Καθηγητής του Harvard περιγράφει στο Newsbomb την πραγματική ευτυχία και πώς θα την κατακτήσουμε

Ποιο είναι το πραγματικό νόημα της ζωής; Γιατί τόσος κόσμος γύρω μας είναι δυστυχισμένος, αν και φαινομενικά δεν του λείπει κάτι σημαντικό; Πώς θα μπορέσουμε να επιτύχουμε το μεγάλο ζητούμενο, που δεν είναι άλλο από την κατάκτηση μιας μόνιμης κατάστασης «ευτυχίας», ακόμα κι όταν η ζωή μας τα φέρνει ανάποδα;

Ο Tal Ben-Shahar, ένας από τους σημαντικότερους επιστήμονες διεθνώς της Θετικής Ψυχολογίας και πρώην καθηγητής στο Harvard, έχει αφιερώσει την καριέρα του στη μελέτη της ευτυχίας και της ανθρώπινης ευημερίας. Ως συνιδρυτής της Happiness Studies Academy, προτείνει ένα μοντέλο ζωής που βασίζεται στην ισορροπία και το νόημα — όχι στην τελειότητα.

Πιο συγκεκριμένα, ειδικά σε έναν κόσμο όπου η επιτυχία συχνά μετριέται με χρήματα, επιτεύγματα και κοινωνική αναγνώριση, ο Tal Ben-Shahar προτείνει μια διαφορετική προσέγγιση: η ευτυχία δεν βρίσκεται στο «τέλος», αλλά στη διαδρομή – δηλαδή στο ταξίδι και όχι τον προορισμό. Μέσα από μια ολιστική φιλοσοφία ζωής, μας καλεί να αποδεχτούμε όχι μόνο τη χαρά, αλλά και τον πόνο, ως αναπόσπαστα στοιχεία μιας πλήρους ανθρώπινης εμπειρίας.

Στη συνέντευξη που παραχώρησε στο Newsbomb, εξηγεί γιατί η σύγχρονη κουλτούρα ενισχύει την απογοήτευση και αναδεικνύει τη σημασία της αποδοχής των δύσκολων συναισθημάτων. Το βασικό του μήνυμα είναι σαφές: η ευτυχία δεν είναι μια μόνιμη κατάσταση, αλλά μια δεξιότητα που καλλιεργείται καθημερινά.

Σε αντίθεση με την κυρίαρχη αφήγηση της εποχής, ο Tal Ben-Shahar δεν υπόσχεται μια ζωή χωρίς δυσκολίες. Αντίθετα, προτείνει κάτι πιο ρεαλιστικό — και ίσως πιο ελπιδοφόρο: μια ζωή με νόημα, ισορροπία και αυθεντικότητα, όπου η ευτυχία δεν είναι στιγμιαία κορύφωση, αλλά αποτέλεσμα καθημερινής καλλιέργειας.

Newsbomb: Πώς ορίζετε την πραγματική ευτυχία και σε τι διαφέρει από τη βραχυπρόθεσμη ευχαρίστηση ή την επιτυχία;

Tal Ben-Shahar: Η πραγματική ευτυχία έχει να κάνει με την ολότητα, ή αυτό που αποκαλώ «wholebeing». Δεν είναι απλώς μια παροδική συναισθηματική έξαρση· είναι η ενοποίηση πέντε βασικών στοιχείων: πνευματική, σωματική, νοητική, διαπροσωπική και συναισθηματική ευεξία. Ενώ η επιτυχία και η ευχαρίστηση είναι συχνά προσωρινές, η αληθινή ευτυχία περιλαμβάνει την εύρεση νοήματος και χαράς, αφήνοντας παράλληλα χώρο για όλο το φάσμα των ανθρώπινων συναισθημάτων.

Συχνά περιγράφω την ευτυχία ως το «ύψιστο νόμισμα». Τα εξωτερικά επιτεύγματα πέφτουν συχνά θύματα της «πλάνης της άφιξης»: της ψευδαίσθησης ότι μόλις πετύχουμε έναν στόχο, θα είμαστε μόνιμα ευτυχισμένοι. Στην πραγματικότητα, αυτά τα συναισθηματικά «ανεβάσματα» είναι προσωρινά. Η διαρκής ευτυχία βρίσκεται στη διαδρομή, όχι στον προορισμό.

Ποια είναι τα βασικά εμπόδια σήμερα και οι μεγαλύτερες παρανοήσεις;

Ένα βασικό εμπόδιο είναι το «χάσμα» ανάμεσα στις μη ρεαλιστικές προσδοκίες και την πραγματικότητα, που οδηγεί σε εξουθένωση. Τα social media ενισχύουν το πρόβλημα, προβάλλοντας «τέλειες» ζωές και αυξάνοντας τη σύγκριση. Παράλληλα, το «σύνδρομο του χαμένου πλακιδίου» μάς κάνει να εστιάζουμε σε ό,τι λείπει αντί σε ό,τι έχουμε.

Η πιο επικίνδυνη παρανόηση είναι ότι η ευτυχία σημαίνει συνεχής θετικότητα. Αυτό οδηγεί στην καταπίεση φυσικών συναισθημάτων, όπως η θλίψη ή ο φόβος, τα οποία τελικά ενισχύονται. Το πρώτο βήμα προς την ευτυχία είναι να επιτρέψουμε και τη δυστυχία.

Τρεις απλές καθημερινές πρακτικές μπορούν να αλλάξουν τη ζωή μας

Τι θα προτείνατε πρακτικά στον κόσμο;

Πρώτον, ευγνωμοσύνη: γράψτε κάθε βράδυ τρία πράγματα για τα οποία είστε ευγνώμονες. Δεύτερον, ποιοτικός χρόνος με αγαπημένα πρόσωπα χωρίς περισπασμούς. Τρίτον, σωματική άσκηση — ένα από τα πιο ισχυρά εργαλεία για σωματική και ψυχική υγεία.

Και να μην ξεχνάμε ότι οι στόχοι πρέπει να λειτουργούν ως μέσο, όχι μόνο ως τελικός σκοπός. Μας δίνουν κατεύθυνση και μας επιτρέπουν να επικεντρωνόμαστε στη διαδρομή.

Πώς βρίσκουμε όμως την ευτυχία ακόμα και σε δύσκολες στιγμές;

Ξεκινά από την αποδοχή. Πρέπει να νιώσουμε τον πόνο μας. Η ανάπτυξη — αυτό που ο Nassim Taleb ονομάζει «αντι-ευθραυστότητα» — έρχεται μέσα από την ευαλωτότητα και την αναζήτηση νοήματος ακόμη και στις δύσκολες στιγμές. Η αποτυχία είναι απαραίτητη. Όταν τη βλέπουμε ως ευκαιρία μάθησης, χτίζουμε ανθεκτικότητα και εκτιμούμε περισσότερο τις καλές στιγμές. Το σημαντικό είναι ο σκοπός. Είναι θεμελιώδης. Όπως έγραψε ο Friedrich Nietzsche, «Όποιος έχει ένα “γιατί” μπορεί να αντέξει σχεδόν κάθε “πώς”».

Τι θα λέγατε στους νέους σήμερα, που ίσως αναζητούν το νόημα και δεν το βρίσκουν;

Δώστε στον εαυτό σας την άδεια να είναι άνθρωπος. Επενδύστε σε πραγματικές σχέσεις, όχι μόνο ψηφιακές. Και θυμηθείτε: η ευτυχία δεν είναι κάτι που κατακτάται μία φορά — είναι μια καθημερινή πρακτική.