Από τα Φόκλαντ στον Μαραντόνα: Γιατί Αργεντινή και Αγγλία έχουν τη σφοδρότερη έχθρα στο ποδόσφαιρο

«Ένας ποδοσφαιρικός αγώνας και τίποτε περισσότερο». Με αυτά τα λόγια ο ομοσπονδιακός τεχνικός της Αργεντινής, Λιονέλ Σκαλόνι, επιχείρησε να χαμηλώσει τους τόνους μετά τη νίκη της ομάδας του με 3-1 επί της Ελβετίας στα προημιτελικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου, αποτέλεσμα που έφερε την «αλμπισελέστε» αντιμέτωπη με την Αγγλία στον ημιτελικό. Οι Άγγλοι είχαν εξασφαλίσει την πρόκρισή τους επικρατώντας της Νορβηγίας με 2-1.

Ωστόσο, όσα προηγήθηκαν του αγώνα δείχνουν ότι η αποψινή αναμέτρηση δύσκολα αντιμετωπίζεται ως μια απλή ποδοσφαιρική σύγκρουση. Επεισόδια μεταξύ Αργεντινών και Άγγλων οπαδών στο Μαϊάμι, αλλά και βίντεο με παρόμοιες εντάσεις, συνδυάστηκαν με συνθήματα που παραπέμπουν ευθέως στα Φόκλαντ, στον Ντιέγκο Μαραντόνα και στη διαχρονική αντιπαλότητα των δύο χωρών.

Η τοποθέτηση του Σκαλόνι ερμηνεύτηκε ως μια προσπάθεια να αποσυνδέσει τον αγώνα από το ιστορικό και πολιτικό του φορτίο, ώστε το ενδιαφέρον να παραμείνει στο ποδόσφαιρο. Δεν είναι τυχαίο ότι οι αρχές έχουν ενισχύσει τα μέτρα ασφαλείας ενόψει του ημιτελικού.

Μια αντιπαλότητα που ξεπερνά το ποδόσφαιρο

Ελάχιστες ποδοσφαιρικές αντιπαλότητες στον κόσμο κουβαλούν τόσο έντονο ιστορικό βάρος όσο εκείνη ανάμεσα στην Αργεντινή και την Αγγλία.

Κάθε μεταξύ τους αναμέτρηση ανακαλεί, άμεσα ή έμμεσα, τον πόλεμο των Φόκλαντς/Μαλβίνας το 1982. Για πολλούς φιλάθλους, το παρελθόν εξακολουθεί να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της αθλητικής αντιπαράθεσης.

Αυτό αποτυπώνεται ακόμη και στα συνθήματα των οπαδών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το «El que no salta es un inglés» («Όποιος δεν πηδάει είναι Άγγλος»), ένα από τα πιο γνωστά συνθήματα των Αργεντινών οπαδών, το οποίο λειτουργεί ως δήλωση ταυτότητας απέναντι στον ιστορικό αντίπαλο.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η υβριστική έκφραση «Ingla-perra», ένας λεκτικός συνδυασμός του «Inglaterra» με τη λέξη «perra», που αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο ιστορικές μνήμες μεταφέρονται στη γλώσσα της ποδοσφαιρικής εξέδρας.

Το «Χέρι του Θεού» και η εθνική μνήμη

Η κορυφαία στιγμή αυτής της αντιπαλότητας παραμένει ο προημιτελικός του Μουντιάλ του 1986.

Το περίφημο «Χέρι του Θεού» του Ντιέγκο Μαραντόνα και, λίγα λεπτά αργότερα, το γκολ που πολλοί θεωρούν το κορυφαίο στην ιστορία των Παγκοσμίων Κυπέλλων, μετέτρεψαν εκείνο το παιχνίδι σε σημείο αναφοράς όχι μόνο για το ποδόσφαιρο αλλά και για τη συλλογική μνήμη των δύο χωρών.

Ο ίδιος ο Μαραντόνα είχε δικαιολογήσει αργότερα το αντικανονικό πρώτο γκολ λέγοντας χαρακτηριστικά: «Για μένα, ήταν σαν να κλέβεις από έναν κλέφτη».

Η φράση αυτή συνέβαλε στη διαμόρφωση της εικόνας του ως μιας προσωπικότητας που, στα μάτια πολλών Αργεντινών, συμβόλιζε κάτι πολύ ευρύτερο από την αθλητική επιτυχία.

Από το 1986 μέχρι σήμερα

Οι δύο εθνικές ομάδες συνέχισαν να γράφουν επεισόδια στην κοινή τους ιστορία. Χαρακτηριστική είναι η αναμέτρηση του Μουντιάλ του 1998, όταν η Αργεντινή προκρίθηκε στα πέναλτι, μετά την αποβολή του Ντέιβιντ Μπέκαμ για το χτύπημά του στον Ντιέγκο Σιμεόνε.

Την ίδια στιγμή, η σύγχρονη πραγματικότητα αναδεικνύει και μια ενδιαφέρουσα αντίφαση. Αρκετοί διεθνείς της Αργεντινής αγωνίζονται στην Premier League, έχοντας καθημερινές σχέσεις με Άγγλους συμπαίκτες και αντιπάλους. Ανάμεσά τους βρίσκεται και ο Εμιλιάνο Μαρτίνες, ο οποίος έχει δηλώσει ότι «είναι ωραίο να παίζεις απέναντι σε συμπαίκτες», αναφερόμενος στους ποδοσφαιριστές της Αγγλίας.

Οι βρετανικές ρίζες του αργεντίνικου ποδοσφαίρου

Η ιστορία γίνεται ακόμη πιο σύνθετη αν αναλογιστεί κανείς ότι το ποδόσφαιρο έφτασε στην Αργεντινή μέσω της Βρετανίας.

Κατά τον 19ο αιώνα, Βρετανοί μηχανικοί, επιχειρηματίες, επενδυτές και εργαζόμενοι στους σιδηροδρόμους συνέβαλαν στην ίδρυση των πρώτων συλλόγων και στη διάδοση του αθλήματος. Η βρετανική οικονομική και πολιτική επιρροή υπήρξε τόσο ισχυρή, ώστε αρκετοί ιστορικοί χαρακτηρίζουν τη σχέση των δύο χωρών ως χαρακτηριστικό παράδειγμα «άτυπης αυτοκρατορίας».

Στην ίδια ιστορική διαδρομή εντάσσονται τόσο οι βρετανικές εισβολές στον Ρίο ντε λα Πλάτα το 1806-07, που απέτυχαν στρατιωτικά, όσο και η κατάληψη των Φόκλαντς/Μαλβίνας το 1833, η οποία διαμόρφωσε μια διαμάχη που παραμένει ανοιχτή μέχρι σήμερα.

Όταν το ποδόσφαιρο συναντά την ιστορία

Οι αναμετρήσεις ανάμεσα στην Αργεντινή και την Αγγλία δεν κρίνονται αποκλειστικά από την τακτική ή την ποιότητα των ποδοσφαιριστών. Για σημαντικό μέρος των φιλάθλων, αποτελούν μια συμβολική αναμέτρηση στην οποία η ιστορική μνήμη εξακολουθεί να συνοδεύει το αγωνιστικό γεγονός.

Το ποδόσφαιρο δεν παύει να είναι άθλημα. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις λειτουργεί και ως χώρος όπου αντανακλώνται ιστορικές εμπειρίες, εθνικές αφηγήσεις και πολιτικές αντιθέσεις.

Στο ημερολόγιό του από το ταξίδι με το HMS Beagle, ο Κάρολος Δαρβίνος εξέφραζε τη λύπη του που η Αργεντινή δεν είχε αποικιστεί από τη Βρετανία αλλά από την Ισπανία, γράφοντας: «Πόσο διαφορετική θα ήταν η όψη αυτού του ποταμού, αν Άγγλοι άποικοι είχαν, με καλή τύχη, πλεύσει πρώτοι στον Πλάτα! Τι σπουδαίες πόλεις θα είχαν τώρα υψωθεί στις όχθες του!»

Σχεδόν δύο αιώνες αργότερα, μια ιστορική φωτογραφία του 1981 με τον Ντιέγκο Μαραντόνα και τον Φρέντι Μέρκιουρι, να φορούν αντίστοιχα μπλουζάκια με τις σημαίες της Αργεντινής και της Βρετανίας, υπενθυμίζει ότι οι σχέσεις των δύο λαών δεν μπορούν να περιοριστούν αποκλειστικά στην αντιπαράθεση.

Το ίδιο ισχύει και για τον επερχόμενο ημιτελικό. Για τους ποδοσφαιριστές μπορεί να είναι ακόμη ένας αγώνας. Για ένα μεγάλο μέρος των φιλάθλων, όμως, αποτελεί ένα γεγονός στο οποίο το ποδόσφαιρο και η ιστορία εξακολουθούν να συνυπάρχουν.

Διαβάστε επίσης