Ανοίγει ξανά στο κοινό ο Κεραμεικός - Από τη σαρκοφάγο, στα γλυπτά και τα αρχαία κατάλοιπα

Snapshot

• Ο αρχαιολογικός χώρος του Κεραμεικού στην Αθήνα άνοιξε ξανά μετά από εργασίες αναβάθμισης που βελτιώνουν την πρόσβαση και την εμπειρία των επισκεπτών.
• Αποκαλύφθηκαν νέες περιοχές με κατάλοιπα τειχών, κατοικιών, εργαστηρίων και ταφικών μνημείων από ελληνιστικούς έως ρωμαϊκούς χρόνους, επεκτείνοντας την προσβάσιμη έκταση κατά 4,5 στρέμματα.
• Η σαρκοφάγος της Φιλωτέρας και άλλα ρωμαϊκά ταφικά μνημεία αναδεικνύονται σε νέο πόλο ενδιαφέροντος, προσφέροντας διαφορετική εικόνα πέρα από την κλασική περίοδο.
• Δημιουργήθηκε νέο πολυλειτουργικό κτίριο στην οδό Ασωμάτων για εξυπηρέτηση επισκεπτών, με έμφαση στην προσβασιμότητα και τη σύνδεση του αρχαιολογικού χώρου με τη σύγχρονη πόλη.
• Το έργο χρηματοδοτήθηκε με περίπου 4 εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και αποτελεί μέρος ευρύτερου προγράμματος αναβάθμισης αρχαιολογικών χώρων στην Αττική συνολικού ύψους 350 εκατομμυρίων ευρώ.

Snapshot powered by AI

Ο Κεραμεικός ανοίγει ξανά στο κοινό, μετά την ολοκλήρωση των εργασιών αναβάθμισης του Υπουργείου Πολιτισμού που αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο ο επισκέπτης κινείται και γνωρίζει έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Αθήνας.

Πίσω από τις νέες διαδρομές και τις ανανεωμένες υποδομές υπάρχει ένας χώρος που δεν περιορίζεται σε ένα μουσείο, αλλά απλώνεται σε 41 στρέμματα και αποκαλύπτει μπροστά στα μάτια του επισκέπτη γλυπτά, ταφικά μνημεία, κεραμικά ευρήματα, αρχαίες κατοικίες, εργαστήρια και τμήματα των τειχών της Αθήνας.

Ο Κεραμεικός δεν είναι απλώς ένας ακόμη αρχαιολογικός χώρος στο κέντρο της Αθήνας. Πρόκειται για το σημαντικότερο νεκροταφείο της αρχαίας πόλης, αλλά και για έναν τόπο όπου ο επισκέπτης μπορεί να δει μπροστά του κομμάτια από τη ζωή, τον θάνατο, την τέχνη και την καθημερινότητα των αρχαίων Αθηναίων.

Μέσα στον αρχαιολογικό χώρο βρίσκεται και το Αρχαιολογικό Μουσείο Κεραμεικού, το οποίο λειτουργεί από το 1938 και φιλοξενεί ευρήματα από τις ανασκαφές του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου. Στις συλλογές του ξεχωρίζουν κυρίως γλυπτά και κεραμικά αντικείμενα, στην πλειονότητά τους ταφικού χαρακτήρα, οργανωμένα σε χρονολογικές ενότητες.

Η εμπειρία, όμως, δεν σταματά στους τέσσερις τοίχους του μουσείου. Με τις νέες παρεμβάσεις ανοίγουν και πάλι στο κοινό τμήματα του αρχαιολογικού χώρου που μέχρι σήμερα παρέμεναν απομονωμένα, αποκαλύπτοντας κατάλοιπα τειχών, κατοικιών και εργαστηρίων από τους ελληνιστικούς έως και τους ρωμαϊκούς χρόνους, ενώ αναδεικνύονται σημαντικά ταφικά μνημεία και ευρήματα που βρίσκονται στον ίδιο τον χώρο.

Έτσι, ο Κεραμεικός λειτουργεί στην πράξη σαν ένα μεγάλο υπαίθριο μουσείο: ο επισκέπτης δεν βλέπει απλώς εκθέματα, αλλά περπατά ανάμεσα στα ίδια τα κατάλοιπα της αρχαίας Αθήνας και ακολουθεί τη διαδρομή από το άστυ προς την περιοχή έξω από τα τείχη.

Η σαρκοφάγος της Φιλωτέρας και τα ρωμαϊκά ταφικά μνημεία

Ένα από τα σημαντικότερα εκθέματα που αποκτούν πλέον μεγαλύτερη παρουσία στον χώρο είναι η εντυπωσιακή σαρκοφάγος της Φιλωτέρας, από πεντελικό μάρμαρο, ένα από τα σημαντικά επιτύμβια μνημεία του Κεραμεικού των ρωμαϊκών χρόνων. Η ανάδειξη του ανατολικού τμήματος του χώρου δημιουργεί έναν νέο πόλο ενδιαφέροντος γύρω από το άγνωστο μέχρι σήμερα σε πολλούς ρωμαϊκό νεκροταφείο.

Στην περιοχή παρουσιάζονται επίσης σημαντικά επιτύμβια μνημεία των ρωμαϊκών χρόνων, δίνοντας στον επισκέπτη μια διαφορετική εικόνα του Κεραμεικού πέρα από την κλασική περίοδο που συνήθως συνδέουμε με τον χώρο.

Η εικόνα συμπληρώνεται από μια συλλογή πιθαριών στον αύλειο χώρο, η οποία παραπέμπει στη μακραίωνη σχέση της περιοχής με την κεραμική παραγωγή. Η συλλογή αποτελεί προϊόν συνεργασίας της Εφορείας Αρχαιοτήτων με το Μουσείο Νεότερου Ελληνισμού του Υπουργείου Πολιτισμού και το Κέντρο Μελέτης Νεότερης Κεραμικής.

Τα κατάλοιπα που ήταν μέχρι σήμερα κρυμμένα από το κοινό

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και το τμήμα του αρχαιολογικού χώρου που μέχρι πρόσφατα παρέμενε απομονωμένο και απρόσιτο στους επισκέπτες.

Πρόκειται για μια περιοχή περίπου 2.700 τετραγωνικών μέτρων, όπου μετά την ανασκαφική διερεύνηση και τη μελέτη ανάδειξης είναι πλέον ορατά και αναγνώσιμα κατάλοιπα του οχυρωματικού περιβόλου, οικιών και εργαστηρίων που χρονολογούνται από τους ελληνιστικούς έως τους ρωμαϊκούς χρόνους.

Συνολικά, με τις νέες παρεμβάσεις αποδόθηκαν στον αρχαιολογικό χώρο περίπου 4,5 επιπλέον στρέμματα, διευρύνοντας την περιοχή που μπορεί να γνωρίσει το κοινό.

Από τον Κεραμεικό των νεκρών στον Κεραμεικό των κεραμέων

Το όνομα του Κεραμεικού δεν είναι τυχαίο. Η περιοχή συνδέεται με τα εργαστήρια των κεραμέων, ενώ ο χώρος που βλέπει σήμερα ο επισκέπτης αποτυπώνει διαφορετικές όψεις της αρχαίας Αθήνας: κατοικίες, δημόσια κτίρια, εργαστήρια, νεκροταφεία και το Δημόσιο Σήμα.

Ο Κεραμεικός αποτελούσε ταυτόχρονα την κύρια είσοδο της αρχαίας Αθήνας. Από εδώ περνούσαν σημαντικές πομπές, ενώ στην περιοχή συνδεόταν η ζωή της πόλης με τον δρόμο προς την Ακαδημία και την Ελευσίνα.

Ιδιαίτερη είναι και η σύνδεση του χώρου με τη μνήμη των νεκρών. Εδώ βρίσκονταν τα ταφικά μνημεία επιφανών Αθηναίων και εδώ συνδέεται η παράδοση του Επιταφίου Λόγου του Περικλή με το Δημόσιο Σήμα.

Το νέο κτίριο στην Ασωμάτων

Η αναβάθμιση δεν αφορά μόνο τα αρχαιολογικά ευρήματα αλλά και τον τρόπο με τον οποίο ο επισκέπτης μπαίνει, κινείται και παραμένει στον χώρο.

Στην οδό Ασωμάτων, απέναντι από την οδό Διπύλου, δημιουργήθηκε νέα έξοδος του αρχαιολογικού χώρου και ένα πολυλειτουργικό κτίριο περίπου 1.700 τετραγωνικών μέτρων.

Εκεί συγκεντρώνονται λειτουργίες εξυπηρέτησης του κοινού, όπως αναψυκτήριο και πωλητήριο, αλλά και χώροι για ανάπαυση, μελέτη και δημιουργική απασχόληση παιδιών. Η νέα υποδομή σχεδιάστηκε με έμφαση στην προσβασιμότητα και στην εξυπηρέτηση ατόμων με αναπηρία, ηλικιωμένων και οικογενειών.

Ο χώρος λειτουργεί πλέον και ως ένα νέο σημείο σύνδεσης του αρχαιολογικού χώρου με τη σύγχρονη πόλη.

Το αντίγραφο του ναΐσκου του Αριστοναύτη

Στην είσοδο από την οδό Ερμού, ο επισκέπτης συναντά το αντίγραφο του επιτύμβιου ναΐσκου του Αριστοναύτη, ενώ στον αύλειο χώρο έχει δημιουργηθεί μικρή έκθεση επιτύμβιων μνημείων.

Στην περιοχή της Ασωμάτων εκτίθενται επίσης σημαντικά επιτύμβια μνημεία των ρωμαϊκών χρόνων, ενώ η παρουσία των πιθαριών στον αύλειο χώρο λειτουργεί ως υπενθύμιση της σχέσης του Κεραμεικού με την κεραμική παραγωγή.

Η εικόνα του χώρου συμπληρώνεται από το έργο «Μεταβίβαση» της εικαστικού Μαρίας Λοϊζίδου, δωρεά του Οργανισμού ΝΕΟΝ στο Υπουργείο Πολιτισμού.

Ο λόφος της «Στακτοθήκης» αλλάζει όψη

Μία ακόμη παρέμβαση αφορά τον λεγόμενο λόφο της «Στακτοθήκης», ο οποίος δεν αποτελεί αρχαίο μνημείο αλλά είχε σχηματιστεί από απορρίμματα παλαιού σαπωνοποιείου και μπάζα παλαιότερων ανασκαφών.

Με την αποκατάσταση του αναγλύφου και τη φύτευση, η περιοχή εντάχθηκε ξανά στο τοπίο του αρχαιολογικού χώρου. Συνολικά φυτεύτηκαν περισσότερα από 3.500 δέντρα και φυτά, αλλάζοντας σημαντικά την εικόνα του χώρου.

Τι ειπώθηκε στα εγκαίνια

Το αναβαθμισμένο έργο αποδόθηκε στο κοινό το απόγευμα της Τρίτης 15 Σεπτεμβρίου, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη και της Κατερίνας Σακελλαροπούλου.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στάθηκε στη διαδρομή που συνδέει το παρελθόν με τη σύγχρονη Αθήνα, χαρακτηρίζοντας τον Κεραμεικό τμήμα ενός μεγάλου «ανοιχτού μουσείου» που συνδέει την Ακρόπολη, την Αρχαία Αγορά και τους υπόλοιπους αρχαιολογικούς χώρους της πρωτεύουσας.

Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε επίσης στη σύνδεση του χώρου με τη δημοκρατία και την ιστορία της Αθήνας, σημειώνοντας ότι 2.500 χρόνια μετά η αρχαία κληρονομιά εξακολουθεί να προσελκύει επισκέπτες από όλο τον κόσμο.

Από την πλευρά της, η Λίνα Μενδώνη υπογράμμισε ότι το έργο δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες παρεμβάσεις, αλλά αποτελεί συνολική επανεξέταση του τρόπου με τον οποίο ο επισκέπτης εισέρχεται, κινείται και κατανοεί τον Κεραμεικό.

Το έργο υλοποιήθηκε την περίοδο 2023-2026 με χρηματοδότηση περίπου 4 εκατομμυρίων ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, ενώ, όπως ανέφερε η υπουργός, στόχος είναι ο Κεραμεικός να συνδεθεί ουσιαστικότερα με την Αρχαία Αγορά και συνολικά με τον ιστορικό ιστό της Αθήνας.

Για την υπουργό, η παρέμβαση δεν αφορά μόνο την αποκατάσταση μνημείων και υποδομών, αλλά την «αποκατάσταση της συνέχειας του ιστορικού τοπίου» και της σχέσης του με τη σημερινή πόλη και τους ανθρώπους της.

Η αναβάθμιση του Κεραμεικού εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πρόγραμμα του Υπουργείου Πολιτισμού για την Αττική, το οποίο περιλαμβάνει περισσότερες από 100 παρεμβάσεις συνολικού ύψους περίπου 350 εκατομμυρίων ευρώ.

Διαβάστε επίσης