάνωση εξακολουθεί επίσης να ζητά την αποφυλάκιση του Οτζαλάν και την ανάθεση σε αυτόν ρόλου συντονιστή της ειρηνευτικής διαδικασίας, προειδοποιώντας ότι διαφορετικά μέρος των προβλέψεων του νόμου μπορεί να μείνει ανεφάρμοστο.
