Το μυστικό της Βόρειας Θάλασσας: Πώς ένας αστεροειδής προκάλεσε τσουνάμι ύψους 100 μέτρων

Μια επιστημονική κόντρα που κρατούσε πάνω από είκοσι χρόνια έφτασε στο τέλος της, καθώς οι γεωλόγοι επιβεβαίωσαν ότι ο μυστηριώδης κρατήρας Silverpit, θαμμένος κάτω από τον πυθμένα της Βόρειας Θάλασσας, αποτελεί το αποτύπωμα μιας σφοδρής σύγκρουσης με έναν αστεροειδή. Η έρευνα, με επικεφαλής τον Δρ. Uisdean Nicholson και χρηματοδότηση από το Συμβούλιο Έρευνας Φυσικού Περιβάλλοντος (NERC), συνδύασε προηγμένη σεισμική απεικόνιση και εργαστηριακές αναλύσεις, με τα αποτελέσματα να δημοσιεύονται στο περιοδικό Nature Communications. Το διαστημικό αντικείμενο, με εκτιμώμενο πλάτος περίπου 160 μέτρα, χτύπησε την περιοχή πριν από 43 έως 46 εκατομμύρια χρόνια, προκαλώντας μια από τις πιο βίαιες φυσικές καταστροφές στην ιστορία της περιοχής.

Τα κρυμμένα μυστικά του κρατήρα Silverpit

Ο κρατήρας Silverpit εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 2002 κατά τη διάρκεια ερευνών για πετρέλαιο, περίπου 80 μίλια ανοικτά των ακτών του Γιορκσάιρ, θαμμένος σε βάθος 700 μέτρων κάτω από τον πυθμένα. Το κεντρικό του τμήμα εκτείνεται σε πλάτος τριών χιλιομέτρων, όμως περιβάλλεται από ένα εντυπωσιακό δίκτυο ομόκεντρων ρηγμάτων που φτάνει σε διάμετρο τα 20 χιλιόμετρα. Για χρόνια, η επιστημονική κοινότητα ήταν βαθιά διχασμένη. Πολλοί ερευνητές επέμεναν ότι η μορφή του παρέπεμπε σε σύγκρουση υπερυψηλής ταχύτητας, την ίδια ώρα που άλλοι υποστήριζαν ότι η δομή σχηματίστηκε από την καθίζηση υπόγειων κοιτασμάτων αλατιού ή από ηφαιστειακή δραστηριότητα. Η διαφωνία ήταν τόσο έντονη που το 2009 οι γεωλόγοι πραγματοποίησαν επίσημη ψηφοφορία, απορρίπτοντας τότε πλειοψηφικά το σενάριο του αστεροειδή.

Αλλά, η τεχνολογική πρόοδος ανέτρεψε τα πάντα. Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν νέα, τρισδιάστατα σεισμικά δεδομένα που λειτουργούν σαν υπερηχογράφημα της Γης, προσφέροντας μια πεντακάθαρη εικόνα των στρωμάτων του υπεδάφους. Η οριστική απάντηση ήρθε από δείγματα βράχων που ανακτήθηκαν από μια γειτονική γεώτρηση πετρελαίου.

Μέσα σε αυτά τα θραύσματα, η ομάδα εντόπισε κρυστάλλους «σοκαρισμένου» χαλαζία και αστρίου που έφεραν εμφανή σημάδια έντονης παραμόρφωσης. Πρόκειται για τα λεγόμενα «σοκαρισμένα» ορυκτά, τα οποία δημιουργούνται αποκλειστικά υπό συνθήκες ακραίας πίεσης που δεν μπορούν να δικαιολογηθούν από καμία φυσιολογική γεωλογική διεργασία του πλανήτη μας, παρά μόνο από την πτώση ενός μετεωρίτη.

Ένα τσουνάμι ψηλότερο από ουρανοξύστες

Η προσομοίωση της πρόσκρουσης, την οποία ανέπτυξε ο καθηγητής Gareth Collins από το Imperial College London, αποκάλυψε το ακριβές χρονικό της καταστροφής. Ο αστεροειδής προσέγγισε τη Γη από τα δυτικά με χαμηλή γωνία και η ενέργεια που απελευθερώθηκε κατά την επαφή με το νερό ήταν τρομακτική. Μέσα σε ελάχιστα λεπτά, υψώθηκε ένας γιγάντιος τοίχος από νερό και θρυμματισμένα πετρώματα που έφτασε σε ύψος το 1,5 χιλιόμετρο, πριν καταρρεύσει ξανά στη θάλασσα. Η κατάρρευση αυτή γέννησε ένα καταστροφικό τσουνάμι με ύψος που ξεπερνούσε τα 100 μέτρα, ικανό να ισοπεδώσει οποιαδήποτε ακτογραμμή της εποχής εκείνης.

Σύμφωνα με τις δηλώσεις των ερευνητών, η ανακάλυψη αυτή προσφέρει ένα μοναδικό φυσικό εργαστήριο. Στη Γη υπάρχουν μόλις 200 επιβεβαιωμένοι κρατήρες στην ξηρά και μόλις 33 κάτω από τους ωκεανούς, καθώς η τεκτονική των πλακών και η διάβρωση σβήνουν με τον καιρό τα ίχνη τους. Ο κρατήρας Silverpit, εξαιρετικά διατηρημένος μέσα στον χρόνο, προστίθεται πλέον στην ελίτ των παγκόσμιων δομών πρόσκρουσης, δίπλα στον διάσημο κρατήρα Chicxulub στο Μεξικό που συνδέεται με την εξαφάνιση των δεινοσαύρων, και τον πρόσφατα επιβεβαιωμένο κρατήρα Nadir στη Δυτική Αφρική. Τα νέα δεδομένα θα βοηθήσουν στην κατανόηση του πώς οι συγκρούσεις διαμορφώνουν το εσωτερικό των πλανητών, αλλά και στην καλύτερη προετοιμασία για την αντιμετώπιση μελλοντικών απειλών από το διάστημα.

Διαβάστε επίσης