Ο «άγνωστος» Ιωάννης Βαρβιτσιώτης: Το κρυφό αρχείο στη Χούντα και το πάθος για την φωτογραφία

Πίσω από τα αυστηρά κοστούμια, τα κυβερνητικά έδρανα και τη θεσμική σοβαρότητα που εξέπεμπε για μισό αιώνα, ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης έκρυβε μια διαδρομή γεμάτη άγνωστες λεπτομέρειες, ανθρώπινες ιστορίες και παρασκηνιακά γεγονότα που σπάνια έβλεπαν το φως της δημοσιότητας.

Πέρα από τον «υπουργό της Μεταπολίτευσης», υπήρχε ένας άνθρωπος με έντονα ενδιαφέροντα, προσωπικά διλήμματα και μια ζωή που ταυτίστηκε με τις πιο αθέατες στιγμές της σύγχρονης Ελλάδας.

Η θυσία της νομικής επιστήμης για το «ρίσκο» του 1961

Αν και όλοι τον θυμούνται ως πολιτικό, η μεγάλη του αγάπη ήταν η νομική. Όταν επέστρεψε από το Φράιμπουργκ της Γερμανίας με ένα λαμπρό διδακτορικό στο Εταιρικό Δίκαιο, θεωρούνταν ένας από τους πιο υποσχόμενους νέους νομικούς της Αθήνας. Το γραφείο του είχε ήδη αρχίσει να αναλαμβάνει μεγάλες υποθέσεις.

Όταν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής του ζήτησε το 1961 να κατεβεί υποψήφιος με την ΕΡΕ, ο Βαρβιτσιώτης δίστασε έντονα. Η οικογένειά του τον πίεζε να αφοσιωθεί στην επιστήμη του, καθώς η πολιτική εμπεριείχε τεράστιο ρίσκο.

Η προσωπική γοητεία του Εθνάρχη όμως τον κέρδισε, αναγκάζοντάς τον να βάλει σε δεύτερη μοίρα μια καριέρα που πολλοί προέβλεπαν ότι θα τον οδηγούσε στα ανώτατα δικαστικά ή ακαδημαϊκά έδρανα της χώρας.

Το άγνωστο «όχι» στη Χούντα και το κρυφό αρχείο

Η περίοδος της δικτατορίας (1967-1974) αποτελεί μια από τις λιγότερο φωτισμένες πτυχές της ζωής του. Ο Βαρβιτσιώτης αρνήθηκε κατηγορηματικά οποιαδήποτε συνεργασία με το καθεστώς των συνταγματαρχών, παρά τις πιέσεις που δέχθηκε ως προβεβλημένο στέλεχος της προδικτατορικής ΕΡΕ.

Αντί να ιδιωτεύσει, μετέτρεψε το δικηγορικό του γραφείο σε ένα άτυπο κέντρο συνάντησης αντιδικτατορικών στελεχών της Δεξιάς. Εκεί, κάτω από τη μύτη της Ασφάλειας, διατηρούσε ένα κρυφό αρχείο αλληλογραφίας με τον αυτοεξόριστο στο Παρίσι Κωνσταντίνο Καραμανλή.

Ο Βαρβιτσιώτης μετέφερε μηνύματα, ανέλυε την κατάσταση στην Αθήνα και προετοίμαζε το έδαφος για την επιστροφή της δημοκρατίας, ρισκάροντας ανά πάσα στιγμή τη σύλληψη.

Το παρασκήνιο του 1993: Η «μοναξιά» των 37 ψήφων

Η διεκδίκηση της αρχηγίας της Νέας Δημοκρατίας το 1993 απέναντι στον Μιλτιάδη Έβερτ έχει καταγραφεί στην ιστορία, αλλά το ανθρώπινο παρασκήνιο πίσω από αυτήν είναι ελάχιστα γνωστό.

Ο Βαρβιτσιώτης δεν μπήκε στη μάχη επειδή πίστευε ότι θα κερδίσει τον «Μπουλντόζα» –ήξερε ότι οι συσχετισμοί στην Κοινοβουλευτική Ομάδα ήταν εις βάρος του.

Μπήκε στη διαδικασία ως «θεσμικός εγγυητής». Μετά την πτώση της κυβέρνησης Μητσοτάκη από τον Αντώνη Σαμαρά, το κόμμα κινδύνευε με διάλυση.

Ο Βαρβιτσιώτης βγήκε μπροστά για να δείξει ότι η ΝΔ διαθέτει εσωκομματική δημοκρατία και διαδικασίες, αποφεύγοντας έναν διχαστικό μονόλογο.

Η εικόνα του το βράδυ της ήττας, να συγχαίρει τον Έβερτ με απόλυτη ψυχραιμία, έμεινε στην ιστορία ως μάθημα πολιτικού πολιτισμού.

Ο πολιτικός με την κάμερα ανά χείρας

Μια πτυχή που γνώριζαν μόνο οι πολύ κοντινοί του άνθρωποι ήταν το πάθος του για τη φωτογραφία. Σε μια εποχή που οι πολιτικοί απλώς στέκονταν μπροστά στους φακούς των εφημερίδων, ο Βαρβιτσιώτης βρισκόταν πίσω από αυτούς.

Ταξίδευε πάντα έχοντας μαζί του μια φωτογραφική μηχανή. Απαθανάτιζε τοπία, καθημερινούς ανθρώπους της ελληνικής υπαίθρου αλλά και ιστορικά στιγμιότυπα πίσω από τις κλειστές πόρτες των διπλωματικών αποστολών.

Μέρος αυτού του σπάνιου υλικού εκδόθηκε χρόνια αργότερα στο λεύκωμα «Πολιτι(στι)κή Φωτογραμμετρία», αποκαλύπτοντας την ευαίσθητη, καλλιτεχνική ματιά ενός ανθρώπου που οι πολλοί θεωρούσαν αυστηρό τεχνοκράτη.

Ένας κοσμοπολίτης στη Βαρβίτσα

Αν και γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα και σπούδασε στην Ευρώπη, ο Βαρβιτσιώτης είχε μια βαθιά, σχεδόν μυστική σύνδεση με την πατρίδα των προγόνων του, τη Βαρβίτσα Λακωνίας.

Ακόμα και στις πιο πιεσμένες πολιτικές περιόδους, έβρισκε χρόνο να καταφεύγει εκεί, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Οι ντόπιοι τον θυμούνταν να περπατά στα σοκάκια του χωριού χωρίς ασφάλεια, να συζητά για τα αγροτικά ζητήματα στο καφενείο και να αρνείται την ειδική μεταχείριση.

Αυτή η γείωση με την ελληνική επαρχία ήταν, όπως έλεγε ο ίδιος, το μυστικό του για να μην «χάσει το μυαλό του» μέσα στην εξουσιομανία της Αθήνας.

Διαβάστε επίσης