Πόλεμος, ασφάλεια και ακρίβεια: Η δύσκολη πολιτική εξίσωση

Οι διεθνείς συγκρούσεις δεν αλλάζουν μόνο τον γεωπολιτικό χάρτη. Αλλάζουν και τις πολιτικές ισορροπίες στο εσωτερικό των χωρών. Σε περιόδους πολέμου ή αυξημένης διεθνούς έντασης, οι κυβερνήσεις βρίσκονται μπροστά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι: μπορούν να κεφαλαιοποιήσουν το αίσθημα ασφάλειας που αναζητούν οι πολίτες ή να υποστούν πολιτική φθορά από τις οικονομικές συνέπειες της κρίσης. Για την κυβέρνηση της Νέα Δημοκρατία αυτή η εξίσωση είναι ιδιαίτερα δύσκολη, ίσως από τις πιο δύσκολες της τελευταίας περιόδου αν αναλογιστεί κάποιος και την αναμενόμενη φθορά εξουσίας της δεύτερης τετραετίας.

Σε στιγμές διεθνούς αστάθειας, η κοινωνία τείνει να αναζητά σταθερότητα. Οι πολίτες συχνά στρέφονται προς την κυβέρνηση που βρίσκεται στην εξουσία, θεωρώντας ότι η πολιτική συνέχεια και η ισχυρή ηγεσία είναι αναγκαίες για να αντιμετωπιστεί ένας εξωτερικός κίνδυνος. Αυτό το φαινόμενο έχει παρατηρηθεί πολλές φορές διεθνώς και δημιουργεί ένα παράθυρο πολιτικής ενίσχυσης για την εκάστοτε κυβέρνηση.

Η εμπειρία στη διαχείριση κρίσεων

Η Νέα Δημοκρατία και ο Κυριάκος Μητσοτάκης έτσι κι αλλιώς έχουν επενδύσει τα τελευταία χρόνια στην εικόνα της σταθερότητας, της θεσμικής συνέχειας και της ισχυρής παρουσίας της χώρας στο διεθνές περιβάλλον. Θεωρητικά αυτή η στρατηγική θα μπορούσε να ενισχύσει την πολιτική της θέση και αυτή την κρίσιμη περίοδο. Το επιχείρημα ότι η χώρα χρειάζεται μια κυβέρνηση με εμπειρία στη διαχείριση κρίσεων και ισχυρές διεθνείς συμμαχίες μπορεί να βρει απήχηση σε ένα σημαντικό τμήμα της κοινωνίας.

Όμως η πολιτική πραγματικότητα σπάνια είναι τόσο απλή. Και εδώ βρίσκεται η δύσκολη εξίσωση που θυμίζει την «υπόθεση του Ρίμαν» έναν από τους πιο γνωστούς γρίφους των μαθηματικών που έθεσε το 1859 ο Γερμανός μαθηματικός Bernhard Riemann και δεν έχει λυθεί ακόμα.

Οι πόλεμοι και οι διεθνείς κρίσεις σχεδόν πάντα συνοδεύονται από οικονομικές αναταράξεις. Οι τιμές της ενέργειας ανεβαίνουν, ο πληθωρισμός πιέζει τα νοικοκυριά και η αβεβαιότητα επηρεάζει την οικονομική δραστηριότητα. Για μια κοινωνία που ήδη βιώνει έντονη ακρίβεια σε βασικά αγαθά, οποιαδήποτε επιπλέον οικονομική πίεση μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης κοινωνικής δυσαρέσκειας.

Και εδώ βρίσκεται το ρίσκο για την κυβέρνηση. Αν η φωτιά στη Μέση Ανατολή τραβήξει επί μακρόν η καθημερινότητα των πολιτών μπορεί να αποδειχθεί ο πιο δύσκολος αντίπαλος.

Ανασχηματισμός και εκλογές

Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο αντικρουόμενες πολιτικές δυναμικές. Από τη μία πλευρά, η ανάγκη για σταθερότητα και ασφάλεια μπορεί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη προς την εξουσία. Από την άλλη, οι οικονομικές συνέπειες μιας διεθνούς κρίσης μπορούν να διαβρώσουν γρήγορα αυτή την εμπιστοσύνη.

Ταυτόχρονα οι συνθήκες αυτές ανατρέπουν όλους τους σχεδιασμούς των πολιτικών επιτελείων. Είτε μιλάμε για ανασχηματισμό, είτε για εκλογές (πρόωρες ή στην ώρα τους). Εν μέσω κρίσης οι αιφνιδιασμοί μπορεί να αποβούν ριψοκίνδυνοι για να μην πω επικίνδυνοι. Αυτό κάνει την πολιτική εξίσωση εξαιρετικά δύσκολη.

Στην πολιτική, όπως και στην οικονομία, οι κρίσεις δεν έχουν ποτέ ένα μόνο αποτέλεσμα. Είναι σαν το κάρβουνο: Αν το πιάσεις αναμμένο θα καείς. Αν το πιάσεις σβηστό θα μουτζουρωθείς.