Health-IQ: Η πρωτοβουλία που ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο για την ποιότητα της φροντίδας στο ΕΣΥ

Πίσω από κάθε επίσκεψη σε ένα νοσοκομείο ή Κέντρο Υγείας υπάρχει μια ολόκληρη αλυσίδα αποφάσεων, διαδικασιών και ανθρώπων. Από τη στιγμή που ένας ασθενής αναζητά βοήθεια μέχρι την ολοκλήρωση της θεραπείας του, πολλά διαφορετικά στοιχεία επηρεάζουν την ποιότητα της φροντίδας που λαμβάνει.

Πώς μπορεί, όμως, ένα σύστημα υγείας να γνωρίζει αν όλα αυτά λειτουργούν όπως πρέπει; Πώς εντοπίζει τα σημεία που χρειάζονται βελτίωση και, κυρίως, πώς αξιοποιεί αυτή τη γνώση ώστε να προσφέρει καλύτερες υπηρεσίες;

Αυτή την ανάγκη έρχεται να καλύψει το Health-IQ, μια πρωτοβουλία που συνδέει την επιστημονική γνώση, την τεχνολογία, την αξιοποίηση δεδομένων και την εμπειρία των επαγγελματιών υγείας, με στόχο τη συνεχή βελτίωση της ποιότητας της φροντίδας και της ασφάλειας των ασθενών στο Εθνικό Σύστημα Υγείας.

Σήμερα, έχοντας ολοκληρώσει την πιλοτική του εφαρμογή, το Health-IQ έχει δημιουργήσει μια βάση εργαλείων, τεχνογνωσίας και συνεργασίας, με σημαντικότερο ίσως ψηφιακό αποτύπωμα την πλατφόρμα Quality-for-All.

Πώς ξεκίνησε το Health-IQ

Το Health-IQ ξεκίνησε το 2023 και υλοποιείται από το Περιφερειακό Γραφείο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για την Ευρώπη, μέσω του Γραφείου του για την Ποιότητα της Φροντίδας και την Ασφάλεια των Ασθενών στην Αθήνα, σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας.

Στη βάση του βρίσκεται μια απλή αλλά κρίσιμη διαπίστωση: για να βελτιωθεί η ποιότητα των υπηρεσιών υγείας, πρέπει πρώτα να μπορεί να αξιολογηθεί με συστηματικό και αξιόπιστο τρόπο.

Τα νοσοκομεία και τα Κέντρα Υγείας διαθέτουν πολύτιμη εμπειρία από την καθημερινή λειτουργία τους. Χρειάζονται, ωστόσο, και ενιαία εργαλεία που θα τους επιτρέπουν να παρακολουθούν την ποιότητα της φροντίδας, να αναγνωρίζουν ανάγκες και να σχεδιάζουν παρεμβάσεις με βάση τα υπάρχοντα επιστημονικά δεδομένα και στοιχεία.

Αυτή είναι η φιλοσοφία πάνω στην οποία αναπτύχθηκε το Health-IQ. Να ενισχύσει τη δυνατότητα των υπηρεσιών υγείας να αξιολογούν το έργο τους, να αξιοποιούν τη γνώση που παράγεται καθημερινά και να ενσωματώνουν τη συνεχή βελτίωση στον τρόπο λειτουργίας τους.

Η πρωτοβουλία πέρασε σταδιακά από τον σχεδιασμό στην εφαρμογή. Η πρώτη φάση υλοποιήθηκε σε 13 δομές υγείας – νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας – που υπάγονται σε έξι Υγειονομικές Περιφέρειες της χώρας.

Η συμμετοχή διαφορετικών μονάδων έδωσε τη δυνατότητα να εξεταστούν ανάγκες τόσο της νοσοκομειακής περίθαλψης όσο και της πρωτοβάθμιας φροντίδας, μέσα από κοινές μεθοδολογίες και εργαλεία αξιολόγησης.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στη διαδρομή του ασθενούς μέσα στο σύστημα υγείας: στα διαφορετικά στάδια της φροντίδας, στις ανάγκες που προκύπτουν σε κάθε στάδιο, καθώς και στα σημεία όπου εντοπίζονται κενά ή υπάρχουν περιθώρια για καλύτερο συντονισμό.

Η πρώτη αυτή εμπειρία συνέβαλε στη διαμόρφωση ενός κοινού πλαισίου γνώσης και εμπειρίας, το οποίο μπορεί να αξιοποιηθεί και από άλλες δομές υγείας, πέρα από εκείνες που συμμετείχαν στην αρχική φάση.

Quality-for-All: Όταν τα δεδομένα γίνονται εργαλείο καλύτερης φροντίδας

Ένα από τα πιο σημαντικά αποτελέσματα αυτής της διαδρομής είναι η ανάπτυξη της ψηφιακής πλατφόρμας Quality-for-All, που αποτελεί βασικό πυλώνα του Health-IQ.

Στην καθημερινότητα ενός νοσοκομείου παράγεται ένας μεγάλος όγκος πληροφοριών. Στοιχεία για τη λειτουργία των υπηρεσιών, τις διαδικασίες και την παρεχόμενη φροντίδα. Το ζητούμενο είναι αυτές οι πληροφορίες να μην παραμένουν αποσπασματικές, αλλά να μπορούν να αξιοποιηθούν με τρόπο οργανωμένο και ουσιαστικό.

Εδώ ακριβώς έρχεται η πλατφόρμα Quality-for-All.

Η πλατφόρμα έχει σχεδιαστεί ώστε να συγκεντρώνει και να ενοποιεί δεδομένα από τις μονάδες υγείας, επιτρέποντας τη συστηματική παρακολούθηση 190 δεικτών ποιότητας (45 Δείκτες Χρηματοδότησης, 47 Δείκτες Πόρων, 72 Δείκτες Παροχής Φροντίδας και 56 Δείκτες Αποτελεσμάτων Υγείας) ενώ ταυτόχρονα υποστηρίζει τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;

Ότι μια μονάδα υγείας μπορεί να αποκτά πιο σαφή εικόνα για τις ανάγκες και τις προτεραιότητές της. Να εντοπίζει πού χρειάζεται να εστιάσει, να αξιολογεί συγκεκριμένες πτυχές της λειτουργίας της και να σχεδιάζει πιο στοχευμένες παρεμβάσεις.

Η αξία της πλατφόρμας δεν βρίσκεται, επομένως, μόνο στη συγκέντρωση των δεδομένων. Βρίσκεται, κυρίως, στη δυνατότητα μετατροπής των δεδομένων αυτών σε γνώση που μπορεί να αξιοποιηθεί για τη βελτίωση των υπηρεσιών υγείας.

Για τους επαγγελματίες και τις διοικήσεις των μονάδων υγείας, πρόκειται για ένα πρόσθετο εργαλείο που μπορεί να υποστηρίξει την καθημερινή τους προσπάθεια. Δεν αντικαθιστά την επιστημονική κρίση ή την εμπειρία τους. Τις ενισχύει, προσφέροντας μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της ποιότητας της φροντίδας.

Πρόκειται για μια διάσταση που αφορά άμεσα τον ασθενή. Όσο καλύτερα ένα σύστημα υγείας κατανοεί τις ανάγκες και εντοπίζει τα σημεία που χρήζουν βελτίωσης, τόσο πιο αποτελεσματικά μπορεί να σχεδιάζει και να εφαρμόζει παρεμβάσεις που ενισχύουν την ασφάλεια και βελτιώνουν την εμπειρία των ασθενών.

Η πλατφόρμα Quality-for-All αποτυπώνει μια βασική επιδίωξη του Health-IQ: η αξιολόγηση της ποιότητας να μην αποτελεί μια μεμονωμένη διαδικασία, αλλά να ενσωματώνεται στη λειτουργία των υπηρεσιών υγείας, συμβάλλοντας στη συνεχή βελτίωσή τους.

Οι άνθρωποι του ΕΣΥ στο επίκεντρο της αλλαγής

Για να αξιοποιηθούν τα νέα εργαλεία, χρειάζεται να γίνουν μέρος της καθημερινής πρακτικής των ανθρώπων που εργάζονται στις μονάδες υγείας.

Γι' αυτό και η εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας αποτέλεσε σημαντικό μέρος της πρωτοβουλίας.

Η αρχή έγινε με ενημερωτικές συναντήσεις στις συμμετέχουσες δομές, όπου παρουσιάστηκαν οι στόχοι του Health-IQ και συζητήθηκαν οι ιδιαίτερες ανάγκες κάθε μονάδας. Ακολούθησε ένας εκτεταμένος κύκλος εκπαιδευτικών δράσεων, με αντικείμενο την ποιότητα της φροντίδας και την ασφάλεια των ασθενών.

Με την καθοδήγηση του Δρ João Breda, πρώην Επικεφαλής του Γραφείου του ΠΟΥ/Ευρώπης για την Ποιότητα της Φροντίδας και την Ασφάλεια των Ασθενών στην Αθήνα, και την ενεργό συμβολή του Δρ Χρήστου Τριανταφύλλου, Project Officer του Γραφείου του ΠΟΥ για την Ποιότητα της Φροντίδας και την Ασφάλεια των Ασθενών στην Αθήνα, καθώς και ακαδημαϊκών και εξειδικευμένων συνεργατών, οι δράσεις πραγματοποιήθηκαν σε νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας σε διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας.

Από το «Ιπποκράτειο», το «Λαϊκό» και το «Αττικόν» στην Αθήνα μέχρι δομές στην Κρήτη, την Πελοπόννησο και τη Βόρεια Ελλάδα, οι συμμετέχοντες εξοικειώθηκαν με μεθόδους αξιολόγησης, εργαλεία μέτρησης της ποιότητας της φροντίδας και πρακτικές αναγνώρισης ευκαιριών βελτίωσης.

Η ανταπόκριση ήταν μεγάλη. Ήδη κατά την εξέλιξη των εκπαιδεύσεων, είχαν συμμετάσχει 468 επαγγελματίες υγείας, ξεπερνώντας τις αρχικές προσδοκίες, ενώ ενδιαφέρον για τη συνέχιση των δράσεων εκδηλώθηκε και από νοσοκομεία εκτός της πιλοτικής εφαρμογής.

Πέρα από την απόκτηση νέων γνώσεων, η διαδικασία αυτή συνέβαλε στη διαμόρφωση μιας κοινής αντίληψης για την ποιότητα της φροντίδας και στη συνεργασία ανθρώπων από διαφορετικές μονάδες του ΕΣΥ.

Από την πιλοτική εφαρμογή στην επόμενη ημέρα

Η πορεία του Health-IQ βρέθηκε στο επίκεντρο της εκδήλωσης που διοργάνωσαν από κοινού το Υπουργείο Υγείας και το Γραφείο του ΠΟΥ για την Ποιότητα της Φροντίδας και την Ασφάλεια των Ασθενών στην Αθήνα, στις 14 Οκτωβρίου 2026, στο Ίδρυμα Ευγενίδου, με αφορμή την επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος.

Ήταν μια ευκαιρία να παρουσιαστούν όσα πραγματοποιήθηκαν το διάστημα 2023-2026, να συζητηθούν τα διδάγματα της πιλοτικής εφαρμογής και να διερευνηθούν οι δυνατότητες συνέχισης και περαιτέρω ανάπτυξης της πρωτοβουλίας. Ο Υπουργός Υγείας, κ. Άδωνις Γεωργιάδης, υπογράμμισε ότι στόχος είναι η βελτίωση των υπηρεσιών υγείας και η ενίσχυση της ασφάλειας για κάθε ασθενή, επισημαίνοντας τη σημασία της αξιόπιστης πληροφόρησης και των εργαλείων που υποστηρίζουν τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων.

Από την πλευρά του, ο νέος Επικεφαλής του Γραφείου του ΠΟΥ/Ευρώπης για την Ποιότητα της Φροντίδας και την Ασφάλεια των Ασθενών στην Αθήνα και Εκπρόσωπος του ΠΟΥ στην Ελλάδα, Δρ Gundo Weiler, ανέδειξε το Health-IQ ως ένα σημαντικό παράδειγμα καλής πρακτικής για τη συνεχή βελτίωση της ποιότητας της φροντίδας, με προοπτική να εμπνεύσει και να υποστηρίξει αντίστοιχες πρωτοβουλίες σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ.Η ολοκλήρωση της πιλοτικής εφαρμογής σηματοδοτεί τη μετάβαση σε μια νέα φάση, με την πρωτοβουλία να προχωρά προς την επέκτασή της σε ολόκληρο το Εθνικό Σύστημα Υγείας.

Μια νέα βάση για τη βελτίωση της φροντίδας

Μέσα σε τρία χρόνια, το Health-IQ έχει διανύσει μια πορεία που ξεκίνησε από την ανάγκη για πιο συστηματική αξιολόγηση της ποιότητας και οδήγησε στην ανάπτυξη συγκεκριμένων εργαλείων, συνεργασιών και νέων δυνατοτήτων για τις υπηρεσίες υγείας.

Η σημασία του δεν περιορίζεται στην ολοκλήρωση της πιλοτικής εφαρμογής αλλά βρίσκεται στη δυνατότητα αξιοποίησης της γνώσης και των εργαλείων που αναπτύχθηκαν, ώστε να υποστηρίξουν περαιτέρω τη βελτίωση της ποιότητας της φροντίδας.

Η πλατφόρμα Quality-for-All, οι κοινές μεθοδολογίες αξιολόγησης και η συμμετοχή των επαγγελματιών υγείας συνθέτουν μια βάση πάνω στην οποία μπορεί να συνεχιστεί η προσπάθεια για καλύτερη και ασφαλέστερη φροντίδα.

Γιατί η βελτίωση των υπηρεσιών υγείας δεν είναι μια διαδικασία που ολοκληρώνεται από τη μια ημέρα στην άλλη. Απαιτεί συνέχεια, συνεργασία και τη δυνατότητα να μαθαίνουμε από την καθημερινή εμπειρία και να αξιοποιούμε όσα αυτή μας διδάσκει.

Αυτό είναι και το επόμενο στοίχημα του Health-IQ: η γνώση που αποκτήθηκε και τα εργαλεία που αναπτύχθηκαν να βρουν τη θέση τους στην καθημερινή λειτουργία περισσότερων μονάδων υγείας, με τελικό στόχο καλύτερη, ασφαλέστερη και πιο ανθρωποκεντρική φροντίδα για κάθε ασθενή.